Gujarati prose translation. Source: 1915 edition, DLI scan.
અધ્યાય ૫ મા-ભૂમ’ડળના વિસ્તામ્તુ” વણુષત હતો. ક્ષીરોદ સમુદ્રથી વીંટાયેલા પાચમા કૌંચદ્દીપમા પ્રિયવ્રતનો મહાબળવાન પુત્ર ઘુતપુછ રાજન થયો હતો. દધિમડોદ સમુદ્રથી વીંટયેલો અતિ સુદર શાટ- દીપમા પ્રિયવ્રતતો ઉત્તમ પુત્ર મેધાતિથિ રાન્ન થયો હતો અને શુદ્ધોદ સમુદ્રથી વીંટાયેલા પુષ્કરદીપમા પિતાએ માન્ય કરેલો વીતિહોત્ર રાન થયો હતો પ્રિયવ્રત રાનાએ ઊર્જસ્વતી નામની પોતાની ફન્યા ગુક્રાચાર્યને આપી હતી, તેમા દેવયાની નામની પ્રખ્યાત શુંક્કન્યા જન્મી હતી એમ પુત્રોને સાત દ્વીપો વહેંચી આપી, વિવેકને વશ રહેલા પ્રિયવ્રત રાન્નએ યોગ- માર્ગનો આશ્રય કર્યો હતો ૧-૨૮ ઘવં વિમગ્ય વુત્રેમ્વઃ લત દીપાન્ પ્રિયત્રતઃ 1 વિવેકનો મૂત્યા વોમતાર્માશ્રિતોડમવત્ 1૨૮॥ ઇતિ શ્રીદેવીભાગવતમહાપુરાણમા અષ્ટમ સ્કધ વિષે અધ્યાય ૪થો તમામ અધ્યાય પસે!” ભૂમ’ડળના વિસ્તારતુ’ વણુષ્ન મૌનારયળ ૩વાવ ફેવર્ષ કટણુ વિજ્તારં છ્વીપવર્ષયિમેર્સઃ 1 મૂમન્ટ્ટસ્વ લર્વ્વ વા શેગપ્રજસ્વિતન્॥ ૬ ॥ શ્રીતારાયણુ ખોલ્યા હે દેવવિ! દીપો અને ખડોના ભેદથી આખા ભૂમડલનો વિસ્તાર જે રોતે ઈશ્વરે ક્તપ્યો છે, તે તમે સાભળો આ હુ ટૂકમાં કહીશ, કેમ કે તેને વિસ્તારથી ક્હેવા કોઈ કાળે કોઈ મમધે તધી પહેલો જખુદીપ લાખ યોજત માપનો વિશાળ, ગોળાકાર અને કમળની (વચ્ચેની) કળી જેવો છે, તેમા નવ તવ હજ્તર યોજન વિસ્તાસવાળા સાત ખડો છે અને (ભદ્રાશ્વ તથા કેતુમાલ નામના) ખે ખડો ચોત્રીમ ચોગીસ હન્તર યોજન વિસ્તારવાળા છે આ નવ ખડો (એક એકની વચ્ચે એક એક, એમ) આસપાસ ન્હેલા લાબા (છેક સમુદ્ર સુધી પહોચેલા) આઠ મર્યાદા પર્વતોથી ચારે ખાજનુધી જુદા પડેલા છે તે નવખડોમા છેડાના દક્ષિણ-ઉત્તર બૅ ખડો ધનુષ્યની પેડે ગ્ડેવા છે, ચાર લાખા છે અને ક આ અધ્યાયમાં સાગેતીન શ્વોસેથ્રી ભૂમંડગનો વિત્તાર તવિસ્તર વર્ણરાયે. ભ. ૩૧ ૪૮૨ ઈલાવૃત્ત ચોરસ છે એ ઈલાવુત્ત ખડ સૌની વચ્ચે રહેલો! છે, તેના મધ્યભાગમાં (ખરાખર વચ્ચે) એક લાખ યોજત ઊંચો સોનાનો મેરુ પર્વત રહેલો છે એ પર્વત ભૂગોલરૂપ કમળની (વચ્ચેની) કળી જેવો છે ઉપરના ભાગમા ખત્રીસ હજ્નર યોજન એ પહોળા છે, મૂળમાં સોળ હન્નગ યોજત પહોળો છે અને જમીનની અદર પણુ ગોળ હન્નર યોજન તે ઊતરેલો! છે ઈલાવૃત્ત ખડતી ઉત્તરે આવેલા નીલ, શ્વેત તથા શુ ગવાત નામના ત્રણુ મર્યાદા પર્વતો કહે- વાય છે તેએ રમ્યક ખડ, ખીન્ન હિગ્ણ્યમય ખડ અને ત્રીજા કુરુખડની મર્યાદા સૂચવે છે ( અર્થાત્ તે તે ખડતી હદ ખાધનાર તે પર્વતો છે ) વળી તે પર્વતો પૂર્વભાગમા લાખા, ખને ખાન્ુથી ખારા, સમુદ્ર સુધી પહોચેલા અને ખખ્ખે હન્નર યોજન પહોળા છે, અને પહેલા પહેલા એક એક પર્વતથી પછી પછીનો પર્વત ઉત્તર દિશામા અનુકમે દશમા અશથી કઈક વધારે અરો લાખાઈમા ઓછે ઓછે છે. વળી એ પર્વતો અનેક નદ તથા નદીઓધી યુકત છે, એ જ પ્રમાણે ઈલાવૃત્તથી દદ્વિણે તિષધ, હેમફૂટ, તથા હિમાલય નામના ત્રણુ મર્યાદા પર્વતો આવેલા છે; તેઓ પૂર્વ ભાગમા લાખા, ઘણા જ સુદર અને દરા હન્તર યોજન ઊંચા કહેવાય છે વળી હરિવર્ષ, કિપુરુષ તથા ભરતખડને ખરાખર તે નદા પાડે છે, તેથી એ ત્રણેય પર્વતોને તે તે ખડોના મર્યાદા પર્વતો કહે છે ઇલાવૃત્તથી પથમે માલ્યવાન નામે પર્વત છે અને પૂર્વમાં શોભાયુડ્ત ગંધમાદન પર્વત છે આ બને નીલ તથા નિષધ પર્વત સુધી લાબા છે, ખે હશ્તર યોજન વિસ્તારવાળા છે અને કેતુમાલ ખડ તથા ભદ્રાશ્વ ખડની હદ બાધનાર તચીડે પ્રતિદ્ધ છે મદર, મેરુમદર, સુપાર્થ્વ અને કુમુદ નામના ચાર પર્વતો મેસ્ના પાદ (પગ) તરીકે કડેવાય છે તેએ મેરુ પર્વતની ચારે દિચાએમા રહેવા છે દશ દશ હુન્નર યોજન પડોના ને પંચા છે અને મેરે ટેકો કરતા હોઈ તેની સર્વ તરફ સભી રહ્યા છે. આ ચાગે પર્વતો ઉપર અતુકમે આખો, ન્નગુ, કદય તથા વડ, એમ ચાર વૃજ્ષો સ્ડેવા છે એ વુનો ચારે પર્નતો પર નનણે ધન્નએ! હોય તેવા જણાય છે અને એક એડ
૪૮ વૃક્ષઅગિયારસા યોજત ઊંચુ છે તેઓની શાખાએનો વિસ્તાર પણુ અગિયારસ યોજન છે અને સો સો યોજત તે જંડા છે, વળી એ પર્વતો ઉપર દૂધનો, મધતો, શેરડીતા રસતો તથા મીઠાતો પાણીનો એમ અનુક્રમે ચારધરા છે, એ ધરાઓને સેવતા દેવો। યોગનુ એઔશ્વર્ય પામે છે વળી તે પર્વતો ઉપર અનુક્રમે નદન, સૈત્રરથ, વૈભ્યાજ તથા સર્વભદ્રક્ તામતા ચાર દેવતાઈ ખગીચાઓ છે, તેઓ સ્ત્રીઓને સુખકારક છે અને તેઓમા રહી મોઢા મનવાળા સ્વતન દેવ ગણો સ્ત્રીઓના ટોળા સાથે ઉપદેવોથી ગવાતા મહિમા વાળા હોઈ ઈચ્છાનુસાર સુખપૂર્વક ચઆનદ કરે છે મદર પર્વતની ઉપર રહેલા અગિયારસો યોજન ઊંચા દેવતાઈ આખાની મેચ ઉપરથી અમૃત જેવા રસથી ભરેલા, પર્વતતા શિખરો જેવડા સ્વાદિછ અને ઝ્રોમળ ફળો પડે છે, તે ફળો નીચે પડીને કાટી જતા તેમાની નીકળેલા રાતા જળ જેવા રગના સુદર રસથી “ અસ્ણોદા’ તામતી સુદર જળવાળી નદી વહે છે વળી એ પર્વત પર દેવે! તથા રૈત્યોના રાજએએ પૂજેલા અરુણા નામતા દેવી ધિરાજે છે હે મહારાજ | પાપોને હરનારા, દોષોનો તાશ કરનારા અને અભય તથા સર્વ ઈટ્ટ ફળને આપનારા તે દેવીને ત્યાના લોકો જાતજાતતી ભેટો તથા ખતિદાનોથી પુજે છે, જેથી તે દેવીની કૃપાદૃછિ વડે તે લોકો કલ્યાણુ તથા આરોગ્યને પામે છે વળી એ દેવી પૃથ્વી પર આઘા, માયા, અતુલા, અનતા, પુંછિ, ઈચથ્વરમાલિની, દુછનાશકરી તથા કાતિદાયિતી એ નામે પણુ કહેવાય છે એમની પૂન્નના પ્રભાવથી ત્યા સોનુ નીકળ્યા કરે છે ૧-૩૦ આઘા નમાવાતુનાનન્તા પુષિસીત્વસ્માસિની 1 યુણનાશજરી જામ્તિકાવિનીતિ સુતર સુવિ ॥ સઘ્વાઃ વૂત્તાત્રમાઘેણ ઝાગ્યૂસક્સરાવત્ 1૨૦ના ઇતિ શ્રોદેવીભાગવતમહાપુરાણમાં «ણમ સ્કંધ વિરે અધ્યાય પમો તમાપ્ શ્રોમદ્ ભગવતીલ્રાગવત-સ્ક’ધધ આઠમો ‘₹૪૪/૫##૪#૪* અધ્યાય ૬૨ ડ્રો” ખીજા વૃહ્વો તથા રવીઓતુ’ વર્ણન નારયળ ઝવાચ અરળોદ્ા નટી યા સુ મયા પોત ૧ તાસ મન્ટ્રાન્નિવતન્તી લા પૂવેળેઝાયુત વ્છયેલ્ 1૬ શ્રી તારાયણુ ખોલ્યા હે નારદ! મદરાથલથી પડતી અરુણોદા નદી મે જે કહી, તે ઇલાવૃતતા પૂર્વ ભાગમા વહે છે તેને સેવવાથી પાર્વતીની દાસી યક્ષિણીએ તથા ગધર્વ સ્રીઓતા દેહતો વાયુ ચોરે તરફ દશ દશ યોજત ભુમિતે સુગધી કરે છે વળી ઊચા પ્રદેશ પરથી પડીને ફાઢી જતા, નાના ઠળિયા વાળા અને હાથીતા શરીર જેવડા જાખુઓના રસથી જખૂ નામની નદી મેરુમદર પર્વત ઉપરથી પડે છે અને દક્ષિણુ ઇલાવૃતમા વહે છે પર્વત પર જાષ્યું ફળના સ્વાદથી સતુછ રહેતા જબ્વાદિની દેવી કહેવાય છે એ દેવી ત્યાના દેવો, નાગો, ત્રક્ષિએ તથા રક્ષસ લોષ્નને પૂજવા યોગ્ય ચરણુવાળા, માનતીય, સર્ષ પ્રાણી પર દયા કરતારા, પાપીઓને પાવત કેરતારં, સ્મરણુ કરતારના રોગોનો નાશ કરનારા, વિધ્નોતો તાશ કરનારા તથા દેવોને પણુ માનવા યોગ્ય છે, લેમ જ કોકિલાક્ષી, કામકલા, કરણા, કામપૂજિતા, ડેકર વિગ્રહા, ધન્યા, તાકિમાન્યા અને ગભરિતની એવા નામોથી તે દેવી કાયમ મનુષ્યો વડે અત્યત જવા યોગ્ય છે જૂ તદીતા ખને કિનાશ પર જે માટી છે, તે જખુના રસથી મિશ્ર રહે છે અતે વાયુ તથા સૂર્યના સબધથી #ત્યારે પાકી ન્નય છે, ત્યારે સોતું ખની ન્ય છે અને વિદ્યાધરો તથા દેવોની સ્રીઓના જતનતનતા મોથ દાગીના માટે ઉપયોગી થાય છે અને તે જ દેવોએ વિર્માણુ કરેલુ “ જબૂતદ’ સૌતુ કહેવાય છે, એ સોનામાંથી સ્ત્રીએ સાથે કામક્રીડા કરલા અનેક જાતતા લોકો મુફુટ, કદ્ર, ખાન્નુખધ વગેરે ખનાવે છે સુપાર્થ્વ પર્વત પર રહેતુ મોટુ કદખતુ વૃક્ષ જે ડહેવાયુ છે, તેના કોતરોમાથી પાચ મધની પ્ારાએ નીકળીને સુપાર્થ્વ પર્વત પર પડે છે અને ત્યાથી પૃથ્વી ગા અધ્યાયમાં બત્રીત શ્રોકેથી બીજા વૃશષોનું “નેં દેવીઓનું વર્ણન તથા સર્વ લાક્રેની ઉખતનદ વર્ણુવાશે.
અધ્યાય ૪ મોા।-મહામેસ્તુ’ વણન પર આવી પશ્ચિમ ઈલાવૃતમા તે વહે છે, એને સેવતા સેવતા સુખનો સુગધભરેલે વાયુ ચારે ખાજનુ જઈ સો યોજન સુધી સુગધ કેલાવે છે, એ પર્વત પર ભકતોનુ કાર્ય કરતા “ ધાચેશ્વરી ’ મહાદેવી વસે છે અને તે સર્વ દેવાતા ઈશ્વરી દેવો દેવપૂજ્યા, મહાત્સાહા, કાલરૂપા, મહાતત, કર્મકફ્લદા, કાતારગ્રહણેશ્વરી, કરાલદેહા, કાલાગી અને કામકોટિપ્રવતિની- એવા તામોથી પૂજવા યોગ્ય છે એ જ પ્રમાણે કુમુદ પર્વત પર ઊગેલો “ શતખલ’ નામનો જે વડ છે, તેની શાખામાંથી “પાચ નદો (વહી) કુમુદ પર્વતના શિખર પર પડે જી અને તે અધાય દધ, દહીં, ઘી, મધ, ગોળ, અન્ત, વસ્ર, શય્યા, આસતો તથા અવાર વગેરેથી યુકત હોઈ ઝામનાએઓને પૂરતારા છે તેએ ઉત્તર ઇલાવુતને ચોતરક્ ભીંજવે છે એ પર્વતની તળેટીમા દેવો તથા અઅસુરોએ સેવેલા “ મીનાક્ષી દેવી વસે છે જે નીલાખરા, સૈદ્રમુખી, નીલાલક્યુકતા, નાકિતી, દેવ સધા, ફૂલદા, વરદા, અતિમાન્યા અતિપૂન્ત્યા, મત્ત માતગગામિતી, મદતોન્માદિતી, માનષ્રિયા, માનપ્રિય તર, મારવેગધરા, મારપૂજિતા, મારમાદિતી, મયૂર વરશોાભાઢયા અને શિખિવાહનગર્ભભૂ એવા નામોથી વદન કરવા યોગ્ય છે અને માછલા જેવા (ચચળ) નેતોવાળા અને મહાદેવના સગવાળા તે દેવી જપ તથા સ્મરણુ કરનારાઓને માન આપનારા છે એ ધરા એઓતુ પાણી પીવા તત્પર ચિત્તવાળી (ત્યાની) ‘પ્રન્નએના શરીરો પર કરચલીઓ, માથે ધોળા વાળ, થાક, પરસેવા વગેરેની દુર્ગંધ, વૃદ્ધાવસ્થા, રોગ, મરણુ, ભ્રમ, યઢ, તાપ, વાયુ, ફીકાશ, મુખનો રોગ વગેરે તેમ જ આપત્તિએ કદી થતા નથી તેઓ ન્ત્યા સુધી જે છે, ત્યા સુધી સુખે ગ્હે છે અને કાયમ ઘણુ જ સુખ પામે છે હવે મેરુ પર્વતતી સ્થિતિ કહુ છ સોનામય ડહૅવાતા મેરુ પર્વતના મૂળ ભાગમા ડળીની “આસપાસ જેમ ડેસરા હોય છે તેમ જુદા જુદા વીસ પર્વતો ચારે ખાન્નુ ડેમરાઓરૂપે ગોઠવાયા છે, તેઓના તામા સાભળા જુરગં, કુર, કુશુભ, વિકકત, ત્રિકૂટ, શિશિર, પતગ, રૂચક, નિષધ, રિતી, વાસ, ર્પપલ, શખ, વૈદ્ય, ચાર્સધ, હસ, ત્રઢષભ, નાગ, ૪ત્ડ કાલજર અને નારદ-એ તામે તે વીસ પર્વતો છે ૈર્યશ્રા્શવિશેવ છકો ત્રરવમ વ્વ અ । તાય: વાજઝુરથેવ તારરશ્ેલિ વિજ્ષતિઃ ॥ રૂ૨ ॥ ઈતિ શ્રીદેવીભાગવતમહાપુરાણમાં અટમ સ્કધ વિષે અધ્યાય ૬ ઠો સમાપન અધ્યાય છ સે સહામેરતુ’ વણન શ્રીનારયળ ઝવ નિર સેર અ પૂર્ષેન છો ચાછારશયોગસેઃ । અહ્ઘેદાયતો ચોર દ્વિલસ્સ વધૂ ॥ ૬ ॥ શ્રીનારાયણુ ખોલ્યા મેરપર્વતતા પૂર્વ ભાગમા જડર તથા દેવકૂટ નામના ખે ઉત્તમ પર્વતો અઢાર હન્નર યોજન ઉત્તર દિશામા લાખા, ખે હજાર યોજન પહોળા તથા ઊ ચા છે, મેરા પશ્ચિમ ભાગમાં પવ- માન તથા પારિયાત્ર નામના ખે પર્વતો તેટલી જ લબાઈ, ઊંચાઈ તેમ જ પહોળાઈવાળા છે મેરુથી દક્ષિણુમા કૈલાસ તથા ડરવીગ નામના ખે પ્રખ્યાત પર્વતો છે તે પૂર્વ તરફ્ લાખા અને પૂર્વના જેવા જ ઊંચા—પહોળા છે, એ જ પ્રમાણે મેરુથી ઉત્તરમાં (પ્રથમના જેવા જ માપવાળા) ત્રિશુ ગ અને મકર નામના ખે પર્વતો છે આ આઠ ઉત્તમ પર્વતોથી વીંટાયેલો સોનાનો પર્વત મેરુ સૂર્ય જેવો પ્રકાશી રહ્યો છે એ મેસ પર્વતના મસ્તક પર ખ્રહ્માની તગરી ખરાખર વચ્ચે રચાયેલી છે, જે દશ હજાર યોજન વિસ્તારવાળી છે એ નગરીને ભૂતભવિષ્ય ન્નણુનારા મહાત્મા વિદ્યાનો સમચોરસ સોનાની વર્ણવે છે એ નગરીની આસપાસ આઠ લોકપાલોની ખીજી આઠ સોતાની નગરીએ। તે તે લોકપાલની દિશામાં પ્રખ્યાત છે એ સર્વ નગરીઓતા રગ તે તે દિક્પાલોના શરીરના રગ જેવા છે અને અઢી અઢી હનર યોજત પ્રમાણમા તે રચાઈ છે, મેરુ પર્વત ઉપર ખ્રહ્મા, ઇંદ્ર, અગ્નિ વગેરેની અનુક્રમે મેનાવતી, અમરાવતી, તેન્નેવતી, સયમની, કૃષ્ણાગના, શ્રદ્ધાવતી, ગધવતી, મહેોદયા ને યશોવતી એમ તવ તગરીએ વસી છે * રઆ અધ્યારમાં તાડત્રીસ શ્વોગોથી મૂળડી માડેને મણમેરુનું વર્ણન કહેવાશે.
૪૮ શ્રીમદ્ ભગવતીભાગવત-સ્ક“ધ આઠમો 1 28-221-2 8282.25. 8 88.84.8888 8.8.8:5:2:8.8:54 5418. 8:58 85:2 64 58:88 4661646 45647 46 066 દૉલોઉરઉરઉ0મરઉ 45:44:82: હે તારદ | જે વેળા ખલિરાન્નના યતુમા વિષડ ભગવાન વામત ગિવિક્રમમૂરતિ’ ખન્યા, ત્યાગે એમના ડાખા પગતા અગૂઠાતા નખથી ચિત્તઈ ગયેલા ખ્રહ્યાડના ઉપરતા ભાગતા છિદ્રમાથી અદર દાખલ થયેલી સ્વર્ગની ગગા તે જ સ્વને મેરુના શિખર પર ઊતરી હતી લોકોના સર્વ પાપોને દૂર કરતાર જળથી વ્યાપ્ એ ગગા સાક્ષાત “ ભગવત્પદી ’ એવા નામથી લોકો મા પ્રખ્યાત થઈ હતી અને પછીધી હન્નરો યુગતા ઘણા કાળે સ્વર્ગના મસ્તક પર આવીને તે ઈશ્વરી દેવી દેવનદી ત્યા રહ્યા હતા, જે સ્થાન ‘વિષ્ણુપદ’ તામે ગૈવોક્યમાં પ્રખ્યાત છે વળી નયા ઉત્તાનપાદ ના પરમ પવિત્ર પુત્ર ધ્ર.વ ભગવાનના ચરણુકમળ૩પ કમળના દાડાની રજને ધારણુ ડરતા રહે છે અને આજે પણુ તે રાજપિં અચલ પદ્વીનો આશ્રય મરી ત્યા જ રહ્યા છે. તે સ્વને પ્રૂવનો પ્રભાવ જ્નણુનાગ ઉદાર મતતા સપ્ષિ-એ સર્વ લોકતુ હિત કગ્વાની ઈચ્છાથી એ ધ્રાવતી પ્રદક્ષિણા કરી રહ્યા છે અને તે સર્પ્ાધએ “આ ગગા નદી આત્યતિક (ડેવળ ) સિદ્ધરૂપ લોઈ તપ કરતારાઓને ગિદ્ધિ આપનાર છે.” એમ ન્નણી જટાજ્તૂટને ધારણ કરતા મસ્તકથી ગગા નદીતે આદર આપે છે એ વિષ્ણુપદમાથી તીગે ઊતરતી દેવી ગગા અનેક કગેડો વિમાનોથી વ્યા દેવયાત માર્ગમા થઈને ચદ્રમડળને ભીંજવી ( મેરુ પર આવેલા) ખ્રહ્માના ધામમાં પડે છે હે તારદ! ત્યાથી નાર ભાગે નદી ન્તુદી થઈને તે દેવી ચાર દિશાએમા નાગ નામે વટી રહી છે, અને તે જ સીતા, અલકનદા, ગક્ષુ તથા ભદ્રા એવા નામોથી પ્રનિદ્ધ થઈ સમુદ્રમાં મળી રહે છે તેમા મીતા તામની ગગા, ષ્રહ્મવોપ્માથી કેચગચ ત નામના પર્વતના ગિખગે પર થઈને વહેતી ગંધમાદન પર્વતના રિખર પર પડે છે અને ત્યાથી તે પાષ હગ્તારો નદી ભટદ્રાશ્વ ખડતી વચ્તે નઈને પૂર્વ દિશામાં આવે છે અતે ત્યા દેવોવી પૂન્નઈને તે નદી ખારા નમુટ્રમાં મળે છે અ જ પ્રમાણે ખીછછ ચક્ષુ તામની દેવનદી તે ષ્ાહ્મનોકમાથી નીકળી માલ્યવાન પર્નતતા શિખર પર આવે છે અને ત્યાવી નીકળી વૅગયુત્ત થઈ કેતુમાલ ખડમા આવીને રપાશ્િમ દિશામાં જઈ સમુદ્રમાં મગને છે તે જ પ્રમાણે અલક્તદ્ય નામની પવિત્ર પ્રખ્યાત ત્રીજ ગગાધારા ષ્રહ્મવોકમાથી દક્ષિણુમા ઘણા પર્વતોના શિખરો તથા વતોને ઓળ ગી હેમકૂટ નામતા ઉત્તમ પર્વત પર આવે છે અને ત્યાથી નીકળી ઘણા જ વૅગવાળી થઈ ભરતખડમા આવીને દક્ષિણુ સમુદ્રમાં મળે છે એ નદીમા સ્નાન કરવા જતા મતુધ્યૉને પગવે પગવે રાજ્સ્ય તથા અશ્વમેધ વગેરે યન્તુ ફળ દુર્લભ નવી તે જ પ્રમાણે દૌલોકયને પવિત્ર કરતી ભદ્રા તામની ચોથી ગગાધાગ ખ્હાવોકથી નીફળી શ ગાન પર્વત ઉપર થઈને ઉત્તરકુરુખડને તુમ કરી સમુદ્રમાં મળે છે હે નારદ! મેરુ તથા મદ્યર પર્વતોમાથી ઉત્પત્ત થયેલ ખીન્ન પણુ તદા તથા નદીએ ખડેખડમા ઘણા છે, પણુ તેમા ભરત ખડને કર્મક્ષેત્ર કહે છે અને ખીજા આઠ ખડો તો પૃથ્વી પરતા સ્વર્ગતે આપતાર ખડો હોઈ દેતોતા ઘયડી રહેલા પુણ્યોતા ભોગસ્વાનો છે હે નારદ! એ આઠ ખડોમા લોકોનુ આયુષ દશ હજાર વર્ષોનું હોય છે, સ્રીઓ સહિત સર્વ પુરુષો વજ જેવા અગવાળા, દેવોના જેવા, દશ હજર હાથી સમાવ ખૂળવાળા, મોટા મૈથુનથી સતોષી અને સુખી છમ છે તે લોકોની સ્રીએ! પણુ આયુષતુ એક વર્ષ એુ હોય છે, ત્યાગે ગર્ભ ધારણ કરે છે વળી ૯ આડે ખડોમા હમેશા ત્રેતાયુગના જેવો જ કાળ હૉય છે | વકતજાનજે આવુષ્યાસસર્માઃ સ્તિશોડષિ હિ ! જેલાગુવ્લત જાળ વર્તતે સર્વરેવ છિ ॥ ર૭1 ઈતિ શ્રીદેવીભાગવતમદાપુરાણમાં અષ્ટમ સ્કધ વિષે “અધધ્યાય * પા તમામ અધ્યાય ૮ મે!” ઘ્લાવ્રત ખ“ડનો આચાર શ્રોનાચયળ ઝતા તેજુ વર્ષેજુ રેતે પૂવો? સ્તવનો. યવ | પૂઝયાત્તિ સણારેવી ઝપવ્વાનલમાપિત્તિ: ॥ ૬ ॥ શ્રીનારાય 1 ખોલ્યા તે તે ખડોમાં મોટા મોટા દેવો પણ પૂર્વાક્ત સ્તવનોથી જપ, ધ્યાન તથા મર્માધ વડે નિત્ય મહાદેવીને પૂજે છે નયા સર્વ 4- આ ન્તધ્યાયના -ઓગણ તીગ શ્ગોમેથી ઈડાવુશષ ખડનો વાર ભશ્તિ વધવા માગે વિસ્તારથી કતવ ચે.
અધ્યાય ૮ મો-ઇલૉવૃરત ખ’ડનેો! આચાર ૪૮૫ અઝાકઝઝકનકનનઝઝ્ઝક5 ઝન ત્રધ્તુએના પુષ્પોની પડિતએ।થી શોભતી વનપકિતએ | નારા અમારી દૃદ્ટિ જેમ વિષયોથી તથા દદ્રિયોથી હોઈને કૂળો તથા પતલવોતી શોભા નિત્ય રહે છે તે તે ખડોતા વનોમા ખડોના પર્વતોના શિખરો પર, પહાડોની સર્વ ગુફાએમા અને નિર્મળ જળાશયોમાં કમળોની પફિતએ વિકસી રહી છે હસે! તથા સારસ પક્ષીએતા ટોળા ફર્યા કરે છે અને પક્ષીએ! કલ્લોલ કરે છે વળી જ્યા જળક્રીડા વગેરે વિનોદ્દો કેરી ત્યાના લેફ્િ આનદ ૩રે છે અને સુદર સ્રીઓની મનોહર ભમ્મરોના વિલાસોના તે તે સ્થાનોમાં પણુ યુવાન સ્રીઓ સાથે ઈચ્છાનુસાર ફર્યા કરે છે વળી એ નવે ખડોમા લોકો પર કૃપા કરવારૂપ રસમા જ ઝેવળ દૃદ્ટિવાળા આદ્દિ પુરૂષ ભગવાન નારાયણુ દેવીનુ આરાધન કર્યા કરતા રહી પોતે પણુ સર્વ લોકે વડે પૂન્નય છે, તેમ જ પોતાની જુદી જુદી મૂતિઓથી સ્થપાઈને લોકોની પૂન્નના નિમિત્તે સર્વકાળ ત્યા સમીપમાં જ રહે છે ઈલાવૃત ખડમા તો ખ્રહ્માની ભમ્મરતા મધ્યભાગમાથી ઉત્પન્ન થયેલા એકલા સ્દ્ર જ સ્રીએ સાથે હમેશા વસે છે એ ક્ષેત્રમા ખીન્ે કોઈ પણુ પુરુષ પ્રવેશી શકતો નથી, કારણુ કે પાર્વતીના શાપને લીધે ત્યા ખીન્ને હરકોઈ પુરુષ સ્પદ્ટ સ્રી થઈ ન્નય છે વળી ત્યા પાર્વતી જેએના સ્વામિની છે, એવી અસખ્ય કરોડો સ્રીએના સમૂહો થી સેવાતા સ્દ્રદેવ પોતે સર્વ પ્રાણીઓના હિતની ઈચ્છાથી પોતાના કારણુ અને (વિષ્ણુની) ચોથી તામસી મૂર્તિરૂપ સકર્ષણુ દેવ—શેષનાગનુ ભજન ડરે છે અને પ્યાતયોગ દ્વારા એકાગ્ર થયેલા મન વડે ભગવાન સ્દ્ર તેમની ઉપાસના કરે છે (તે વેળા પોતે આવો મત્રજપ ડરે છે કે,) “ઝો” સમગતે મદ્ાપુદ્ષાચ સર્ષનુળસલ્નાનાયાનન્તાચાડ અ્યત્તાય ત્તત । સર્વ ગુણોના પ્રકાશક, અનત અને અમાપ ભગવાન મહાપુરુષને નમસ્કાર હો ’ (વળી આવી સ્તુતિ કરે છે કે) હે ભજવાયોગ્ય ! હે શરણુરૂપ ચરણુકમળવાળા ! હે સમગ્ર એશ્વર્યના પરમ શ્યાશ્રયરૂપ! હે ભક્તો સામે પોતાના સઘળા રક્ષક સ્વરૂપો પ્રકટ કરનાર! હે (ભક્તોના ) સસારતો નાશ કરનાર અને (ભકતોને ) સસાર દેખાડનાર! તમતે ઈશ્વરતે હુ ભજુ છુ કોધતો વેગ નહિ જીત લેવાઈ ન્નય છે, તેમ જગતને નિયમિત રાખવા સર્વ તરફ તમે ન્નેયા કરો છો, છતા તમારી દૃદ્ટિ વિષ યોથી તથા છદ્રિયાથી લેશ પણુ લેપાતી નથી, એવા તમને માનસિક જય કરવા ઈચ્છતો ક્યો (મુમુદ્યુ ) પુરુષ ન માને? તમે પોતાની માયાને લીધે જાણે ખરાખ દૃદ્ટિવાળા હો, મદ્દૉન્મત્ત જેવા અને મહિરા તથા આસવથી ન્નણે લાલ નેત્રોવાળા હો તેવા ભાસો છો, (પણુ ખરી રીતે તેવા તો નથી જ,) વળી તમારા ચરણુના સ્પર્શથી મોહિત ઇદ્રિયોવાળી નાગાગ નાએ લનન્જનને લીધે તમારુ પૂજત પણુ કરી શકતી નથી, એવા તમને કોણુ ન માને? વેદતા મતો, જેમને આ જગતતી ઉત્પત્તિ, સ્થિતિ તથા નાશનુ કારણુ છતા એ ત્રણેથી રહિત અને અનત કહે છે તેમ જ પોતાના એક હન્નર મસ્તડ્ડોરૂપ સ્થાતોમાના કોઈક અમુક પર સરસવની પેડે રહેલા ભૂમડળને તમે ન્નણુતા નથી, એવા તમને નમસ્કાર હો સત્ત્વ ગુણુરૂપ આશ્રયવાળુ મહત્તત્ત્ત ગુણુના નિમિત્તવાળુ જૅમતુ પ્રથમ શરીર હતુ, જેમાથી ભગવાત ખ્રહમા જત્મ્યા છે અને તે ષ્રહ્માથી જન્મેલો હુ પોતાના તેજરૂપ અહકારથી વીંટાઈને દેવવર્ગ, ભૂતવર્ગ તથા ઇંદ્રિયવર્ગને ઉત્પન્ન કરું છુ, તે તમને નમસ્કાર હો એ મહત્તત્ત, અહકાર, દેવવર્ગ, ભૂતવર્ગ તથા ઇદ્રિયવર્ગ-આ અમે ખધા દોરીથી ખાધેલા પક્ષી ઓતી પેઠે જે મહાત્માને વશ છીએ અને જેમની કૃપાથી આ ખ્રહ્માડને સરજીએ છીએ, તે તમને નમસ્કાર હો ભારે સસારથી મોહ પામેલો આ લેક કર્મૌરૂપી ગાઠોને પમાડતી જેમણે ખનાવેલી માયાને અનાયાસે જ ન્ણે છે, પણ તે માયાથી તરવારનો ઉપાય કદી ન્નણુતા નથી તે જગતનો લય તથા ઉદય કરનાર સ્વરૂપવાળા તમને નમસ્કાર હો શ્રીનારાયણુ ખોલ્યા એમ ભગવાન રુદ્ર ઈલા વૃત ખડમા દેવીગણોથી વીંટાઈને પ્રભુ સકર્ષણુદેવ ની ઉપાસના કરે છે, તે જ પ્રમાણે ભદ્રાશ્વખડમાં ભદ્રશ્રવા નામનો ધર્મનો પુન અને તેના કુળના મુખ્ય પુરુષો, જેએ “ભદ્ર ’ નામના તે ખડના અધિપતિ ના સેવકે છે, તેએ પણુ “ હયગ્રીવ નામથી કહેવાતી
૪૮૪ હે નારદ ! જે વેળા ખાલિરાજાતા યસુમા [િષયુ ભગવાત વામત ષિવિક્રમમૂર્તિ ખન્યા, ત્યારે એમતા ડાખા પગના અગૂઠાતા તખથી ચિરાઈ ગયેલા ખ્રહ્માડતા ઉપરના ભાગતા છિદ્રમાથી અદર દાખલ થયેલી સ્વર્ગની ગગા તે જ સ્થળે મેસ્તા શિખર પર ઊતરી હતી લોકના સર્વ પાપોને દૂર કરતાર જળથી વ્યાપ્ન એગગા સાક્ષાત્ “ ભગવત્પદી ’ એવા તામથી લોકો મા પ્રખ્યાત થઈ હતી અને પછીથી હજારો યુગતા ઘણા ફાળે સ્વર્ગતા મસ્તક પર આવીને તે ઈશ્વરી દેવી દેવતદી ત્યા રહ્યા હતા, જે સ્થાન “વિષ્ણુપદ’ તામે ગૈલોક્યમાં પ્રખ્યાત છે વળી ન્ત્યા ઉત્તાતપાદ તા પરમ પવિત્ર પુત્ર પ્રવ ભગવાતતા ચરણુકમળરૂપ કમળના દાડાની રજને પ્રારણુ ડરતા રહે છે અને આજે પણુ તે રાજષિં અચલ પદવીનો આશ્રય કેરી ત્યા જ રહ્યા છે તે સ્થળે ષ્ર વતો પ્રભાવ જ્ણુનારા ઉદાર મનના સપ્તષિંએ સર્વ લોકનું હિત ઝરવાતી ઈચ્છાથી એ પ્રાવની પ્રદક્ષિણા ફરી રહ્યા છે અને તે સર્સાધેએ “આ ગગા નદી આર્ત્યાતિક ( કેવળ) સિદ્ધરૂપ હોઈ તપ કરતારાઓને રાદ્ધ આપનાર છે,’ એમ જાણી જટાન્નૂટને ધારણુ કરતા મસ્તકથી ગગા નદીને આદર આપે છે એ વિષ્ણુપદમાથી નીચે ઊતરતી દેવી ગગા અનેક કરોડો વિમાનોથી વ્યામ દ્ેવયાત માર્ગમાં થઈને ચદ્રમડળને ભીંજવી ( મેરુ પર આવેલા) ખ્રહ્માતા ધામમા પડે છે હે નારદ! ત્યાથી ચાર ભાગે ન્તુદી જુદી થઈને તે દેવી ચાર દિશાઓમાં ચાર નામે વહી રહી છે, અને તે જ સીતા, અલકતદા, ચક્ષુ તથા ભદ્રા એવા નામોથી પ્રસિદ્ધ થઈ સમુદ્રમાં મળી રહે છે તેમા સીતા નામની ગગા, ખ્રહમલોકમાથી ફેસરાચલ નામના પર્વૈતના શિખરો પર થઈને વહેતી ગધમાદત પર્વતતા શિખર પર પડે જે અને ત્યાથી તે પાપ હરનારી નદી ભદ્રાશ્વ ખડની વચ્ચે થઈને પૂર્વ દિશામાં આવે છે અને ત્યા દેવાથી પૂન્તઈને તે નદી ખારા સમુદ્રમાં મળે છે એ જ પ્રમાણે બીજી ચક્ષુ નામની દેવનદી તે ખાહ્યવોકમાંથી તીકની માલ્યવાત પર્ચતના શિખર પર આવે છે અને ત્યાધી નીકળી વેગયુક્ત થઈ કેતુમાલ ખડમા આવીને પકિમ દિથામાં જઈ સમુદ્રમાં મળે છે તે જ શ્રામદ્ ભ્રગવતીભાગવત-સ્ક’ધ આઠમા #ન્# પ્રમાણે અલકતદા નામતી પવિત્ર પ્રખ્યાત મીજી ગગાધારા ષ્રહ્મલોકમાથી દક્ષિણુમા ધણુ પર્વતોના [શિખરો તથા વતોને ઓળ ગી હેમફૂટ તામતા ઉત્તમ પર્વત પર આવે છે અતે ત્યાથી નીકળી ઘણા જ વૅગવાળી થઈ ભરતખડમાં આવીને રદક્ષણુ સમુદ્રના મળે છે એ નદીમા સ્તાન કરવા જતા મતુષ્યોને પગલે પગલે રાજસૂય તથા અશ્વમેધ વગેરે યશોતું કૂળ દુર્લભ નથી તે જ પ્રમાણે ગૈલોકયતે પવિત્ર કરતી ભદ્રા નામની ચોથી ગગાધારા ખ્રહ્મલોકથી તીફળી શું ગવાત પર્વત ઉપર થઈને ઉત્તરકુરુખડને તૃસ્ત કરી સમુદ્રમાં મળે છે હે તારદ! મેરુ તમા મદાર પર્વતોમાથી ઉત્પન્ન થયેલ ખીન્ન પણુ તદર તથા નદીએ ખડેખડમાં ઘણા છે, પણુ તેમા ભરત ખડને કર્મક્ષે્ર કહે છે અને ખીનન આઠ ખડો તો પૃથ્વી પરતા સ્વર્ગને આપતાર ખડો હોઈ દેવાતા ખાદી રહેલા પુણ્યોના ભોગરથાનો છે હે તારદ! એ આઠ ખડોમા લોફ્ોતુ આયુષ દશ હજાર વખોનું હોય છે, સ્રીઆ સહિત સર્વ પુરષો વજ જેવા અગવાળા, દેવાતા જેવા, દશ હજર હાથી સમાન ખળવાળા, મોટા મૈથુનથી સતોષી અતે સુખી હેય છે તે લોકોની સ્રીઆ પણ આયુષતુ એક વર્ષ એછુ હોય છે, ત્યારે ગર્ભ ધારણુ કરે છે વળી * આઠે ખડોમા હમેશા ત્રેતાયુગના જેવો જ કાળ હોય છે પજવવોતજે ચાયુષ્યાતનમ જ્રિનોડપિ હિં ! ખેલાયુમલમ જો વ્તેલે સર્વફેવ હિ ॥ 3૦૩ ઇતિ શ્રીદેવીભાગવતમહાપ|રાણમાં અથમ સ્કધ વિષે અધ્યાય ભ્પ્રો સમામ અધ્યાય ૮ સૌ ઇલાજત ખ’ડતો આચાર મીતાતવળ ગવાય તૈવુ યર્ષેગુ કેવેત્તા પૂજે સ્તથયૈઃ વરા ! વૂણમત્તિ પસાર ઝપષ્યાસલમાપિસિઃ | £॥ શ્રીનારાયણુ ખોલ્યા તે તે ખડોમાં મૉટા મોટા દેવો પણુ પૂર્વોકત સ્તવનોથી જપ, ધ્યાત તથા સમાધિ વડે નિત્ય મહાદેવીને પૂજે છે નયા સવે 4 આ અધ્યાયના ઓગણતીત શ્લોમેથી ઇલાવૃશ ખૂડનો આચાર ભાકિત વધવા માટે વિસ્તારથી કડેવતે.
અધ્યાય ૮ મો-ઇલાવૃરત ખ’ડનેો આચાર ૪૮૫ ઝઝ્ઝઝઝકનઝઝઝઝકઝનનઝનઝઝકનઝ્્ઝઝનઝઝન્ઝઝઝન ત્રધ્તુએ।તા પુષ્પોની પકિતએથી શોભતી વનપકિતએ। ; તારા અમારી દૃટ્ટિ જેમ વિષયોથી તથા દદ્રિયોથી હોઈને કૂળો તથા પલ્લવોની શોભા નિત્ય રહે છે તે તે ખડોતા વનોમા ખડોના પર્વૈતોના રિખરો પર, પહાડોની સર્વ ગુફાએમા અને નિર્મળ જળાશયોમાં કમળાની પકિતએ। વિડ્સી રહી છે હસો! તથા સારસ પક્ષીએના ટોળા ફર્યા કરે છે અને પક્ષીએ કલ્લોલ કેરે છે વળી ન્ત્યા જળક્રીડા વગેરે વિનોદ્દો કરી ત્યાના લકો -આતદ કેરે છે અને સુદર સ્રીઓની મતોહર ભમ્મરોના વિલાસોતા તે તે સ્થાનોમાં પણુ યુવાન ન્નીએ સાથે ઈચ્છાનુસાર ફર્યા કરે છે વળી એ નવે ખડોમા લોકો પર કૃપા ડરવારૂપ રસમા જ કેવળ દૃછિવાળા આદિ પુરુષ ભગવાન નારાયણુ દેવીનુ “મારાધન કર્યો કરતા રહી પોતે પણુ સર્વ લોકે વડે પૂન્તય છે, તેમ જ પોતાની જુદી જુદી મૂતિઓથી સ્થપાઈને લોકોની પૂન્નના નિમિત્તે સર્વકાળ ત્યા સમીપમાં જ રહે છે ઈલાવૃત ખડમા તો ખ્રહ્માની ભમ્મરતા મધ્યભાગમાથી ઉત્પન્ન થયેલા એકલા સુદ્ર જ સ્્રીએ સાથે હમેશા વસે છે એ ક્ષેત્રમા ખીજ કોઈ પણુ પુરષ પ્રવેશી શકતો નથી, કારણુ કે પાર્વતીના શાપને લીધે ત્યા ખીન્ને હરકોઈ પુરુષ સ્પટટ સ્ત્રી થઈ જ્નય છે વળી ત્યા પાર્વતી જેઓના સ્વામિની છે એવી અરાખ્ય કરોડો સ્રીઓના સમૂહો થી સેવાતા સદ્રદેવ પોતે સર્વ પ્રાણીઓના હિતની ઈચ્છાથી પોતાના કારણુ અને (વિષ્ણુની) ચોથી તામસી મૂ્તિરૂપ સકર્ષણુ દેવ—શેષનાગતુ ભજન કરૈ છે અને પ્યાનયોગ દારા એકાગ્ર થયેલા મને વડે ભગવાન સ્દ્ર તેમની ઉપાસના કરે છે (તે વેળા પોતે આવો મતનનપ કરે છે કે,) ’ ઝતનો” મપગતે મછ્ાપુહ્વાય સર્વનુળલલ્યાનાથાતન્તાયાડ ચ્યત્છાય તમ 1 સર્વ ગુણોના પ્રકાશક અનત અને અમાપ ભગવાન મહાપુરુષને નમસ્કાર હો ’ (વળી આવી સ્તુતિ કર છે ફે) હે ભજવાયોગ્ય ! હે સરણુરૂપ નરણૂકમળવાળા ! હે સમગ્ર એશ્વર્યના પરમ ન્યાશ્રયરૂપ! હે ભકતો સામે પોતાના સઘળા રક્ષક સ્વરૂપો પ્રકટ કરનાર! હે હે (ભક્તોના) સસારનો લેવાઈ નનય છે, તેમ જગતને નિયમિત રાખવા સર્વ તરફ તમે નનેયા કરો છો, છતા તમારી દૃદ્ટિ વિષ યોથી તથા છદ્રિયાથી લેશ પણુ લેપાતી તથી, એવા તમતે માતસિક જય કરવા ઈચ્છતો કયો (મુમુશ્ુ ) પુસ્ષ ન માને તમે પોતાની માયાને લીધે જણે ખરાખ દૃછિવાળા હો, મદોત્મત્ત જેવા અતે મદિરા તથા આસવથી જણે લાલ નેત્રોવાળા હો તેવા ભાસો છો, (પણુ ખરી રીતે તેવા તો નથી જ,) વળી તમારા ચરણુના સ્પર્શથી મોહિત ઇદ્રિયોવાળી નાગાગ નાએ લન્ત્ન્નને લીધે તમારું પૂજન પણુ ડરી શકતી નથી, એવા તમને કોણુ ન માને? વેદતા મતો, જેમને આ જગતની ઉત્પત્તિ, સ્થિતિ તથા નાશતુ કારણુ છતા એ ત્રણેથી રહિત અને અતત કહે છે તેમ જ પોતાના એક હનનર મસ્તકોરૂપ સ્થાનોમાના કોઈક અમુક પર સરસવની પેઠે રહેલા ભૂમડળને તમે ન્નણુતા નથી, એવા તમને નમસ્કાર હે સત્ત્વ ગુણુરૂપ આશ્રયવાળુ મહત્ત્વ ગુણુતા નિમિત્તવાળુ જેમનુ પ્રથમ શરીર હતું, જેમાથી ભગવાન ષ્રહ્મા જત્મ્યા છે અને તે ષ્રહ્માથી જત્મેલો હુ પોતાના તેજરૂપ અહકારથી વીંટાઈને દેવવર્ગ ભૂતવર્ગ તથા ઇંદ્રિયવર્ગને ઉત્પન્ન કરું છુ તે તમને નમસ્કાર હે એ મહત્તત્ત, અહકાર, દેવવર્ગ, ભૂતવર્ગ તથા ઇદ્રિયવર્ગ-આ અમે ખધા દોરીથી ખાધેલા પક્ષી એની પેડે જે મહાત્માને વશ છીએ અતે જેમનો કૃપાથી આ ખ્રહ્માડતે સરજીએ છીએ, તે તમને નમસ્કાર હો! ભારે સસારથી મોહ પામેલો આ લોક ક્મૌરૂપી ગાઠોને પમાડતી જેમણે ખનાવેલી માયાને અનાયાસે જ જણે છે, પણુ તે માયાથી તરવારનો ઉપાય કેદી ન્નણુતા નથી તે જગતતો લય તથા ઉદમ્ કરનાર સ્વરૂપવાળા તમને નમસ્કાર હો શ્રીનારાયણુ ખોલ્યા એમ ભગવાન રુદ્ર ઈલા વૃત ખડમા દેવીગણોથી વીંટાઈને પ્રભુ સકર્ષણુદેવ ની ઉપાસના કરે છે, તે જ પ્રમાણે ભદ્રાશ્વખડમાં ભદ્રશ્રવા નામનો ધર્મનો પુન અને તેના કુળના નુપ્ય નાશ ફરનાર અને (અભકતોને ) સસાર દેખાડનાર ! | પુરૂષો, જએ “ભદ્ર’ નામના તે ખડના 1 અધિપતિ તમને ઈશ્વરતે હુ ભજુ છુ ક્રોધનો વેગ નહિ જત ’ ના સેવકો છે, તેઓ પણુ “ હયગ્રીવ નામથી કહેવાતી ન્ન ઝન
જત શ્રોમદ્ ભગવતીજ્ઞાગવત-સ્ક’ધ આઠમે વિષ્ણુની પ્રખ્યાત મૂતિ હયગ્રીવતુ આરાધત ફરે છે અને ખરતા ખીજ વ્યાપારને રોકતી શ્રેટ સર્માધિ વડે ચિત્તના વિષયરૂપ કરેવી તે હયગ્રીવ મૂતિતી જ સ્તુતિ કરવા રહી તેમને શરણે નાય છે એ વેળા તે ભદ્રશ્રવાએ આ મત ખેલે છે “ઝં તો મળવલે પર્માચાત્મવિસોધતાય નત 1 ’ ચિત્તને શુદ્ધ ફૃગનાર ભગવાન ધર્મને નમસ્કાર નમસ્કાર હો ’ (અને આમ સ્તુતિ કરે છે ) “ અહો! ભગવાનતી આ માયા આશ્ચર્યકારક છે, કારણુ કે આ લેક મરેલા પુત્રને કે પિતાને ખાળી આવી પોતે તેતા ધ્રતથી જીવવા ઇચ્છે છે, તુચ્છ વિષયસુખ સેવવા માટે પાપતા જ વિચાર »2ે છે અને પોતે દેખે છે જીતા સર્વનો નાશ કરતા પોતાના મૃત્યુને જેતા નથી ! વળી વિદ્યાનો જગતને નાશવત કહે છે અને અધ્યાત્મ વેત્તા પડિતો પ્રત્યક્ષ નનુએ છે, છતા હે અજન્મા દેવ! તમારી માયાથી મોહ પામે છે, આ તમારી માયા ઘણી જ વિચિન છે, (માટે શાસ્રોની ધમાલમા પડયા વિનતા) આપ અજન્માતે અમે નમસ્કાર કરીએ છીએ આપ અકર્તા અતે આવરણુરહિત છો છીતા જગતતી ઉત્પત્તિ, સ્થિતિ તથા નાશરૂપ આપનુ કર્મ સ્વીકાર્યું છે, તે આશ્ચર્ય નથી, કેમ કે માયાને લીધે મર્વના આત્માઝ્પ અતે સર્વ કાર્યોના કારણરૂપ આપમા સૃદ્ટિરૂપ કર્મ ધટે જ છે «મને ખરી ઉર્પાધરથી જનહિત આપ વિધે આવરપુરહિતપણ તથા અકર્તા પણુ પણુ ઘટે 7 છે યુગના અતે (પ્રલય થયો હતો ત્યારે) તમાગુણુરૂપ દૈત્યે હરેલા વેદદોને જેમણે પુરુષ તથા ઘોડાનુ શરીર ધરીને તે વેદ્દોની માગણી ડરતા ષ્રહ્માને રસાતળમાથી લાવી આપ્યા હતા તે નત્ય સકલપવાળા (યગ્રીવ ) તમને “ નમસ્કાર હો ” એમ ભદ્રશ્રવસ નામતા તે લોકો દેવોના ઈશ્વર હય ગ્રીવ—વિષ્ણુવી સ્તુતિ કરે છે અને તેમના ગુણો વર્ણવે છે એમતા આ ચરિતતો જે પાઠ કરે તથા (બીજાઓને) સભળાવે, તે પણુ પાપરૂપી કચુક (ડગલી) ત્યજીને દેવીતા લોકમા જાય છે ૧-૨૯ વ્વાં ચસ્તિતેલસિત ૧ પટેર્છાવવેચ વ’1 વાવક્યુસ્ઝુત્ણગ્વ વેઘીછોક વરસેચ લઃ 1૨૨ ॥ અધ્યાય ૮ મો સમામ અધ્યાય ૯ સો” ખ’ડાના ઉપાસ્ય દેવો શ્રીનાયળ ઝના ર્તિ્ષે ચ મમવાન્ જૃપટ્રિ, વાપતાશનેઃ 1 વતે યોમયુાત્મા મરનુપટવસ | ૬ ॥ શ્રીનારાયણુ બોલ્યા દરિવર્ષ ખડમા પાપતો નાશ કરતાર અને ભક્તો પર કૃપા કરતા ભગવાત નૃશિંહ યોગમા આત્માને યૉજીતે રહે છે તેમતા એ પ્રિય સ્વરૂપતુ ભગવાનતા મહાત ભકત અસુર-* પ્રહ્લાદ ભકિતયુકૃત થઈ દર્થત કરે છે અને તેમના ગુણોનુ રહસ્ય પોતે જાણતા હોઈ સ્તવત કરે છે (તે વેળા આ મમોચ્ચાર કરે છે )’ છં સમો મળવહે તરસિટ્નાઝ સમસ્તેગલેઝતે ગાવિસવિમેવ વત થ્માશવાન્ રૂધચ રસ્થય, લમો પ્રલ શરત હાટ, અમર્ય સમાત્મનિ મૂચિછાઃ કૌશ । દરેક તેજતૉ પણુ તેજ ભગવાત નરેિહતે તમસ્કાર હો હે વજ જેવો દાઢોવાળા! આપ પ્રકટ થાએ, પ્રકટ થાએ, કર્મોવી વાસતાઓને બાળી નાખો, ખાળી નાખો, અન્નાતર્ધ અધડારને ગળી જાઓ, ગળી જઓ, અને મારા અત કરણુમા અભયરૂપ થાએ ’ (આ મત્રન્નપ કૅરી આવી સ્તુતિ કરે છે ) “જગતતુ કલ્યાણ થાઓ દુ લેષ્ઠા કૂરતા ત્યજી દો, પ્રાણીએ ખુદ્ધિથી પરસ્પર કુલ્યાણુ જ વિચારી તેઓતુ મત શમદમાદિ ગુણો મેળવો અને અમારી ખુદ્ધિ પણુ નિષ્કામ થઈ ભગવાન મા પ્રવેશો, અમને કોઈનો પણુ સગ ન થ્રાઓ કદાચ સગ થાઓ તો ઘર, સ્રી, પુત્ર, ધત તથા ખધુઓનો તો ક્દી ન થાઓ પણુ ભગવાતતા પ્રિય ભક્તોનો જ થાઓ કારણુ કે પ્રાણુતી માત આજાવિપાથી સતુછ રહેતો જ્ઞાની પુરુષ જેવા જલી સિદ્ધ થાય છે, તેવો ઇદ્રિયો પર પ્રીતિવાળો સિદ્ધ થતો તથી વળી ભગવાનતા ભક્તોના સગથી મેળવેલા ભગવાનના પરાકરમરૂપ તીર્થને વારવાર ( સાભળવા નગેરેથી) સેવતા મનુષ્યોના અત કરણુમા વસેલા ભગવાત તેઓનો માનસિક મૅલ દૂર કરે છે, પણ શ્રગાદિ તીથી તો વારવાર સેવતા મતુખ્યોતા શરીર * આ અધ્યાયમાં મતો ગિવાય ભૈવીસ “લોકોથી બોળ ખગડેમા સેવ્ય-સેવધે કહેવાશે
અધ્યાય હે મો।-ખ’ડાના ઉપાસ્ય રેવા ઝક પરતો જ મેલ કેવળ દૂર કરે છે માટે ભગવાનના પરાક્રમને કોણુ ન સેવે? જેતે ભગવાનમાં નિષ્કામ ભકિત હોય, તેનામા સર્વ ગુણો સાથે દેવતાઓ વસે છે, પણુ ભગવાન ઉપર ભકિત વિનાના અતે વિષયસુખ ન હોવા છતા મનોરથથી ખહાર દોડતા મનુષ્યને (જ્ઞાન, વૈરાગ્ય વગેરે ) મોટા પુરુષોના ગુણો કયાથી પ્રાત થાય? જેમ પાણી જ માછલાનુ પ્રિય જીવન છે, તેમ ભગવાન જ પ્રાણીમાત્રના સાક્ષાત આત્મા છે, તેમ સમજી ઘર છોડીને મોટો કહેવાયેલો છતા મનુષ્ય જતે ઘરમાં આસકત થાય, તો તેની મોટાઈ સ્રી—પુરુષોના ન્નૅડલાની પેઠે કેવળ ઉંમરથી જ છે (જેમ નાના ન્નેડા કરતા વૃદ્ધ જનેડા ઉંમરે જ મોટા ગણાય છે તેમ), માઢે તૃષ્ણા, રાગદેષ, કોધ, અભિ માન, લાલચ, ભય, ગરીખાઈ અને માનસિક પીડાના મોટા મૂળરૂપ અને જન્મમરણુના (એકધારા) ચગડોળ જેવુ ઘર છોડયા પછી સર્વ તરફથી નિર્ભય નૃસિંહ ભગવાતતા ચરણુનુ જ તમે ભજન ફરો એમ દૈત્યપતિ તે પ્રહ્લાદ પણુ પોતાના હૃદય કમળમાં વસતા અને પાપરૂપી હાથીને (મારવામા ) સિંહ સરખા નૃસિહની દરરોજ સ્તુતિ કરે છે ફેતુમાલ ખડમા કામદેવતુ રૂપ ધારણુ કરતા ભગવાન રહે છી અતે તે ખડના અધ્િપતિઓને સર્વકાળ પૂન્ત્ય છે તે ખડતા સ્વામિની અને મોટા પુરુષોને માન આપતા સમુટ્રપુત્રી લક્ષ્મી આ સ્તોત્રોથી તે ભગવાન ની ઉપામના કરે છે (તેમા પ્રથમ આ મમયોસ્ચાર ડરે છે ) “રું છો હ્ી ફૂ ર સતો મતવતે છૃવીજે- જાય સર્વગુળવિફોષે વિજશ્િસાત્યને આવૂતીના સિત્તીતા સેતસા વિરોષાળા ચાધિવસયે પોટશકાય સ્છન્રોલયા- ચાનસચાચામૃતતચાય સનેમયાય મહે ઓસસે વાય જાન્તાય જામાચ સમત્તે ૩મચત્ર મૂચાત્ ।? ઇદ્રિયોતા નિમાતા, સર્વશ્રેઇ વસ્તુએ1 દ્વારા જણાયેલા સ્વરૂપ વાળા, ક્રિયાઓ, જ્ઞાનો, ચિત્તના સકેવ્પો અને તેના વિષયોના આંધિપતિ (અગિયાર છદ્રિયો તથા પાચ વિષયોરૂપ ) સોળ કળાઓવાળા, વેદોકત કર્મોથી પ્રાપ્ત કરવા યોગ્ય, અન્નમય, અમૃતમય, સર્વમય, શરીરતી શકિતરૂપ, ઇદ્રિયની શકિતરૂપ, મનોખળ૩પ અને પતિરૂપ તમને કામદેવને (આ ૪૮૭ નનન લેકે તથા પરલોક) ખને લોકમાં નમસ્કાર હો! (એમ મત્રોચ્ચાર કરી આમ સ્તુતિ ડરે છે ) લોકમાં જે સ્રીઆ આપોઆપ જ ઇટ્રિયોના ઈશ્વર તમને વ્રતો દ્રારા આરાધીને ખીજ પતિને ઇચ્છે છે, તે સ્રીઆતા એ પતિએ તેમના પ્રિય સતાન, ધન તથા આયુષતુ રક્ષણુ કરી શકતા નથી, કેમ કે તેએ પોતે જ પરતત્ર હોય છે, માટે પતિ તો એવો જ હોવે! નનેઈએ કે જે પોતે સર્વ તરફથી નિર્ભય હોય અને ભયાતુર મનુષ્યનુ સર્વ તરફથી રક્ષણુ કરી શકે એવા પતિ તો તમે એફ જ છે, (ખીન્ને ફોઈ નથી, એટલે તમારા વિતા ખીન્ને પતિ ઈચ્છવા જ ન જેઈએ ) તમે આત્મલાભ કરતા ખીન્તતે અધિક માનતા નથી, નહિ તો ( ખીન્નને અધીન સુખવાળાની ) સ્વતત્રતા રહેતી જ નથી અતે એ પણુ ખરુ છે કે, ને અનેક સ્વતત્ર હોય તો પરસ્પર ભય થાય જે સ્ત્રી તમારા ચરણુકમળની પૂન્નને જ ઈચ્છે છે, ( પણુ ખીજ કોઈ ફળ ઇચ્છતી નથી,) તે સ્ત્રી સર્વ ઈચ્છિત સુખોને પામે છે હે ભગવન્ ! (તમારા સિવાય) ખીન્નુ કળ ઈચ્છીને જે તમને પૂન્યા હોય તો માન તે ઈચ્છેતુ જ તમે આપો છો પછી (તે ફળભોગ પૂરો થાય ત્યારે) ભાગી પડેલી માગણીવાળી તે સ્ત્રી દુ ખ પામે છે હે અજિત! ઇદ્રિયસુખમાં ખુદ્ધિવાળા ખ્રહ્મા, સૂ્ર, દેવો તથા અસુરો વગેગે મારી પ્રાસ માટે ઉગ્ર તપ કરે છે, પણુ તમારા ચરણુનુ શરણુ લીધા વિના તેઓ મને પામી શક્તા નથી, કેમ કે હુ તમારામાં જ દયવાળી છુ હે અચ્યુત! ( ભક્તોએ ) વદન કરેદુ તમારુ જે હસ્તકમળ તમૅ ભકતોના મસ્તક પર (કૃપાથી) મૂક્યુ છે, તેને જ મારા મસ્તક ઉપર પણુ મૂકો (જેકે તમારો મારા પર અનાદર નથી કેમ કે) હે સર્વશ્રેઇ ! તમે મતે છાતીમા ચિહન રૂપે ધારણ કરો છો, (છતા મારા ઉપર તો તમારો કેવળ આદર જ છે, પણુ ભકતો ઉપર તો ખૂખ કૃપા છે,) માટે તમારો ઈશ્વરની માયાતે લીધે તમારો પોતાની ઈચ્છા ન્નણુવા કોણુ સમર્થ છે 2 વળી એ જ પ્રમાણે પ્રન્નપતિ વગેરે તે ખડના (ખીન્ન) સ્વામીએ કામતાની સિદ્ધિ માટે લોકોના
૮૮૮ *#નનનટ્ટ#ન્ન્ન્ટ્ટ્ન્ન્ન્ૂૂૂ ખધુસ્વરૂપ કામદેવની સ્તુતિ ડરે છે ગમ્યક્ર તામતા ખડમા દેવો તથા અસુરોને વદત કરવા યોગ્ય ભગવાન ના ઉત્તમ મત્સ્યાવતારની મૂતિને મતું ડાયમ સ્તવ્યા કરે છે (તે આ મનોચ્ચાર કરે છે કે) ’ “ઝને સુશ્તરતમાય નમ સત્તાચ પ્રાળાયોગતે મછાય ના સતથાય નત 1 ઝમાં મુખ્ય, સત્ગુણુપ્રવાન, પ્રાણુરૂપ એ”સરૂપ અને ખશ૩૫ તમતે મહા મત્સ્યતે નમસ્કાર નમસ્નરર નો (પદો આમ સ્તુતિ ડરે છે ) વેદરૂપી મોરી ગર્જતાવાળા અને ગર્વ લોકપાનોએ જેમનું ૩૫ જે] તથી એવા તમે અદર ને બાર-અધે (વ્યાપત્રપણે) વિચર્યા કરો સ જેમ મતુપ્ય લાડ્ડાતી પૃતળીને વશ રાખે છે, તેમ જે (ર્વિધ-નિપેધતા આશ્રય૩પ ખ્રાલણાદિ નામથી) આ જગતને વગ નાખે છે, તે જ ઈશ્વર તમે છો રદૈપરૂપી તાનવાળા લોકપાનો ( પ્રમાણુરૂપ ) તમને ઘે॥ાડી જુદા જુદ્ય “દો અને પઠ એ.ડા મળીને પણુ ખેપગા, ચોપગા, સપા અતે આ જગતમાં જે ડઈ દેખાય છે, તેનુ «ક્ષણ ઢરવા સમર્થ થયા ન હતા (તે જ તમે પ્રાણુ૩્પે સર્વતુ રતલણુ કરનારા ઈશ્વર ષા ) મોભની પતઓવાળા પ્રતય.ળના સમુદ્રમાં ઔષધિએ તવા વેવાએતા ભડારરૂપ આ પૃધ્વીને મારી નાવે ધારણું ડરી તમે ખળથી ઘણુ જ .યા હતા, તે જગતના પ્રાણુસમૂહના નિયતા તમને તમસ ર હ! એમ રાજાએમાં શ્રેછ મતુ સગયોને ।પતાર દેવેશ્વર મત્સ્યાવતારની સ્તુતિ ડર કે તે મનુ મોરા ભક્તોમાં ઉત્તમ છે ભગવાનના ક્વાતોગવી તેમના તમત્ર પાપો દૂર થયા હોઠ તેઓ ભગતની ભ4ાનતી ગેવા કરતા નહે છે પ્રયાનવોમેત વરગશ્ય સિકાર કરમત 1 માયે વાત્યસ્ત્ મત્વા મફામામવસાત્તત ॥રરૂ॥ ઈતિ શૌટવી મા ।વતમ ડપ્રાવમાં અષમ શ્ડધ વિર #ધ્યાય ૮ મો તમામ શ્રોમદ્ ભાગવતીભાગવત-સ્ક’ધ આડમે॥ #૪#નટ###૦ અધ્યાય ૧૦ સે બરાતા ઉપાસ્ય દેવો (ચાલુ? તારયળ ૭ હિર્તતપે તાતવવે મળવાન કૂમેક્પખૂજ 1 માસે યોમવસિ ોડવસર્યન્ના પૂગ્ય દેવતે 1૬) શ્રી તારયણુ ખોલ્યા હિરણ્મય તમના ખડમા કાચખાનુ રૂપ ધ્રારણુ કરતા યોગેશ્વર-ભગવાત ₹€ છે અને તે અર્યમા વડે પૂન્નય છે (એ સમયે આ મનોચ્ચાર ડરે છે ) તતો મનવતે બયૂવાસય સર્વલસ્વગુળવિર૧ વ સોષણદ્વિયસ્થાનાય તવો થતળે સમો મૂક્ત મમીડ થશ્થાનાય મહે । સંપૂર્ણ સત્ત્ગગુણુ જેમતુ વિશે છે જેમનુ સ્વાન જણાયુ નવી, સર્વ ડરતા વૃ ર્વ્યાપક અતે સર્વના આધાર ન્ચ્છપમૂવિ તમને નમસ્કાર હો (પછી આમ સ્તુતિ કરે છે ) પોતાતી માયાવી પ્રકારતા આ પઘધેનું જ સ્વરૂપ અતેક રૂપોઢી જણાય છે, તે ડેવળ ખોટુ જણાવવાને લીધે જેની સખ્યા તથી તે જેમ] રૂપ છે, એ અવર્ણનીય પ્રપચસ્વ૩પ તમને તમ સ્ક્ાર હો! જરાયુજ, સ્વેદજ, અડજ, ઉદ્ભિન્જ સ્વાવર જગમ દવા કવિએ, પિતૃએ। ભૂતો ઇદ્રિષા સ્વર્ગે આકાશ, ભૂમિ, પર્વતો, તીઓ, નમુદ્રો દીપો ગ્રણ્ધ અને નતગો—આ ખધુ ઉમે એ. જ _હેવા વાગ્ય છો ( અર્થોત્ તમાથી આ કઈ જુદુ નની ) જેમનામાં અસખ્ય બેદાવાળા નામા રૂપો તથા આરૃતિઓ છે, એ તમા વિષે (કપિત આદિ સાખ્યનાત્રતા) વિનનોએ જે આ (ચોવીસ) તત્ત્વાતી સખ્યા ક પી છે, તે જે તત્વશીન, ની દૂર થા4 છે તે પગ્માર્થસ્વરૂપ તમને તમસ્રહ્! એમ ગર્યમાં તે ખડતા અધિપતિએ સાથ સર્વ પ્રા! ઊએ।તા ઉત્પાદ અને દેવોતા પણુ નિયતા પ્રભુ—.*૦પાવતારની સ્તુતિ ડરે છે, તેમતા ગુશ્ઞો ગાય છે અન તેમને ભજે છે તે જ પ્રમાણે ઉપર કુસ્ખડમાં ભગવાત યનુપુરષ આદિનનબ્રૂપે ર છે અને પૃથ્વી વડે સદા પૂજાય છે એ પૃથ્વી દૃત્યોનો * હવ આ ગઅધ્યાર્મા વોત્ત *્ડમેડો ખંડના ઉપર દવા કહેવાને.
ગ્મઘ્યાય ૧૦ મોઈ-ખ’ડાના ઉપાસ્ય રેવેોપ (ચાલુ ) ન્ન નાશ કરનાર દેવ યસુવરાહમૂતિ -વિષડુને વિધિ પ્રમાણે પૂજે ભાકેતથી પીગળેલી હોઈ પીગગેલા હૃદયકમળ વાળી વઈને આમ સ્તુતિ કરે છે ( તે વેળા પ્રથમ આ મત્રોચ્ચાર 8૨ છે ) રેં તમો સમનતે સ્ત્ર ચાંચ ચસજતવે તછાધ્યરવયનાય સટાવરહાય તમ અુમરુજાચત્રિયુનાય તલે મતો વડે ખરાખર જણાતા, પશુ ખાધવાના ખીલા વગરન! યજ્ઞોરૂપ, પનુ ખાધવાના ખીલા સહિત યન્ઞોરૂપ્, મોગ યજ્ઞો જેમના અવયવો છે એવા, કર્મ વડે શુદ્ધ-ચર્કર્તાઝપ અને સત્ય, દ્વાપર તથા ગ્રેતાયુગરૂપ તમને મહાવરાહતે નમસ્કાર હો? (એ મત ખોલીને પછી આમ સ્તુતિ કરે છે ) “કર્મ અને તેમના ફળા વડે ઢકાઈ જઈ નહિ પ્રકાશતા જેમના સ્વરૂપને ન્નેવા ઈચ્છતા ચતુગ વિદ્વાનો જેમ મથન સાધતથી લાકડામાં અડિનને શોધવા મથે છે, તેમ મન૩પી વિવેક નાધતથી, દેહ, ઇદ્ધિયો વગેરેમાં શોધવા મથે છે અને એમ મથન કરતા જેમનુ સ્વરૂપ પ્રકટે છે, એ તમને નમસ્કાર હો વિષયો, ઇદ્રિયાના વ્યાપારો, ઇદ્રિયોના દેવો, દેહ, કાળ અને “અણકાર આ માયાના કાર્યો હાર જેમનુ સ્વરૂપ (સત્ય વસ્તુરૂપે ) ન્નેઈ શકાય છે અને જેમની ખુદ્ધિ વિચાર તથા યમ—નિયમાદિ માધનો વડે નિશ્ચયવાળી થઈ હોય છે, તેઓએ માયાથી થતી આકૃતિ જેમાથી દૂર કરો છે -એ તમને નમસ્કાર હો, જેમણે (પોતા માટે નહિ પણુ) જીવન માટે ઈચ્છેલા જગતની ઉર્ત્પાત્તિ સ્થિતિ તથા તારાને માયા પોતાના ગુણો વડે કરે છે, ( જેઠ માયા જડ કે છતા) જેમ લોહચુખકને લીધે લોઢું ભમે છે, તેમ એ માયા જેના આશ્રયવાળી થઈ પ્રવૃત્તિ કરે છે, તે માયાના ગુણોના અને જીવતા અદૃછોના માક્ષી તમને નમસ્કાર હો જગતના આદિકારણુ જે વરાહ મૂલિ મને પૃથ્વીને રસાતલમાંથી દાઢની અણી ઉપર લઈ પ્રલયકાળના ત્તમુદ્રમાવી હાથીની પેઠે ખહાર નીક”યા હતા અને પછી સામા હાથી જેવા દૈત્ય— [હિરણ્યાક્ષતો નાશ ડરો કોડા કરતા ધભા -તા હતા, તે વ્યાપક પ્રભુને હુ પ્રણામ કરું છુ ” એ જ પ્રમાણે કિપુરુષપ ખડમા ગર્વેના ઈશ્વર, આદિપુરુષ, દરર્ધપુત્ર, સીતાયુક્ત ભગવાન રામચદ્ર 1.55 દેવને હતુમાન સ્તવે છે (અને પ્રથમ આ મત્રો ચ્ચાર કરે છે ) ઝં તતો મનવતે પત્તમગ્ડેરાથ તમ ઝવેટક્ષળસીઝત્રતાયનત પપસિજ્િતાત્તને ઇપાસિસ જોજાય તથ સાણુવાર્તિકપળાય સમો ત્રહ્ળ્યરેવારા સટ્ાષુહ્યાય સહામામાથ નમ । ઉત્તમ ડીતિવાળા, ઉત્તમ લક્ષણોવાળા, શીલ તથા વ્રતવાળા, સુરક્ષિત મનવાળા, લોકોની રૂઢ્િને સેવનારા, યશસ્વી જતોની પરીક્ષા માટેકસોટીરૂપ, ખ્રાહ્મણોને શરણુ લેવા યોગ્ય દેવ, મહાપુરુષ અને મહાભાગ્યશાળી ભગવાન રામચદ્રને વારવાર નમસ્કાર હો ’ (આ મત્ર ભણી આવી સ્તુતિ કરે છે ) અતિ શુદ્ધ, અનુભવસ્વરૂપ, કેવળ પોતાના પ્રકાશ વડે ગુણોની જ્ગ્રત આદિ અવસ્થાઓતનો નારા કરતાર, દૃશ્ય પદાર્થોથી નનુદા, અતિશય શાત ઉત્તમ ખુંદ્ધિથી પ્રામ કરવા શક્ય નામરૂપર્રહત અને અહ કારરહિત જે પરખ્રહ્મ છે તેમને હુ શરણે જાઉં છુ આ લોકમા પ્રભુનો મતુષ્યાવતાર જે થયો હતો, તે કેવ રાક્ષસોનો નાશ ફેરવા માટે જ થયો ન હતો પણુ (આ સસારમા ત્રીસગ વગેરેથી થતુ દુ ખ ખરેખર ટાળવુ મુશ્કેલ છે—આમ ) મતુષ્યોને ખતાવવા માટે પણુ થયો હતો, નહિ તો પોતાના સ્વરૂપમાં જ રમતા પરમાત્મા તે ઈશ્વરને સીતાને લીધો થયેના દુ ખો થાય જ ૩મ? ક્ારણુ કે જિતેન્દ્રિય પુસ્ષોના આત્મા અતે મહાન મિત્ર તે રમચદ્ર ભગવાન “તોક્યમાં કોઈ પણ સ્થળે આસડત ન «તા, તેથી ત્તીને લીધે કરાતા મોહને તે પામવા જ ત જોઈએ, તેમ જ લક્મણુનો ત્યાગ કત્તો પણુ તેમને યોમ્ય ” ન હતો,* (છતા તેમણે જે એવુ એવું ક્યું હતુ તે લોકો ખોધ આપવા માટે જ કર્યું હતુ એમ સમજવુ ) માગ પુરુષથી જન્મ, સોંદર્ય, વાણી, ખુદ્ધિ કે ન્નતિ ભગવાનને પ્રસન્ન કન્વામા કારણુ નથી, ( પણુ ભકિત * એક ગમે શ્રોરમચદ્ર સાથે મત્રણા મ્રતા દેવદૂત પ્રથમથી જ શ્રીચમવદ્ર પાત્તે વતન માગી લીધુ હતું કે, અ નથ મેઈ પણ માણત અદર «વૅ તા તેને તમારે મારી નાખવા. પી એ « તમયે દ્રારમા આવડા દર્લાતાને જણાવવા અવર આવડા ગક્મણને મારી નાખવા તૈયાર થયેના શ્રીસમવદ્ર વત્તિહના કહેવાથી _ તેમનો ત્યા ॥ ડર્યા હતો. નન ડત્રા વા મીઝિ રામાયણના ઉત્તરકાડમાં છે
રહ્ય ૪₹ૂન્ન્ન્ન્નક શ્રીમદ્ ભાગવત્તીભાગવત-સ્ઝ ધ આડમાં ‘સૂૂૂ્્ઃનન્્ન્ૂ*- નના કાકા જ મત્ત કે ) કેમ કે તે ઉત્તમ જન્મ વરરથી રહિત | દેહમાં સહેલા છે છતા દે.ના ધર્મો (ભૂખ તરમ «તા અમને વનવાનીએઓને પા અદ ! લક્ષ્મણુ ના મોટાભાઈ પ્રભુ તે ગમચદ્રે મિગો રમ્યા હતા! નાે દેવ ગસુરુ વાતગ -અથવા મ]પ્ય હરકોઈ પ્રાણીએ અત્યત કૃતન અ. ઉત્તમ ગએ મતુષ્યાકૃતિ પ્રભુ રમચદ્ર | ન્ય પ્રકાગ ભજત ક્ગ્યુ જે ભગવાત ગયોધ્યાવામી ગર્1] ગ્વમા લઈ ગયા ઘતા ’ શ્રીના યણુ બો-ગયા એમ ડિંપુક્ય ખડમા વાત શ્રેઇ હતુમાત મત્યપ્રતિનાવાળા ૬ૃ* વ્રતધા” “તે મ્મળની પાખડીઓ જેવા નેનોવાળા રમસદ્ર ર સ્તવે કે ગાય છે અતે ભક્તિથી ર્ય પ્ર 12 પૂ ટે ૦ જે મતુષ્ય આ અદભુત શીરામચદ્રની વા નાભે છે તે ગરયપાપોથી દિત મનવાળે ધઈ ।મ ચદ્રતા મમાન લોક્ડો પામે છે ૧ ૩૦ ૧ ઘતવ્ઝુળુયાશ્ચિત્ર સપયન્સ્જયાતકમ । છર્ડવજમગતતન યાસિ રમયસોસ્તામ્ ॥રબા ઇતિ શ્રૌત્વોભા ।વતમહપુ ણમાં અષ્ટમ - 4 વિર અગા4 ૧૦મા નમાપ્ર અધ્યાય ૧૧ સે ભરતખ ડના ઉપાસ્ય રવો શ્રીનાપવળ ૩” માસ્તાચ્સે ચ વરષેડશિગર્ારિઞમૂરવ । સિષ્ઠાસિ મગતા ચૈગ સ્તરત સ્તિતસડતિશત્ 1૬ ગીતા 4૬1 ખોગ્યા ચ॥ ભ તખડમાં આદિ ગુરષ ડુ પા છુ “ય તમાં । 4. પતમ ત્તુતિ ॥ઉં 2 (તમે પ્રમ આ મનૌન્ચાગ ઘરતનુર્વ આત્યાસનાપિવતવ તતો તત 1 ગાત ત્વનાવવા3ા અ.ધ દિત ત્યાગીગ]ના ધ્રનરૂષ, તથ્વિ ગોમા શ્રે પરમ.ના પ મક અનો આત્મા 1મ પુગ્વોના -અધિપતિ ભગવાન નગ્તા યાતે તમસ ઝ ( મા મત્ર ભી ગાડી સ્તુતિ કરે ન ) આ જગતની સૃછિ ત] તા પ્તા છે, તા તેમા 2 મધાતા નધી (. ધ્તા જુ એમ માતા નવી 9. 4 આ અધ્ાયમાં આારગેગતીસ ક ગમી ક્રમ્પૂનક જવાતો તા તમાનો સેંગતેરઝતા -.૨ ૩. વર્થી) જે દુખ પામતા નથી અને જે ટ્રા છે છતા દૃર્યના ગુણો જેમ] દૂષિત કરી શકતા નથી તે આમકિત હિત ગુહ અને સાથી પરમાત્માને નમસ્કાગ હા હે વો શ્વગ! ભગવાન ખ્રભાએ યોગ માની જે દગશતા કશ્તી છે તે આ જ છે 2 અત કળે દુઃ તરભિમાન છોડી નિર્ગુણું તમાન વિધે ભક્તિ થી મત] સ્થાપી ઘ્યુ આ લોડ તથા પર્તોક્તા વિષ યોમાં લપ* થઈ પુનો ત્રી તથા ધન | હિતત કરતા મૂર્ખ મપ્ય જેમ આ નિવ શરીરના નાશવી ભય ભીત ત્હે છે તેમ જે વિનત હોઈને પણ કે ભય ભીત ત્હ તો તેનો શ્રા્રાધ્યતન વર પરિશ્રમ ક્વ શમ૩પ જ (વ્યર્થ) થવા ગણાય કે આમ (વિતાનની પણ એવી દથા વાય જ છે હે પ્રભા! તમે જ ગમન સ્વભાવજત્ય-સહજ વાનના3પ યા । અર્પણુ ૭) ૫ જેધી હે અધોક્ષજ! તમા૧ માવા] લીધે આ વિંઘય રારરમાં ખધાયેડી અતિ દુભે’વ અહતા—મમતાને મે જલદી તોડી નાખીએ એમ મુંનિઓમા શ્રેદ અ] સમગ્ર સારદ્ષટિતા “તા.9 (તમે) નારદ સર્વ ઘાષોથી રદ દવ તા 140તી હમશ સ્નુતિ ક) છો હ ધ્વધિ આ ભ તખડમાં જે ( મુખ્ય) નદીઓ તથા પર્ગતો ઢે ક ડક ૪ તમ નએ 1) ગિરો માનનો મત મગન[મ્વ મૈતા પિજૂ? #વભ & કાલ નત તવ ત્રષ્ઃમૂ શીન] વ્યષ્ટાદ્રિ મહેદ્ર વા યગ વિગ માધ્તેમાત ત્રલ્યપયત પાસ્યાત્ર દ્રો. ચિન ॥41ન “વતક ક્કુભ નીતપર્વત ઊસ્મુખ ઝદ્રરીન મ ।ગ્અિો આ ત્તિવાયના ખીશ ઘપ્ડુ પુધ્ય ॥પનાન -અસખ્ય પર્વતો છે તેમ જ આ પર્યતમાની તીપ્નેની નક્ડો ક ૯૦4 । નદીઓ પણ છે જેએ પીડાથી અતર પ્રવેરાવાની નાહવાથી રદનવી અ નામોસ્વાર્વી પછ પ્રાપીઓતા ત્રધો પ્રમરતા પાપા તાશ ૨ છે તાપ્રપર્ણી ગદ્રવશા કૃતમાતા વાટ વૈહયસી પવે] વેણા પડસ્વિની તુ ભદ્રા કૃષ[વા॥ ગક્સવર્યકા ગોદા4વે ભીમરધી નિવિવ્યા પ॥ઘિ11 તાપી સ્વા સુ ના નર્મધ ત ત્વતી ગમણ્વતો નિધુ મણતદ અધ માનન