On the one thousand and eight names of the Gâyatrî

English translation by Swami Vijñānananda, 1921–22. Source: Sacred Texts. Public domain.

THE TWELFTH BOOK

Chapter VI

On the one thousand and eight names of the Gâyatrî

1-3. Nârada said :— O Bhagavân! O All-knowing One! O Thou versed in all the S’âstras! I have heard from Thy mouth all the secrets of S’rutis and Smritis. Now I ask Thee, O Deva! How can the knowledge of that Veda Vidyâ (Learning) be obtained by which all sins are rooted out and destroyed, how is Brahmajñânam obtained and how can Mok s a be obtained? How can death be conquered and how can

p. 1147

the best results be obtained in this world and in the next. O Lotus-eyed One! Thou ought’st to describe fully all these to me.

4-9. Nârâya n a said :— O Nârada! O Highly Learned One! Sâdhu! Sâdhu! You have now put a nice question indeed! Now I will describe one thousand and eight names of the Gâyatrî Devî. Listen attentively. These all sin-destroying auspicious names were composed by Brahmâ and first recited by Him. Its Rishi is Brahmâ; the Chhandas is Anu st up; the Devatâ is Gâyatrî; its Vîja is Halavar n a (consonants) and its S’akti is Svaravar n a (vowels). Perform the Anga Nyâsa and the Kara Nyâsa by the Mâtrikâ var n as (that is, by the fifty syllables). Now hear its Dhyânam, that will do good to the Sâdhakas (the practisers). [N.B. :— Amga Nyâsa - Touching the limbs of the body with the hand accompanied by appropriate Mantras. Kara Nyâsa - assignment of the various parts of fingers and hand to different deities which is usually accompanied with prayers and corresponding gesticulations.] I worship the Kumârî (virgin) Gâyatrî Devî, the Lotus-eyed One, riding on the Swan (the Prâ n as), and seated on a lotus (creation); Who is three-eyed and of a red colour; and Who is bright and decorated with gems and jewels of red, white, green, blue, yellow and other variegated colours; Who is holding in Her hands Ku nd ikâ, the rosary, lotus and making signs as if ready to grant the desired boons and on whose neck is suspended the garland of red flowers. I worship the Devî Gâyatrî. [Note :— The colours are the various emotions and feelings.]

10-16. Now I will recite the one thousand and eight names of the Gâyatrî, beginning with the syllable “a” and going on a, â, i, î, etc., in due order of the alphabets. Listen! Her ways and actions cannot be comprehended by intellect (Buddhi); She is therefore Achintya Lak s a n â; She is Avyaktâ (unmanifested; unspeakable); She is Arthamâtrimahes’varî, (because She is the Controller of Brahmâ, etc.); She is Amritârnava madhyasthâ, Ajitâ and Aparâjitâ. Thou art A n imâdigu n âdhârâ, Arka ma nd alasamsthitâ, Ajarâ, Ajâ, Aparâ, Adharmâ (she has no dharma, caste, etc.), Ak s asûtradharâ, Adharâ; Akârâdak s akârântâ (beginning with the syllable “a” and ending with the syllable “k s a”, thus comprising the fifty syllables), Ari s a d vargabhedinî (destroying the five passions), Anjanâdripratîkâs’â, Anjanâdrinivâsinî, Aditi, Ajapâ, Avidyâ, Aravindanibhek s a n â, Antarvahi h sthitâ, Avidyâdhvamsinî, and Antarâtmikâ. Thou art Ajâ. Ajamukhâvâsâ (residing in the mouth of Brahmâ), Aravindanibhânanâ, (Vyanjanavarnâtmikâ, therefore called) Ardhamâtrâ, Arthadânajñâ (because She grants all the Puru s ârthas.)

Arima nd alamarddinî, Asuraghnî, Amâvâsyâ, Alak s îghnî, Antyajârchitâ. Thus end Her names beginning with “A”. Now the names with

p. 1148

“Â” Thou art Âdi Lak s mî, Âdi S’akti, Âkriti, Âyatânanâ, Âdityapadavichârâ, Âdityaparisevitâ, Âchâryâ, Âvartanâ; Âchârâ, and Âdi Mûrti nivâsinî.

17-18. Thou art Âgneyî, Âmarî, Âdyâ, Ârâdhyâ, Âsanasthitâ, Âdhâra nilayâ (seated in the Mulâdhâra), Âdhârâ (the Refuge of all), and Âkâs’ânta nivâsini (of the nature of Aham tattva; Thou art Âdyâk s ara samâyuktâ, Ântarâkâs’arûpinî, Âdityama nd alagatâ, Ântaradhvântanâs’inî, (i.e., destroyer of the Moha of Jîvas). Then come the names beginning with “I.”

19-25. Thou art Indirâ, I st adâ, I st â Indîvaranivek s a n â, Irâvatî, Indrapadâ, Indrâ n î, Indurûpi n î, Ik s ukoda nd asamyuktâ, I s usandhânakârinî, Indranîlasamakârâ, I d âpi n galarûpinî, Indrâk s î, Îs’varî, Devî Îhâtrayavivarjitâ. Thou art Umâ, U s â, U d unibhâ, Urvârukaphalânanâ, U d uprabhâ, U d umatî, U d upâ, U d umadhyagâ, Ûrdha, Ûrdhakes’î, Ûrdhadhogatibhedinî, Ûrdhavâhupriyâ, Ûrmimâlâvâggranthadâyinî. Thou art R ita, R i s i, R itumatî (the Creatrix of the world), R i s idevanamaskritâ, R igvedâ, R i n ahartrî, R i s ima nd ala chârinî, R iddhidâ, R ijumârgasthâ, R ijudharmâ, R ijupradâ, R igvedanilayâ, R ijvî, Lupta dharma pravartinî, Lûtârivarasam bhûtâ, Lûtâdivi s ahâri n î.

26-30. Thou art Ekâk s arâ, Ekamâtrâ, Ekâ, Ekaikani st hitâ, Aindrî, Airâvatârû d hâ, Aihikâmu s mikapradâ, Omkârâ, O s adhî, Otâ, Otaprotanivâsinî, Aurbbâ, Au s adhasampannâ, Aupâsanaphalapradâ, A nd amadhyasthitâ, A h kâramanurûpinî. (Visargarûpi n î). Thus end the names beginning with vowels.

Now begin the names beginning with consonants. Thou art Kâtyâyanî, Kâlarâtri, Kâmâk s î, Kâmasundarî, Kamalâ,. Kâminî, Kântâ, Kâmadâ, Kâlakanthinî, Karikumbha stana bharâ, Karavîra Suvâsinî, Kalya n î, Ku nd alavatî, Kuruk s etranivâsinî, Kuruvinda, dalâkârâ, Ku nd alî, and Kumudâlayâ.

31-32. Thou art Kâlajhibhâ, Karâlâsyâ, Kâlikâ, Kâlarûpinî, Kâmanîyagu n â, Kânti, Kalâdhârâ, Kumudvatî, Kaus’ikî, Kamalâkârâ, Kâmachâraprabhanjinî. Thou art Kaumarî, Karu n âpângî, Kakubanta (as presiding over all the quarters), and Karipriyâ.

33-37. Thou art Kes’arî, Kes’avanutâ, Kadamba Kus’umapriyâ, Kâlindî, Kâlikâ, Kâñchî, Kalas’odbhavasamstutâ. Thou art Kâmamâtâ, Kratumatî, Kâmarûpâ, Kripâvatî, Kumârî, Ku nd a nilayâ, Kirâtî, Kîravâhana, Kaikeyî, Kokilâlâpâ, Ketakî, Kusumapriyâ, Kama nd aludharâ, Kâlî, Karmanirmûlakâri n î, Kalahansagati, Kak s â, Kritâ, K r ita, Kautukamangalâ, Kastûrîtilakâ, Kamrâ, Karîndra Gamanâ, Kuhû, Karpûralepanâ, Kri sn â, Kapilâ, Kuharâs’rayâ, Kû t asthâ, Kudharâ, Kamrâ, Kuk s isthâkhilavi st apâ.

p. 1149

Thus end the names with Ka. Now come those with Kha.

38-62. Thou art Kha d ga Khe t adharâ, Kharbhâ, Khecharî, Khagavâhanâ, Kha tt ânga dhâri n î, Khyâta, Khagarâjoparisthitâ, Khalaghnî, Kha nd itajarâ, Kha d âksyânapradâyinî, Kha nd endu tilakâ.

Thou art Gangâ, Ga n es’a guhapûjita, Gâyatrî, Gomatî, Gîtâ, Gândhârî, Gânalolupâ, Gautamî, Gâminî, Gâdhâ, Gandharvâpsarasevitâ, Govinda chara n â krâ n tâ, Gu n atraya vibhâbitâ, Gandharvî, Gahvarî, Gotrâ, Girîs’â, Gahanâ, Gamî, Guhâvâsâ, Gu n avatî (of good qualities), Gurupâpapra n âs’inî, Gurbhî, Gu n avatî (of the three gu n as), Guhyâ, Goptavyâ, Gu n adâyinî, Girijâ, Guhyamâtangî, Garudadhvajavallabhâ, Garvâpahâri n î, Godâ (grating Heaven), Gokulasthâ, Gadâdharâ, Gokar n anilayâ saktâ, and Guhyama nd ala vartinî.

Now the names with “Gha”. Thou art Gharmadâ, Ghanadâ, Ghan t â, Ghora Dânava marddinî, Ghri n î mantra mayî (of the Sûrya mantra, Ghri n î is to shine). Gho s â, Ghanasampâtadâyinî, Gha nt âra-vapriyâ, Ghrâ n â, Ghri n isantu st ikâri n î (giving pleasure to the Sun), Ghanârima nd alâ, Ghûr n â, Ghritâchî, Gha n aveginî, Gñânadhâtumayî. Thou art Charchâ, Charchitâ, Châruhâsinî, Cha t ulâ, Chan d ikâ, Chitrâ, Chitramâlyayi bhû s itâ, Chaturbhujâ. Châru dantâ, Châturî, Charitapradâ, Chûlikâ, Chitravastrântâ, Cha n dramah Kar n a Ku nd alâ, Chandrahâsâ, Chârudâtrî, Chakorî, Ghandrahâsinî, Chandrikâ, Chandradhâtrî, Chaurî, Chorâ, Cha nd ikâ, Chanchadvâgvâdinî, Chandrachû d â, Choravinâs’inî, Châruchandana liptângî, Chanchachchâmaravîjitâ, Chârumadhyâ, Chârugati, Chandilâ, Chandrarûpinî, Châruhoma priyâ, Chârvâ, Charitâ, Chakrabâhukâ, Chandrama nd alamadhyasthâ, Chandrama nd ala Darpa n â, Chakravâkastanî, Che st â, Chitrâ, Châruvilâsinî, Chitsvarûpâ; Chandavatî, Chandramâ, Chandanapriyâ, Chodayitrî (as impelling the Jîvas always to actions), Chiraprajñâ, Châtakâ, Châruhetukî.

Thou art Chhatrayâtâ, Chhatradharâ, Chhâyâ, Chhandha h parichchhadâ, Chhâyâ Devî, Chhidranakhâ, Chhannendriyavisarpi n î, Chhandonu st upprati st hântâ, Chhidropadrava bhedinî, Chhedâ, Chhatres’varî, Chhinnâ, Chhurikâ, and Chhelanpriyâ. Thou art Jananî, Janmrarahitâ, Jâtaveda, Jaganmayî, Jâh n avî, Ja t ilâ, Jatrî (Jetrî), Jarâmara n a varjitâ, Jambu dvîpa vatî, JvâIâ, Jayantî, Jalasâlinî, Jitendrîyâ, Jitakrodhâ, Jitâmitrâ, Jagatpriyâ, Jâtarûpamayî, Jihvâ, Jânakî, Jagatî, Jarâ (Jayâ) Janitrî, Jah n utanayâ, Jagattrayahitai s inî, Jvâlamulî, Japavatî, Jvaraghnî, Jitavi st apâ, Jitâkrântamayî, Jvâlâ, Jâgratî, Jvaradevatâ, Jvalantî, Jaladâ, Jye st hâ, Jyâgho s â spho t a dinmukhî, Jambhinî, Jrimbha n â, J r imbhâ, Jvalanmâ n ikya Ku nd alâ. Jhinjhikâ, Jha n anirgho s â, Jhanjhâ

p. 1150

Mâruta veginî, Jhallakîvâdya kus’alâ, N rûpâ, N bhujâ, T a n ka bhedinî, Tanka bâ n asamâyuktâ, Tankinî, Ta n ka bhedinî, Tankîga n akritâgho s â, Ta n kanîya mahorasâ, Ta n kâra Kâri n î, T ha t ha s’avdaninâdinî.

63-80. Now come the names beginning with “D a.” They are :— D âmarî, D âkinî, D imbhâ, D u nd amâraikanirjitâ, D âmarîtantramargasthâ, D a nd adamarunâdinî, D i nd îravasahâ, D imbhalasat krî d âparâyanâ (dancing with joy in battles). Then D hu nd hi vigh n es’a jananî, Dhakkâ hastâ, Dhilivrajâ (followed by S’iva ga n as), Nityajñânâ, Nirupamâ, Nirgu n â and Narmadâ river. Now :— Trigu n â, Tripadâ, Tantrî, Tulasî, Tarunâ, Tara, Trivikramapadâ krâ n tâ, Tûrîyapadagâminî, Tarunâ ditya samkas’â, Tâmasî, Tuhinâ, Turâ, Trikâlajñâna Sampannâ, Trivalî, Trilochanâ, Tri S’akti, Tripurâ, Tungâ, Turangavadanâ, Timingilagilâ, Tibrâ, Trisrotâ, Tâmasâdinî, Tantra mantravis’e s ajñâ, Tanumadhyâ, Trivip st apâ, Trisandhyâ, Tristanî, To s âsamsthâ, Tâlapratâpinî, Tâ t ankinî, Tu s ârâbhâ, Tuhinâchala vâsinî, Tantujâlasamâyuktâ, Târahârâ valipriyâ, Tilahomapriyâ, Tîrthâ, Tamâla kusumâ kriti, Târakâ, Triyutâ, Tanvî, Tris’am kuparivâritâ, Talodarî, Tirobhâ s â, Tâ t amka priyavâdinî, Trija t â, Tittirî, T r i sn â, Tribidhâ, Taru n â kritî, Tapta kânchanasamkâs’â, Tapta kâñcha n a bhû s anâ, Traiyambakâ, Trivargâ, Trikâlajñânadâyinî, Tarpa n â, Triptidâ, T r iptâ, Tâmasî, Tumvarustutâ, Târk s yasthâ, Trigu n âkârâ, Tribhangî, Tanuvallarî, Thâtkârî, Thâravâ, Thântâ, Dohinî, Dînavatsalâ, Dânavânta karî, Durgâ, Durgâsuranivahri n î, Devarîti, Divârâtri, Draupadî, Du nd a bhisvanâ, Devayânî, Durâvâsâ, Dâridrya bhedinî, Divâ, Dâmodarapriyâ, Dîptâ, Digvâsâ, Digvimohinî, Da nd a kâra n ya nilayâ, Da nd inî, Deva pûjitâ, Deva vandyâ, Divi s âdâ, Dve s i n î, Dânavâ k r iti, Dînanâ thastutâ, Dîk s â, Daivas’â disvarupi n î, Dhât r i, Dhanurdharâ, Dhenur Dhâri n î, Dharmachâri n î, Dhurandharâ, Dharâdharâ, Dhanadâ, Dhânya dohinî, Dharmas’îlâ, Dhanâdhyak s â, Dhanurvedavis’âradâ, Dhriti, Dhanyâ, Dhritapadâ, Dharmarâjapriyâ, Dhruvâ, Dhûmavatî, Dhûmakes’î Dharmas’âstraprakas’inî.

81-98. Nandâ, Nandapriyâ, Nidrâ, Nrinutâ, Nandanâtmikâ, Narmmadâ Nalinî, Nîlâ, Nîlakan t hasamâs’rayâ, Rudrâ n î, Nârâya n apriyâ, Nityâ, Nirmmalâ, Nirgu n â, Nidhi, Nirâdhârâ, Nirupamâ, Nityas’uddhâ, Nirajñânâ, Nâdabindu Kalâtîtâ, Nâdavindu Kalâtmikâ, Nrisimhinî; Nagadharâ, Nripanâga vibhû s itâ, Naraka Kles’anâs’inî, Nârâya n apadodbhavâ, Niravadyâ, Nirâkârâ, Nâradapriyakâri n î, Nânâjyoti h, Nidhidâ, Nirmalâtmikâ, Navasûtradharâ, Nîti, Nirupa drava kâri n î, Nandajâ, Navaratnâ d hyâ, Naimî s âra n ya vâsinî, Navanîtapriya, Nârî, Nîla jîmûta nisvanâ, Nime s i n î, Nadîrûpâ, Nîlagrîvâ, Nis’is’varî, Nâmâvalî, Nis’umbhaghnî, Nâgaloka nivâsinî, Navajâmbû nadaprakhyâ, Nâgalokâ

p. 1151

dhidevatâ, Nûpûrâ Krântacharanâ, Narachitta pramodinî, Nimagnâ rakta nayanâ, Nirghâta-sama-nisvanâ, Nandanodyânilayâ, Nirvya hoparichâri n î.

99-107. Pârvatî, Paramodârâ, Parabrahmâtmikâ, Parâ, Pañchkos’avinirmuktâ, Pañchapâtaka-nâs’inî, Para chitta vidhânajñâ, Pañchikâ, Pañcharûpi n î. Pûrnimâ, Paramâ Prîti, Parateja h prakas’inî, Purâ n î, Pauru s î, Pu n yâ, Pun d arî kanibhek s anâ, Pâtâla tala nirmmagnâ, Prîtâ, Prîtivivardhinî, Pâvanî, Pâda sahitâ, Pes’alâ, Pavanâs’inî Prajâpati, Paris’rântâ, Parvatastana ma nd alâ, Padmapriyâ, Padmasamsthâ, Padmâk s î, Padmasambhavâ, Padmapatrâ, Padmapadâ, Padminî, Priyabhâ s i n î, Pas’upâs’a vinirmuktâ, Purandhrî, Puravâsinî, Pu s kalâ, Puru s â, Parbhâ, Pârijâta Kusumapriyâ, Pativratâ, Pativratâ, Pavitrângî, Pu s pahâsa parâya n â, Prajñâvatîsutâ, Pautrî, Putrapûjyâ, Payasvinî, Pattipâs’adharâ, Pankti, Pitrilokapradâyinî, Purânî, Pu n yas’ila, Prâ n atârti vinâs’inî, Pradyumnajananî; Pu st â, Pitâmahaparigrahâ, Pu nd arîkapurâvâsâ, Pu nd arîkasamânanâ, Prithujanghâ, Prithubhujâ, Prithupâdâ, Prithû d arî, Pravâlas’obhâ, Pingâk s î, Pîtavâsâh, Prachâpalâ, Prasavâ, Pu st idâ, Pu n yâ, Prati st hâ, Prâ n avâ, Pati, Pañchavarnâ, Panchavâ n î, Pañchikâ, Panjarasthitâ, Paramâyâ, Parajyoti h, Paraprîti, Parâgati, Parâkâ st hâ, Pares’anî, Pâvanî, Pâvaka Dyutî, Pu n yabhadrâ, Parichchhedyâ. Pu s pahâsâ, Prithûdarâ, Pîtângî, Pîtavasanâ Pîtas’ayâ, Pis’âchinî, Pîtakriyâ, Pis’âchaghnî, Pâ t alâk s î, Pa t ukriyâ, Pañchabhak s apriyâchârâ, Putanâ prâ n aghâtinî, Pu n yâgavanamadhyasthâ, Pu n yatîrthanisevitâ, Panchângî, Parâs’akti, Paramâdhâda kâri n î, Pu s pakâ nd asthitâ, Pû s â, Po s itâkhilavi st apâ, Pânapriyâ, Pañchas’ikhâ, Pannagoparis’âyinî, Pañchamâtrâtmikâ, Prithvî, Pathikâ, Prithudohinî, Purâ n anyâyamîmansâ, Pâ t alî, Pu s pagandhinî, Pu n yaprajâ, Pâradâtrî, Paramârgaikagocharâ, Pravâlas’obhâ, Pûr n âs’â, Prâ n avâ, Palhabodarî.

108-149. Phalinî, Phaladâ, Phalgu, Phutkârî, Phalakâkritî, Phani n dra bhogas’ayanâ, Pha n ima nd alama n ditâ, Bâlabâlâ, Bahumatâ, BâIâtapanibhâms’ukâ, Balabbadrapriyâ, Vandyâ, Ba d avâ, Buddhisamstutâ, Bandîdevî, Bilavatî, Ba d is’aghinî, Baliprîyâ, Bândhavî, Bodhitâ, Buddhirbandhûkakusumapriyâ, Bâla bhânuprabhâkârâ, Brâhmî, Brâhma n a devatâ, Brihaspatistutâ. Brindâ, Brindavana vihârinî, Bâlâkinî, Bilâhâra, Bilavasâ Bahûdakâ, Bahunetrâ, Bahupadâ, Bahukar n âvatamsikâ, Bahubâhuyutâ, Bijarûpinî, Bahurûpi n î, Bindunâdakalâtitâ, Bindunâdasvarûpi n î, Baddhagodhângulitrâ n â, Badaryâs’ramavâsinî, Brindârakâ, Bri h atskandhâ, Brihatî, Bâ n apâtinî, Brindâdhyak s â, Bahunutâ, Vanitâ, Bahuvikramâ, Baddhapadmâsanâsîna, Bilvapatratalasthitâ, Bodhidrumanijâvâsâ, Ba d isthâ, Bindu darpa n â, Bâlâ, Vâ n âsanavatî, Ba d avânalaveginî, Brahmâ nd a

p. 1152

bahirantasthâ, Brahmakanka n asûtri n î, Bhavânî, Bhî s a n avatî, Bhâvinî, Bhayahârinî, Bhadrakâlî, Bhujangâk s î, Bhâratî, Bhâratâs’ayâ, Bhairavî, Bhî s a n âkârâ, Bhûtidâ, Bhutimâlinî, Bhâminî, Bhoganiratâ, Bhadradâ, Bhûrivikramâ, Bhûtavâsâ, Bhrigulatâ, Bhârgavî, Bhûsurârchitâ, Bhâgîrathî, Bhogavatî, Bhavanasthâ, Bhi s agvarâ, Bhâminâ, Bhoginî, Bhâ s â, Bhavânî, Bhûridak s i n â, Bhargâtmikâ, Bhâmavatî, Bhavabandhavimochinî, Bhajanîyâ, Bhûtadhâtri-ranjitâ, Bhuvanes’varî, Bhujangavalayâ, Bhîmâ, Bheru nd â, Bhâgadheyinî; Thou art Mâtâ, Mâyâ, Madhumatî, Madhujihavâ, Manupriyâ, Mahâdevî, Mahâbhâgîâ, Mâliri, Mînalochanâ, Mâyâtîtâ, Madhumatî, Madhumânsâ, Madhudravâ, Mânavî, Madhusambhûtâ, Mithilâpuravâsinî, Madhukai t abhasamhartrî, Medinî, Meghamâlinî, Mandodarâ, Mahâ Mâyâ, Maithilî, Masri n apriyâ, Mahâ Lak s mî, Mahâ Kâlî, Mahâ Ka n yâ, Mahes’varî, Mâhendrî, Merutanayâ Mandârakusumârchitâ, Manjumanjîrachara n â, Mok s adâ, Manjubha s i n î, Madhuradrâvinî, Mudrâ, Malayâ, Malayânvitâ, Medhâ, Marakatas’yâmâ, Mâgadhî, Menakâtmajâ, Mahâmârî, Mahâvîrâ, Mahâs’yâmâ, Manustutâ, Mâtrikâ, Mihirâbhâsâ, Mukundapada Vikramâ, Mûlâdhârasthitâ, Mugdhâ, Ma n ipûranivâsinâ, Mrigâksî, Mahi s ârûdhâ, Mahisâsuramardinî. Thou art Yogâsanâ, Yogagamyâ, Yogâ, Yauvanakâs’rayâ, Yauvanî, Yuddhamadhyasthâ, Yamunâ, Yugâdhari n î, Yak s i n î, Yogayuktâ, Yaksarâjaprasûtinî, Yâtrâ, Yâna bidhanajñâ, Yaduva n s’asamudbhavâ, Yakârâdi-Ha Kârântâ, (all ântahstha var n as), Yâju s î, Yajñâ rûpi n î, Yâminî, Yoganiratâ. Yâtudhâna, bhayamkarî, Rukmi n î, Rama n î, Râmâ, Reva t î, Re n ukâ, Ratî, Raudrî, Raudrapriyâkârâ Râma mâtâ, Ratipriyâ, Rohi n î, Râjyadâ, Revâ, Rasâ, Râjîvalochanâ, Râkes’î, Rûpasampannâ, Ratnasimhâs’anasthitâ, Raktamâlyâmbaradharâ, Raktagandhânu lepanâ, Râja hamsa samârû d hâ, Rambhâ, Raktavalipriyâ, Rama n îyayugâdhârâ, Râjitâkhilabhûtalâ, Rurucharmapari-dhânâ, Rathinî, Ratnamâlikâ, Roges’î, Rogas’amanî, Râvinî, Romahar s i n î, Râmachandra padâ Krântâ, Rava n achchhedakâri n î, Ratnavastra parichchhinvâ, Rathasthâ, Rukma bhû s a n â, Lajjâdhidevatâ, Lolâ, Lalitâ, Lingadhâri n î, Lak s mî, Lolâ, Luptavi s â, Lokinî, Lokavis’rutâ, Lajjâ, Lambodarî, Lalanâ, Lokadhârinî Varadâ, Vanditâ, Vidyâ, Vai sn avî, Vimalâkriti, Vârâhî, Virajâ, Var s â, Varalak s mî, Vilâsinî, Vinatâ, Vyomamadhyasthâ, Vârijâsanasamsthitâ, Vâru n î, Ve n usambhutâ, Vîtihotrâ, Virûpi n î, Vâyuma nd alamadhyasthâ, Vi sn urûpâ, Vidhikriyâ, Vi sn upatnî, Vi sn umatî, Vis’âlâk s i, Vasundharâ, Vâmadevapriyâ, Velâ, Vajri n î, Vasudohinî, Vedâk s araparîtâmgî, Vâjapeya-phalapradâ, Vâsavî, Vâmajananî, Vaiku nt hanilayâ, Varâ, Vyâsapriyâ Varmadharâ, Vâlmîkiparisevitâ.

p. 1153

Thou art S’akambharî, S’ivâ, S’antâ, S’aradâ, S’ara n âgati, S’âtodarî, S’ubhâchârâ, S’umbhâsuramardinî, S’obhâbati, S’ivâkâ r â, S’amkarârdhas’arîri n i, S’o n â (red), S’ubhâs’ayâ, S’ubhrâ, S’ira h sandhânakâ r i n î, S’arâvatî, S’arânan d â, S’arajjyotanâ, S’ubbânanâ, S’arabhâ, S’ûlinî, S’uddhâ, S’abarî, S’ukavâhanâ, S’rîmatî, S’rîdharânandâ, S’rava n ânandadâyinî, S’arvâ n î, S’arbharîvandyâ, S a d bhâ s â, S a dr itupriyâ, S a d âdhârasthitâdevî, S a n mukhapriyakâri n î, S a d amgarûpasumati, S urâsuranama s kritâ.

150-155. Thou art Sarasvatî, Sadâdhârâ, Sarvamangalakâri n î, Sâmagânapriyâ, Sûk s mâ, Sâvitrî, Sâmasambhavâ, Sarvavâsâ, Sadânandâ, Sustanî, Sâgarâmbarâ, Sarvais’yaryapriyâ, Siddhi, Sâdhubandhuparâkramâ, Saptar s ima nd alagatâ, Somama nd alavâsinî, Sarvajñâ, Sândrakaru n â, Samânâdhikavarjitâ, Sarvottungâ, Sangahînâ, Sadgu n â, Sakale st adâ, Saraghâ (bee), Sûryatanayâ, Sukes’î, Somasamhati, Hira n yavar n â, Hari n î, Hrîmkârî, Hamsavâhinî, K s aumavastraparîtâ n gî, K s îrâbdhitanayâ, K s amâ, Gâyatrî, Sâvitrî, Pârvatî, Sarasvatî, Vedagarbhâ, Varârohâ, S’rî Gâyatrî, and Parâmvikâ.

156-159. O Nârada! Thus I have described to you one thousand (and eight) names of Gâyatrî; the hearing of which yields merits and destroys all sins and gives all prosperity and wealth. Specially in the A st amîtithi (eighth lunar day) if after one’s meditation (dhyânam) worship, Homa, and japam, one recites this in company with the Brahmâ n as, one gets all sorts of satisfactions. These one thousand and eight names of the Gâyatrî ought not to be given to anybody indiscriminately. Speak this out to him only who is very devoted, who is a Brahmâ n a, and who is an obedient disciple. Even if any devotee, fallen from the observances of Âcharâ (right way of living), be a great friend, still do not disclose this to him.

160-165. In whatever house, these names are kept written, no cause of fear can creep in there and Lak s mî, the Goddess of wealth, though unsteady, remains steady in that house.

This great secret yields merits to persons, gives wealth to the poor, yields mok s a to those who are desirous of it, and grants all desires. If anybody reads this, he gets cured of his diseases, and becomes freed from bondages and imprisonment. All the Great Sins, for example, murdering Brâhma n as, drinking wine, stealing gold, going to the wife of one’s Guru, taking gifts from bad persons, and eating the uneatables, all are destroyed, yea, verily destroyed! O Nârada! Thus I have recited to you this Great Secret. All persons get, indeed, united with Brahmâ (Brahama sâyujya) by this. True. True. True. There is not the least trace of doubt here.

p. 1154

Here ends the Sixth Chapter of the Twelfth Book on the one thousand and eight names of the Gâyatrî in the Mahâpurâ n am S’rî Mad Devî Bhâgavatam of 18,000 verses by Maharshi Veda Vyâsa.

Modern English rendering by Claude Sonnet 4.6, based on Swami Vijñānananda's 1921 translation (public domain).

Narada spoke: “O Bhagavan, O All-knowing One, O master of all the Shastras — I have already heard from your lips every secret of the Shrutis and Smritis. Now I come to you with one more question, O Deva. How can one obtain that Veda Vidya through which all sins are entirely rooted out and destroyed? How is Brahmajnanam attained, and how does one reach Moksha? How can death be conquered, and how can the greatest fruits be realized in this world and in the next? O Lotus-eyed One, please describe all of this to me fully.”

Narayana replied warmly: “O Narada, O greatly learned one — well asked, well asked indeed! Now I will describe the one thousand and eight names of Gayatri Devi. Listen with complete attention. These auspicious names, which destroy all sin, were composed by Brahma himself and first recited by him. Their Rishi is Brahma; the Chhandas is Anustup; the Devata is Gayatri; the Bija consists of the consonants, and the Shakti consists of the vowels. Perform the Anga Nyasa and the Kara Nyasa by means of the fifty Matrika varnas of the alphabet. Now hear the Dhyanam, which brings benefit to all Sadhakas.

“I worship Kumari Gayatri Devi, the Lotus-eyed One, riding the swan of the Pranas, seated upon the lotus of creation. She is three-eyed and radiant in red, blazing with gems and jewels of red, white, green, blue, yellow, and many mingled colours. In her hands she holds the Kundika, the rosary, and a lotus, while her fourth hand is raised in the gesture of granting boons. Around her neck hangs a garland of red flowers. Thus I worship Devi Gayatri.

“Now I will recite the one thousand and eight names of Gayatri, beginning with the vowel ‘a’ and proceeding through the alphabet in due order. Listen.

“Her ways and actions cannot be grasped by the intellect — she is therefore Achintya Lakshana. She is Avyakta, the Unmanifested; Arthamatrimaheshvari, Sovereign Ruler of Brahma and all others; Amritarnavamadhyastha, dwelling at the heart of the ocean of nectar; Ajita, the Unconquered; and Aparajita, the Undefeated. She bears the powers of Anima and all the siddhis, and so is Animadigunadhara; she is enthroned within the solar disc as Arkamandalasamsthita; she is Ajara, Aja, Apara, Adharma — standing beyond all dharma and caste — Aksasutradhara, holder of the rosary of the alphabet; Adhara, the sole foundation of all existence; Akaradaksakaranta, spanning from the first vowel to the last consonant, encompassing all fifty syllables; Arisadvargabhedini, who shatters the six enemies of the soul; Anjanadripratikasha, bright as the Anjana mountain peak; Anjanadrinivasini, who dwells upon it; Aditi; Ajapa, the spontaneous breath-mantra; Avidya in her aspect of primal nescience; Aravindanibheksana, whose eyes are like lotus flowers; Antarvahihsthita, present both within and without; Avidyadhvamsini, destroyer of ignorance; and Antaratmika, the Innermost Self.

“She is Aja — unborn; Ajamukhavasa, dwelling in the mouth of Brahma; Aravindanibhanana, whose face shines like a lotus; Ardhamatra, the half-syllable that is the essence of the Vyanjanavarnas; Arthadanajna, granter of all four Purusharthas; Arimandalamardini, crusher of the circle of enemies; Asuraghni, slayer of demons; Amavasya, the night of the new moon; Alaksighni, destroyer of ill fortune; and Antyajarchita, worshipped even by the lowest of the low.

“So end the names beginning with the short ‘a.’ Now come those with the long ‘A.’ She is Adi Lakshmi; Adi Shakti; Akriti; Ayatanana; Adityapadavichara, who courses along the solar path; Adityaparisevita, served by the sun; Acharya, the supreme teacher; Avartana; Achara; and Adipurtini nivasini, dwelling in the primordial forms of being. She is Agneyi, born of fire; Amari, the immortal; Adya, the primal one; Aradhya, she who is worshipped; Asanasthita; Adharanilaya, established in the Muladhara; Adhara, support of all existence; Akashantanivasini, whose nature is the Aham principle; Adyaksara samayukta; Antarakasharupini, whose form is the inner space of consciousness; Adityamandalagata, residing in the solar orb; and Antaradhvantanashini, destroyer of the inner darkness that clouds the Jiva.

“Now the names beginning with ‘I.’ She is Indira; Istada, giver of desires; Ista; Indivaraniveksana, whose gaze is like the blue lotus; Iravati; Indrapada; Indrani; Indurupini, whose form is the moon; Ikshukodandasamyukta, who carries the sugarcane bow; Isusandhanakarihi, ever ready to release her arrows; Indranila samakara, dark and lustrous as the blue sapphire; Idapingalarupini, embodying the two great nadis; Indrakshi; Ishvari; and Ihatrayavivarjita, free from the threefold striving of mortal life.

“She is Uma; Usha, the dawn; Udunibha; Urvarukaphalanana; Uduprabha, radiant as the moon; Udumati; Udumadhyaga, moving amid the stars; Urdha, the Upward-Rising; Urdhakeshi; Urdhadhogatibhedini, who divides the upward from the downward path; Urdhavahupriya; and Urmimalavagranthadayini, bestower of garlands of speech.

“She is Rita, the cosmic order; Rishi; Ritumati, Creatrix of the world; Rishidevanamaskrita, honoured by seers and gods alike; Rigveda herself; Rinahartri, remover of all debts; Rishimandalachari; Riddhida, bestower of prosperity; Rijumargastha, established on the straight path; Rijudharma; Rijuprada; Rigvedanilaya; Rijvi; Luptadharmapravartini, who restores lost Dharma; Lutarivarasambhuta; and Lutadivisaharini, remover of poisons.

“She is Ekakshara, the single imperishable syllable; Ekamatra; Eka, the One Alone; Ekaikanishtita, present in each and every being; Aindri; Airavataruda, mounted upon Airavata; Aihikamusmikaprada, granting the fruits of this life and the next; Omkara herself; Oshadhi, the healing herb; Ota; Otaprotanivasini, woven into all things as warp and weft; Aurbba; Aushadhasampanna; Aupasanaphalaprada, giver of the fruits of sacred rites; Andamadhyasthita, dwelling within the cosmic egg; and Ahkaramanupini, Visargarupini, whose form is the final resonance of breath.

“So end the names formed from the vowels. Now begin those formed from the consonants.

“She is Katyayani; Kalaratri, the dark night of time; Kamakshi; Kamasundari; Kamala; Kamini; Kanta, the Beloved; Kamada; Kalakanthini; Karikumbhastanabhara, whose breasts are full as the heads of a great elephant; Karaveera suvasini, fragrant with oleander blossoms; Kalyani; Kundalavati; Kurukshetranivasini; Kuruvindadalakara; Kundali; and Kumudalaya, resting place of the night-blooming lotus. She is Kalajihva; Karalasya, fierce-faced; Kalika; Kalarupini, whose very form is time; Kamaniyaguna; Kanti; Kaladhara, bearer of the crescent moon; Kumudvati; Kaushiki; Kamalakarapriya; and Kamacharaprabhanjini, who shatters the fortress of desire. She is Kaumari; Karunapangi, whose glance is filled with compassion; Kakubanta, presiding over all the quarters of the sky; and Karipriya, beloved of elephants.

“She is Keshari; Keshavanuta, praised by Vishnu; Kadambakusumapriya; Kalindi; Kalika; Kanchi; Kalashodbhavasamstuta; Kamamata; Kratumati; Kamarupa; Kripavati; Kumari; Kundanilaya; Kirati; Kiravahana; Kaikeyi; Kokilalapa, who speaks with the voice of the cuckoo; Ketaki; Kusumapriya; Kamandaludhara; Kali; Karmanirmulakarini, who tears all karma out by the root; Kalahansagati; Kaksha; Krita; Kruta; Kautukamangala; Kasturitilaka, whose mark is made of musk; Kamra; Karindragamana, who moves with the majesty of the lord of elephants; Kuhu, the new-moon day; Karpuralepana, anointed with camphor; Krishna; Kapila; Kuharashray; Kutastha, the unchanging; Kudhara; Kamra; and Kukshisthakhilavistapa, within whose womb all the worlds are contained.

“So end the names with Ka. Now come those with Kha. She is Khadgakhetadhara, bearing sword and shield; Kharbha; Khechari, she who moves through the sky; Khagavahana; Khattangadharini; Khyata, the renowned; Khagarajoparisthita, seated upon the king of birds; Khalaghni, destroyer of the wicked; Khanditajara, who cuts off old age; Khadakshanapradayini; and Khandendutilaka, whose mark is the crescent moon.

“She is Ganga; Ganeshaguhapujita; Gayatri herself; Gomati; Gita; Gandhari; Ganalolupa; Gautami; Gamini; Gadha; Gandharvapsarasevita, attended by gandharvas and apsaras; Govindacharanakranta, hallowed by the feet of Govinda; Gunatrayavibhavita, made manifest through the three Gunas; Gandharvi; Gahvari; Gotra; Girisha; Gahana; Gami; Guhavasa, dwelling in the cave of the heart; Gunavati, possessed of all virtues; Gurupapapranashini, destroyer of the gravest sins; Garbhi; Gunavati, bearer of the three Gunas; Guhya, the Secret; Goptavya, that which must be guarded; Gunadayini; Girija, daughter of the mountain; Guhyamatangi; Garudadhvajavallabha, beloved of Vishnu who bears Garuda on his banner; Garvapaharini, remover of pride; Goda, granter of heaven; Gokulastha; Gadadhara; Gokarnanilayasakta; and Guhyamandalavartini, moving within the secret circle.

“Now the names with Gha. She is Gharmada; Ghanada; Ghanta; Ghoradanavamardini, crusher of terrible demons; Ghrinimantamayi, whose essence is the sacred solar mantra; Ghosha; Ghanasampattadayini; Ghantaravapriya, lover of the sound of bells; Ghrana; Ghrinisantushtikarini, who delights the sun; Ghanarimandalaguru; Ghurna; Ghritachi; Ghanavegini; and Gnanadhatumayi, composed of the very substance of wisdom.

“She is Charcha; Charchita; Charuhasini, one who laughs beautifully; Chatula; Chandika; Chitra; Chitramalayibhushita, adorned with a painted garland; Chaturbhuja, the four-armed; Charudanta; Chaturi; Charitaprada; Chulika; Chitravastranta; Chandramakarnakundala, wearing moon-shaped crocodile earrings; Chandrahasa; Charudatri; Chakori; Chandrahasini; Chandrika, the moonlight; Chandradhatri; Chauri; Chora; Chandika; Chanchadvagvadini; Chandrachuda; Choravinashini; Charuchandanaliptangi, whose limbs are anointed with fragrant sandalwood; Chanchachchamaravijita; Charumadhya; Charugati; Chandila; Chandrarupini, whose form is the moon; Charuhompriya; Charva; Charita; Chakrabahuka; Chandramandalamadhyastha, dwelling within the lunar orb; Chandramandaladarpana, mirror of the moon’s circle; Chakravakastani; Chesta; Chitra; Charuvilasini; Chitsvarupa, whose true nature is pure consciousness; Chandavati; Chandrama; Chandanapriya; Chodayitri, she who impels the Jivas ever onward into action; Chiraprajna, the eternally wise; Chataka; and Charuhetuki.

“She is Chhatraya; Chhatradhara, bearer of the parasol; Chhaya; Chhandahparichchhada, clothed in all the metres of the Vedas; Chhayadevi; Chhidranakha; Chhannendriyavisarpini; Chhandanushuppratishthanta, established in the Anustup metre; Chhidropadravabhedini; Chheda; Chhatreshvari; Chhinna; Chhurika; and Chhelanpriya.

“She is Janani, the Mother; Janmarahita, beyond birth; Jataveda; Jaganmayi, pervading all worlds; Jahnavi; Jatila; Jatri, the conqueror; Jaramaranavardita, free from old age and death; Jambudvipavati; Jvala, the flame; Jayanti, the ever-victorious; Jalasalini; Jitendriya, mistress of the senses; Jitakrodha, conqueror of anger; Jitamitra; Jagatpriya; Jatarupamayi; Jihva; Janaki; Jagati; Janitri; Jahnutanaya; Jagattrayahitaishini, devoted to the welfare of all three worlds; Jvalamuli; Japavati; Jvaraghni, destroyer of fever; Jitavistapa; Jitakrantamayi; Jvala; Jagrati; Jvaradevataa; Jvalanti; Jalada; Jyeshtha, the eldest; Jyagoshasphotadinmukhi, whose utterance fills all quarters; Jambhini; Jrimbhana; Jrimbha; and Jvalanmanikya kundala, wearing earrings of blazing rubies. She is Jhinjhika; Jhananirgosha; Jhanjhamarutavegini, swift as the storm wind; and Jhallakivadyakushala, skilled in the playing of bells and cymbals. She is Nrupa; Nbhuja; Tankabhedini; Tankabana samayukta; Tankini; Tankabhedini; Tankaganakritghosha; Tankaniyamahorasa; Tankarakarini; and Thathashavdaninadini, who resounds with her own thunder.

“Now come the names beginning with Da. She is Damari; Dakini; Dimbha; Dundamarikakanirjita, who conquered the great demon single-handed; Damaritantramargastha; Dandadamarunadini; Dindiravasaha; and Dimbhalasatkridaparayana, who dances with joy on the field of battle. She is Dhundhivighneshajanani; Dhakkhahasta; Dhilivraja, attended by the hosts of Shiva; Nityajnana; Nirupama; Nirguna; and Narmada, the sacred river.

“She is Triguna; Tripada; Tantri; Tulasi; Taruna; Tara; Trivikramapadakranta, hallowed by the three strides of Trivikrama; Turiyapadagamini, moving toward the fourth state of consciousness; Tarunadityasamkasha, brilliant as the rising sun; Tamasi; Tuhina; Tura; Trikalajnanasampanna, endowed with knowledge of the three times; Trivali; Trilochana, the three-eyed; Trishakti, the triple power; Tripura; Tunga; Turangavadana, horse-faced; Timingilagila, who swallows the monstrous fish of delusion; Tibra; Trisrota; Tamasadini; Tantramantravishesha jna, expert in the secrets of Tantra and Mantra; Tanumadhya, slender-waisted; Trivistapa; Trisandhya, goddess of the three junctions of the day; Tristani; Toshasamstha; Talapratapini; Tatankini; Tusharabha, white as frost; Tuhinachalavasini, dwelling in the snow-capped mountains; Tantujalasamayukta, encompassed by the net of creation; Taraharavalipriya, lover of garlands of stars; Tilahomapriya; Tirtha; Tamalakusumakruti; Taraka; Triyuta; Tanvi; Trishamkuparivarita; Talodari; Tirobhasa; Tatankhapriyavadini; Trijata; Tittiri; Trishna; Tribidha; Tarunakruti; Taptakanchanasamkasha, blazing like molten gold; Taptakanchanabhushana, adorned with molten gold; Traiyambaka; Trivarga; Trikalajnanadayini; Tarpana; Triptida; Tripta; Tamasi; Tumvarustuta; Tarkshastha, mounted on Garuda; Trigunakara; Tribhangi; Tanuvallari; Thatkari; Tharava; Thanta; Dohini; Dinavatsala, tender toward the helpless; Danavantakari; Durga; Durgasuranivahrini; Devariti; Divaratri, spanning day and night alike; Draupadi; Dundabhisvana, resonant as a great drum; Devayani; Duravasa; Daridryabhedini, destroyer of poverty; Diva; Damodarapriya; Dipta, the blazing one; Digvasa; Digvimohini; Dandakaranya nilaya, dwelling in the Dandaka forest; Dandini; Devapujita; Devavandya; Divisada; Dveshini; Danavakruti; Dinanathasatuta; Diksha; and Daivashadisvarupini, whose form is the very direction of divine grace.

“She is Dhatri; Dhanurdhara; Dhenurdharini; Dharmacharini; Dhurandhara; Dharadhara, bearer of the earth; Dhanada; Dhanyadohini; Dharmashila; Dhanaddhyaksha; Dhanurvedavisharada, expert in the Dhanurveda; Dhriti; Dhanya; Dhritapada; Dharmarajapriya; Dhruva, the fixed pole-star; Dhumavati; Dhumakeshi; and Dharmashastraprakashini, who illuminates the sacred law.

“She is Nanda; Nandapriya; Nidra; Nrinuta; Nandanatmika; Narmada; Nalini; Nila; Nilakanthasamashraya, refuge of the blue-throated Shiva; Rudrani; Narayanapriya; Nitya, the eternal; Nirmala; Nirguna; Nidhi; Niradhara; Nirupama; Nityashuddha, ever pure; Nirajnana; Nadabindukalatita, beyond Nada and Bindu and all their modifications; Nadavindukalatmika, whose essence is that very Nada and Bindu; Nrisimhini; Nagadhara; Nripanagavibhushita, adorned with royal serpents; Narakakleshanashini; Narayanapadodbhava; Niravadya; Nirakara; Naradapriyakarini; Nanajyotih; Nidhida; Nirmalatmika; Navasutradhara; Niti; Nirupadravkarini; Nandaja; Navaratnadhya, adorned with the nine gems; Naimisharanyavasini; Navanitapriya; Nari; Nilajimutanisvana, whose voice is like the deep roar of rain-laden clouds; Nimeshini; Nadirupa, whose form is the river; Nilagriva; Nishishvari; Namavali; Nishumbhaghni, destroyer of Nishumbha; Nagalokanivasini; Navajambunadaprakhya; Nagalokadhidevata; Nupurakrantacharana, whose feet ring with anklets; Narachittapramo dini; Nimagnraktanayana, whose eyes are deep red; Nirghata samanisvanah, whose voice is like a thunderclap; Nandanodyanilaya; and Nirvyahoparicharina.

“She is Parvati; Paramodara; Parabrahmatmika; Para; Panchakoshavinirmukta, freed from the five sheaths; Panchapatakhanashini; Parachittavidhanajna; Panchika; Pancharupini. She is Purnima; Paramapriti; Paratejahprakashini; Purani; Paurushi; Punya; Pundarikanibhekshana; Patalaralanirmagna; Prita; Pritivardhini; Pavani; Padasahita; Peshala; Pavanashini; Prajapati; Parishranta; Parvatastanamandalah; Padmapriya; Padmasamstha; Padmakshi; Padmasambhava; Padmapatra; Padmapada; Padmini; Priyabhasini; Pashupashavinirmukta, freed from the bonds of the fettered soul; Purandhri; Puravasini; Pushkala; Purusha; Prabha; Parijatakusumapriya; Pativrata; Pavitrangi; Pushpahasa parayana; Prajnavatisuta; Pautri; Putrapujya; Payasvini; Pattipashadhara; Pankti; Pitrilokapradayini; Purani; Punyashila; Pranartivinashini; Pradyumnajanani, mother of Pradyumna; Pushta; Pitamahaparigraha; Pundarikapuravasa; Pundarikasama nana; Prithujangha; Prithubhuja; Prithupada; Prithudari; Pravalashobha, radiant as coral; Pingakshi; Pitavasas, wearing golden raiment; Prachapala; Prasava; Pushtida; Punya; Pratishtha; Pranava; Pati; Panchavarna; Panchavani; Panchika; Panjarasthita; Paramaya; Parajyotih; Parapriti; Paragati; Parakashtha; Pareshani; Pavani; Pavakadyuti; Punyabhadra; Paricchedya; Pushpahasa; Prithudara; Pitangi; Pitavasana; Pitashaya; Pishachini; Pitakriya; Pishachaghni; Patalakshi; Patukriya; Panchabhaksha priyachara; Putanapranaghatin; Punyagavanamadhyastha; Punyatirthanisevita; Panchangi; Parashakti; Paramadhada karini; Pushpakandasthita; Pusha; Poshitakhilavistapa; Panapriya; Panchashikha; Pannagoparishayini; Panchamatratmika; Prithvi; Pathika; Prithudohini; Purananuyamimamsa; Patali; Pushpagandhini; Punyapraja; Paradatri; Paramargaikagochara; Pravalashobha; Purnasha; Pranava; and Palhabodari.

“She is Phalini; Phalada; Phalgu; Phutkari; Phalakakriti; Phanindrabhogshayana, reclining upon the coils of the serpent king; and Phanimandalamandita, adorned with the circle of serpents.

“She is Balabala; Bahumata; Balatapanibhamshuka, clothed in the light of the morning sun; Balabhadrapriya; Vandya; Badava, the submarine fire; Buddhisamstuta; Bandidevi; Bilavati; Badishaghini; Balipriya; Bandhavi; Bodhita; Buddhi; Bandhukakusumapriya; Balabhanuprabha kara; Brahmi; Brahmanadevata; Brihaspatistuta, praised by Brihaspati; Brinda; Brindavanaviharini; Balakini; Bilahara; Bilavasa; Bahudaka; Bahunetra; Bahupada; Bahukarnavatamsika; Bahubahuyuta; Bijarupini; Bahurupini; Bindunadakalatita; Bindunadasvarupini; Baddhagodhangulitrana; Badaryashramavasini; Brindaraka; Brihatskandha; Brihati; Banapatin; Brindadhyaksha; Bahunuta; Vanita; Bahuvikrama; Baddhapadmasanasina; Bilvapatratala sthita; Bodhidrumanijavasa; Badistha; Bindudarpana; Bala; Vanasanavati; Badavanala vegini, swift as the subterranean fire; Brahmandabahirantastha, dwelling both within and beyond the cosmic egg; and Brahmakankana sutrani, threaded upon Brahma’s bracelet.

“She is Bhavani; Bhishanavati; Bhavini; Bhayaharini; Bhadrakali; Bhujangakshi; Bharati; Bharatashaya; Bhairavi; Bhishanakara; Bhutida; Bhutimalini; Bhamini; Bhoganirata; Bhadrada; Bhurivikrama; Bhutavasa; Bhrigulata; Bhargavi; Bhusurarchita; Bhagirathi; Bhogavati; Bhavanastha; Bhishagvara; Bhamina; Bhogini; Bhasha; Bhavani; Bhuridakshina; Bhargatmika; Bhamavati; Bhavabandhavimochini, who frees all beings from the bonds of conditioned existence; Bhajaniya; Bhutadhatrirajita; Bhuvaneshvari; Bhujangavalaya; Bhima; Bherunda; and Bhagadheyini.

“She is Mata, the universal Mother; Maya; Madhumati; Madhujihava; Manupriya; Mahadevi; Mahabhagia; Malini; Minalochana; Mayatita; Madhumati; Madhumansa; Madhudrava; Manavi; Madhusambhuta; Mithilapuravassini; Madhukaitabhasamhartri, destroyer of Madhu and Kaitabha; Medini; Meghamalini; Mandodara; Mahamaya; Maithili; Mashrinapriya; Mahalakshmi; Mahakali; Mahakanya; Maheshvari; Mahendri; Merutanaya; Mandarakusumarchita, worshipped with Mandara blossoms; Manjumanjira charana, whose feet are adorned with sweet-sounding anklets; Mokshada, granter of liberation; Manjubhasini; Madhuradravini; Mudra; Malaya; Malayanvita; Medha, the power of intelligence; Marakatashyama, dark as the emerald; Magadhi; Menakatmaja; Mahamari; Mahavira; Mahashyama; Manustuta; Matrika; Mihirabhasa, radiant as the sun; Mukundapadavikrama; Muladharasthita, dwelling in the Muladhara chakra; Mugdha; Manipuranivasina, dwelling in the Manipura chakra; Mrigakshi; Mahisharudha, mounted upon the buffalo; and Mahishasuramardini, destroyer of Mahishasura.

“She is Yogasana; Yogagamya; Yoga; Yauvanakashraya; Yauvani; Yuddhamadhyastha, present at the heart of battle; Yamuna; Yugadharini; Yakshini; Yogayukta; Yaksharajaprasutini; Yatra; Yanavidhanajna; Yaduvamshasamudbhava; Yakaradi Hakaranta, comprising all the semi-vowels from Ya to Ha; Yajushi; Yajnarupini, whose very form is the Yajna; Yamini; Yoganirata; and Yatudhanabhayamkari.

“She is Rukmini; Ramani; Rama; Revati; Renuka; Rati; Raudri; Raudrapriyakara; Ramamata; Ratipriya; Rohini; Rajyada; Reva; Rasa; Rajivalochana; Rakeshi; Rupasampanna; Ratnasimhashanasthita, enthroned upon the jewelled lion seat; Raktamalyambaradhara, wearing garlands and garments of red; Raktagandhanulepana; Rajahamsa samarudha, mounted upon the royal swan; Rambha; Raktavalipriya; Ramaniyayugadhara; Rajitakhilabhutala; Rurucharmaparidhana, clad in the hide of the Ruru deer; Rathini; Ratnamalika; Rogeshni; Rogashamani; Ravini; Romaharshini, whose very sight makes the body thrill with devotion; Ramachandrapadakranta; Ravanacchedakarini; Ratnavastraparicchinva; Rathastha; and Rukmabhushana, adorned with gold.

“She is Lajjadhidevata, presiding deity of sacred modesty; Lola; Lalita; Lingadharini; Lakshmi; Lola; Luptavisha; Lokini; Lokavishruta; Lajja; Lambodari; Lalana; and Lokadharini.

“She is Varada; Vandita; Vidya; Vaishnavi; Vimalakriti; Varahi; Viraja; Varsha; Varalakshmi; Vilasini; Vinata; Vyomamadhyastha; Varijasanasamsthita; Varuni; Venusambhuta; Vitihotra; Virupini; Vayumandalmadhyastha; Vishnurupa; Vidhikriya; Vishnupatni; Vishnumati; Vishalakshi; Vasundhara; Vamadevapriya; Vela; Vajrini; Vasudohini; Vedakshara paritangi, whose body is formed of the sacred syllables of the Vedas; Vajapeyaphalaprada; Vasavi; Vamajanani; Vaikunthanilaya; Vara; Vyasapriya; Varmadhara; and Valmikiparisevita, served and honoured by the sage Valmiki.

“She is Shakambhari; Shiva; Shanta; Sharada; Sharanagati, the very refuge of the surrendered soul; Shatodari; Shubhachara; Shumbhasuramardini, destroyer of Shumbha; Shobhabati; Shivakar; Shankarardhasharirini, who shares half the body of Shankara; Shona, the Red; Shubhashaya; Shubhra; Shirahsandhanaka rini; Sharavati; Sharananda; Sharajjyotana; Shubbanana; Sharabha; Shulini; Shuddha; Shabari; Shukavahana, whose vehicle is the parrot; Shrimati; Shridharananda; Shravanadandayini; Sharvani; Sarbharivandya; Shadbhasha, mistress of six languages; Sadrituprita, fond of all six seasons; Shadadharasthitadevi, established on the six chakras; Shanmukhapriyakarini, fond of the six-faced Skanda; Shadangarupasumati; and Surasuranama nskrita, honoured by gods and demons alike.

“She is Sarasvati; Sadadhara; Sarvamanagalakarini; Samaganaprita, who loves the chanting of the Sama hymns; Sukshma; Savitri; Samasambhava; Sarvavasa; Sadananda; Sustani; Sagarambara; Sarvairsharyapriya; Siddhi; Sadhubandhupara krama; Saptarishimandalagata; Somamandalvasini; Sarvajna; Sandrakaruna; Samanadhikavarjita, beyond equal and superior alike; Sarvottunga; Sangahina; Sadguna; Sakalestada; Saragha, the bee; Suryatanaya; Sukeshi; and Somasamhati.

“She is Hiranyavarna, golden in colour; Harini; Hrimkari; Hamsavahini, whose mount is the swan; Kshaumavastra paritangi, clothed in silk; Kshirabd hitanaya, daughter of the ocean of milk; Kshama; Gayatri; Savitri; Parvati; Sarasvati; Vedagarbha, who carries the Vedas within her womb; Vararoha; Shri Gayatri; and Paramvika, the Supreme Power.

“O Narada, thus I have described to you the one thousand and eight names of Gayatri. Hearing them bestows merit, destroys all sins, and grants every kind of prosperity and abundance. Above all, on the eighth lunar day — the Ashtamitithi — when after meditation, worship, Homa, and Japa one recites these names in the company of Brahmanas, one gains complete and lasting satisfaction.

“These one thousand and eight names of Gayatri must not be given out indiscriminately. Speak them only to one who is deeply devoted, who is a Brahmana, and who is an obedient disciple. Even if a devotee who has fallen away from the right observances of Achara happens to be a close friend, do not disclose these names to him.

“In whatever house these names are preserved in written form, no cause for fear can ever enter there, and Lakshmi — inconstant by nature — will remain steady and constant within that home.

“This great secret bestows merit on the virtuous, brings wealth to the poor, grants Moksha to those who seek liberation, and fulfils every desire. Whoever reads these names is healed of illness and freed from all bonds and imprisonment. All the great sins — murdering a Brahmana, drinking wine, stealing gold, approaching the wife of one’s Guru, accepting gifts from the unworthy, eating what must not be eaten — all are destroyed, truly destroyed. O Narada, thus I have recited this supreme secret to you. All persons attain union with Brahman — Brahmasayujya — through these names. This is true. This is true. This is true. There is not the slightest trace of doubt.”

नारद उवाच । भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रविशारद । श्रुतिस्मृतिपुराणानां रहस्यं त्वन्मुखाच्छ्रुतम् ॥ १॥

सर्वपापहरं देव येन विद्या प्रवर्तते । केन वा ब्रह्मविज्ञानं किं नु वा मोक्षसाधनम् ॥ २॥

ब्राह्मणानां गतिः केन केन वा मृत्युनाशनम् । ऐहिकामुष्मिकफलं केन वा पद्मलोचन ॥ ३॥

वक्तुमर्हस्यशेषेण सर्वं निखिलमादितः । श्रीनारायण उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ सम्यक् पृष्टं त्वयानघ ॥ ४॥

श‍ृणु वक्ष्यामि यत्नेन गायत्र्यष्टसहस्रकम् । नाम्नां शुभानां दिव्यानां सर्वपापविनाशनम् ॥ ५॥

सृष्ट्यादौ यद्भगवता पूर्वं प्रोक्तं ब्रवीमि ते । अष्टोत्तरसहस्रस्य ऋषिर्ब्रह्मा प्रकीर्तितः ॥ ६॥

छन्दोऽनुष्टुप् तथा देवी गायत्री देवता स्मृता । हलो बीजानि तस्यैव स्वराः शक्तय ईरिताः ॥ ७॥

अङ्गन्यासकरन्यासावुच्येते मातृकाक्षरैः । अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि साधकानां हिताय वै ॥ ८॥

रक्तश्वेतहिरण्यनीलधवलैर्युक्तां त्रिनेत्रोज्ज्वलां रक्तां रक्तनवस्रजं मणिगणैर्युक्तां कुमारीमिमाम् । गायत्रीं कमलासनां करतलव्यानद्धकुण्डाम्बुजां पद्माक्षीं च वरस्रजं च दधतीं हंसाधिरूढां भजे ॥ ९॥

अचिन्त्यलक्षणाव्यक्ताप्यर्थमातृमहेश्वरी । अमृतार्णवमध्यस्थाप्यजिता चापराजिता ॥ १०॥

अणिमादिगुणाधाराप्यर्कमण्डलसंस्थिता । अजराजापराधर्मा अक्षसूत्रधराधरा ॥ ११॥

अकारादिक्षकारान्ताप्यरिषड्वर्गभेदिनी । अञ्जनाद्रिप्रतीकाशाप्यञ्जनाद्रिनिवासिनी ॥ १२॥

अदितिश्चाजपाविद्याप्यरविन्दनिभेक्षणा । अन्तर्बहिःस्थिताविद्याध्वंसिनी चान्तरात्मिका ॥ १३॥

अजा चाजमुखावासाप्यरविन्दनिभानना । अर्धमात्रार्थदानज्ञाप्यरिमण्डलमर्दिनी ॥ १४॥

असुरघ्नीह्यमावास्याप्यलक्ष्मीघ्न्यन्त्यजार्चिता । आदिलक्ष्मीश्चादिशक्तिराकृतिश्चायतानना ॥ १५॥

आदित्यपदवीचाराप्यादित्यपरिसेविता । आचार्यावर्तनाचाराप्यादिमूर्तिनिवासिनी ॥ १६॥

आग्नेयी चामरी चाद्या चाराध्या चासनस्थिता । आधारनिलयाधारा चाकाशान्तनिवासिनी ॥ १७॥

आद्याक्षरसमायुक्ता चान्तराकाशरूपिणी । आदित्यमण्डलगता चान्तरध्वान्तनाशिनी ॥ १८॥

इन्दिरा चेष्टदा चेष्टा चेन्दीवरनिभेक्षणा । इरावती चेन्द्रपदा चेन्द्राणी चेन्दुरूपिणी ॥ १९॥

इक्षुकोदण्डसंयुक्ता चेषुसन्धानकारिणी । इन्द्रनीलसमाकारा चेडापिङ्गलरूपिणी ॥ २०॥

इन्द्राक्षी चेश्वरी देवी चेहात्रयविवर्जिता । उमा चोषा ह्युडुनिभा उर्वारुकफलानना ॥ २१॥

उडुप्रभा चोडुमती ह्युडुपा ह्युडुमध्यगा । ऊर्ध्वं चाप्यूर्ध्वकेशी चाप्यूर्ध्वाधोगतिभेदिनी ॥ २२॥

ऊर्ध्वबाहुप्रिया चोर्मिमालावाग्ग्रन्थदायिनी । ऋतं चर्षिरृतुमती ऋषिदेवनमस्कृता ॥ २३॥

ऋग्वेदा ऋणहर्त्री च ऋषिमण्डलचारिणी । ऋद्धिदा ऋजुमार्गस्था ऋजुधर्मा ऋतुप्रदा ॥ २४॥

ऋग्वेदनिलया ऋज्वी लुप्तधर्मप्रवर्तिनी । लूतारिवरसम्भूता लूतादिविषहारिणी ॥ २५॥

एकाक्षरा चैकमात्रा चैका चैकैकनिष्ठिता । ऐन्द्री ह्यैरावतारूढा चैहिकामुष्मिकप्रदा ॥ २६॥

ओङ्कारा ह्योषधी चोता चोतप्रोतनिवासिनी । और्वा ह्यौषधसम्पन्ना औपासनफलप्रदा ॥ २७॥

अण्डमध्यस्थिता देवी चाःकारमनुरूपिणी । कात्यायनी कालरात्रिः कामाक्षी कामसुन्दरी ॥ २८॥

कमला कामिनी कान्ता कामदा कालकण्ठिनी । करिकुम्भस्तनभरा करवीरसुवासिनी ॥ २९॥

कल्याणी कुण्डलवती कुरुक्षेत्रनिवासिनी । कुरुविन्ददलाकारा कुण्डली कुमुदालया ॥ ३०॥

कालजिह्वा करालास्या कालिका कालरूपिणी । कमनीयगुणा कान्तिः कलाधारा कुमुद्वती ॥ ३१॥

कौशिकी कमलाकारा कामचारप्रभञ्जिनी । कौमारी करुणापाङ्गी ककुबन्ता करिप्रिया ॥ ३२॥

केसरी केशवनुता कदम्बकुसुमप्रिया । कालिन्दी कालिका काञ्ची कलशोद्भवसंस्तुता ॥ ३३॥

काममाता क्रतुमती कामरूपा कृपावती । कुमारी कुण्डनिलया किराती कीरवाहना । ३४॥

कैकेयी कोकिलालापा केतकी कुसुमप्रिया । कमण्डलुधरा काली कर्मनिर्मूलकारिणी ॥ ३५॥

कलहंसगतिः कक्षा कृतकौतुकमङ्गला । कस्तूरीतिलका कम्रा करीन्द्रगमना कुहूः ॥ ३६॥

कर्पूरलेपना कृष्णा कपिला कुहराश्रया । कूटस्था कुधरा कम्रा कुक्षिस्थाखिलविष्टपा ॥ ३७॥

खड्गखेटकरा खर्वा खेचरी खगवाहना । खट्वाङ्गधारिणी ख्याता खगराजोपरिस्थिता ॥ ३८॥

खलघ्नी खण्डितजरा खण्डाख्यानप्रदायिनी । खण्डेन्दुतिलका गङ्गा गणेशगुहपूजिता ॥ ३९॥

गायत्री गोमती गीता गान्धारी गानलोलुपा । गौतमी गामिनी गाथा गन्धर्वाप्सरसेविता ॥ ४०॥

गोविन्दचरणाक्रान्ता गुणत्रयविभाविता । गन्धर्वी गह्वरी गोत्रा गिरीशा गहना गमी ॥ ४१॥

गुहावासा गुणवती गुरुपापप्रणाशिनी । गुर्वी गुणवती गुह्या गोप्तव्या गुणदायिनी ॥ ४२॥

गिरिजा गुह्यमातङ्गी गरुडध्वजवल्लभा । गर्वापहारिणी गोदा गोकुलस्था गदाधरा ॥ ४३॥

गोकर्णनिलयासक्ता गुह्यमण्डलवर्तिनी । घर्मदा घनदा घण्टा घोरदानवमर्दिनी ॥ ४४॥

घृणिमन्त्रमयी घोषा घनसम्पातदायिनी । घण्टारवप्रिया घ्राणा घृणिसन्तुष्टकारिणी ॥ ४५॥

घनारिमण्डला घूर्णा घृताची घनवेगिनी । ज्ञानधातुमयी चर्चा चर्चिता चारुहासिनी ॥ ४६॥

चटुला चण्डिका चित्रा चित्रमाल्यविभूषिता । चतुर्भुजा चारुदन्ता चातुरी चरितप्रदा ॥ ४७॥

चूलिका चित्रवस्त्रान्ता चन्द्रमःकर्णकुण्डला । चन्द्रहासा चारुदात्री चकोरी चन्द्रहासिनी ॥ ४८॥

चन्द्रिका चन्द्रधात्री च चौरी चौरा च चण्डिका । चञ्चद्वाग्वादिनी चन्द्रचूडा चोरविनाशिनी ॥ ४९॥

चारुचन्दनलिप्ताङ्गी चञ्चच्चामरवीजिता । चारुमध्या चारुगतिश्चन्दिला चन्द्ररूपिणी ॥ ५०॥

चारुहोमप्रिया चार्वाचरिता चक्रबाहुका । चन्द्रमण्डलमध्यस्था चन्द्रमण्डलदर्पणा ॥ ५१॥

चक्रवाकस्तनी चेष्टा चित्रा चारुविलासिनी । चित्स्वरूपा चन्द्रवती चन्द्रमाश्चन्दनप्रिया ॥ ५२॥

चोदयित्री चिरप्रज्ञा चातका चारुहेतुकी । छत्रयाता छत्रधरा छाया छन्दःपरिच्छदा ॥ ५३॥

छायादेवीच्छिद्रनखा छन्नेन्द्रियविसर्पिणी । छन्दोऽनुष्टुप्प्रतिष्ठान्ता छिद्रोपद्रवभेदिनी ॥ ५४॥

छेदा छत्रेश्वरी छिन्ना छुरिका छेदनप्रिया । जननी जन्मरहिता जातवेदा जगन्मयी ॥ ५५॥

जाह्नवी जटिला जेत्री जरामरणवर्जिता । जम्बूद्वीपवती ज्वाला जयन्ती जलशालिनी ॥ ५६॥

जितेन्द्रिया जितक्रोधा जितामित्रा जगत्प्रिया । जातरूपमयी जिह्वा जानकी जगती जरा ॥ ५७॥

जनित्री जह्नुतनया जगत्त्रयहितैषिणी । ज्वालामुखी जपवती ज्वरघ्नी जितविष्टपा ॥ ५८॥

जिताक्रान्तमयी ज्वाला जाग्रती ज्वरदेवता । ज्वलन्ती जलदा ज्येष्ठा ज्याघोषास्फोटदिङ्मुखी ॥ ५९॥

जम्भिनी जृम्भणा जृम्भा ज्वलन्माणिक्यकुण्डला । झिञ्झिका झणनिर्घोषा झञ्झामारुतवेगिनी ॥ ६०॥

झल्लरीवाद्यकुशला ञरूपा ञभुजा स्मृता । टङ्कबाणसमायुक्ता टङ्किनी टङ्कभेदिनी ॥ ६१॥

टङ्कीगणकृताघोषा टङ्कनीयमहोरसा । टङ्कारकारिणी देवी ठठशब्दनिनादिनी ॥ ६२॥

डामरी डाकिनी डिम्भा डुण्डुमारैकनिर्जिता । डामरीतन्त्रमार्गस्था डमड्डमरुनादिनी ॥ ६३॥

डिण्डीरवसहा डिम्भलसत्क्रीडापरायणा । ढुण्ढिविघ्नेशजननी ढक्काहस्ता ढिलिव्रजा ॥ ६४॥

नित्यज्ञाना निरुपमा निर्गुणा नर्मदा नदी । त्रिगुणा त्रिपदा तन्त्री तुलसीतरुणातरुः ॥ ६५॥

त्रिविक्रमपदाक्रान्ता तुरीयपदगामिनी । तरुणादित्यसङ्काशा तामसी तुहिना तुरा ॥ ६६॥

त्रिकालज्ञानसम्पन्ना त्रिवेणी च त्रिलोचना । त्रिशक्तिस्त्रिपुरा तुङ्गा तुरङ्गवदना तथा ॥ ६७॥

तिमिङ्गिलगिला तीव्रा त्रिस्रोता तामसादिनी । तन्त्रमन्त्रविशेषज्ञा तनुमध्या त्रिविष्टपा ॥ ६८॥

त्रिसन्ध्या त्रिस्तनी तोषासंस्था तालप्रतापिनी । ताटङ्किनी तुषाराभा तुहिनाचलवासिनी ॥ ६९॥

तन्तुजालसमायुक्ता तारहारावलिप्रिया । तिलहोमप्रिया तीर्था तमालकुसुमाकृतिः ॥ ७०॥

तारका त्रियुता तन्वी त्रिशङ्कुपरिवारिता । तलोदरी तिलाभूषा ताटङ्कप्रियवाहिनी ॥ ७१॥

त्रिजटा तित्तिरी तृष्णा त्रिविधा तरुणाकृतिः । तप्तकाञ्चनसङ्काशा तप्तकाञ्चनभूषणा ॥ ७२॥

त्रैयम्बका त्रिवर्गा च त्रिकालज्ञानदायिनी । तर्पणा तृप्तिदा तृप्ता तामसी तुम्बुरुस्तुता ॥ ७३॥

तार्क्ष्यस्था त्रिगुणाकारा त्रिभङ्गी तनुवल्लरिः । थात्कारी थारवा थान्ता दोहिनी दीनवत्सला ॥ ७४॥

दानवान्तकरी दुर्गा दुर्गासुरनिबर्हिणी । देवरीतिर्दिवारात्रिर्द्रौपदी दुन्दुभिस्वना ॥ ७५॥

देवयानी दुरावासा दारिद्र्योद्भेदिनी दिवा । दामोदरप्रिया दीप्ता दिग्वासा दिग्विमोहिनी ॥ ७६॥

दण्डकारण्यनिलया दण्डिनी देवपूजिता । देववन्द्या दिविषदा द्वेषिणी दानवाकृतिः ॥ ७७॥

दीनानाथस्तुता दीक्षा दैवतादिस्वरूपिणी । धात्री धनुर्धरा धेनुर्धारिणी धर्मचारिणी ॥ ७८॥

धरन्धरा धराधारा धनदा धान्यदोहिनी । धर्मशीला धनाध्यक्षा धनुर्वेदविशारदा ॥ ७९॥

धृतिर्धन्या धृतपदा धर्मराजप्रिया ध्रुवा । धूमावती धूमकेशी धर्मशास्त्रप्रकाशिनी ॥ ८०॥

नन्दा नन्दप्रिया निद्रा नृनुता नन्दनात्मिका । नर्मदा नलिनी नीला नीलकण्ठसमाश्रया ॥ ८१॥

नारायणप्रिया नित्या निर्मला निर्गुणा निधिः । निराधारा निरुपमा नित्यशुद्धा निरञ्जना ॥ ८२॥

नादबिन्दुकलातीता नादबिन्दुकलात्मिका । नृसिंहिनी नगधरा नृपनागविभूषिता ॥ ८३॥

नरकक्लेशशमनी नारायणपदोद्भवा । निरवद्या निराकारा नारदप्रियकारिणी ॥ ८४॥

नानाज्योतिःसमाख्याता निधिदा निर्मलात्मिका । नवसूत्रधरा नीतिर्निरुपद्रवकारिणी ॥ ८५॥

नन्दजा नवरत्नाढ्या नैमिषारण्यवासिनी । नवनीतप्रिया नारी नीलजीमूतनिःस्वना ॥ ८६॥

निमेषिणी नदीरूपा नीलग्रीवा निशीश्वरी । नामावलिर्निशुम्भघ्नी नागलोकनिवासिनी ॥ ८७॥

नवजाम्बूनदप्रख्या नागलोकाधिदेवता । नूपुराक्रान्तचरणा नरचित्तप्रमोदिनी ॥ ८८॥

निमग्नारक्तनयना निर्घातसमनिःस्वना । नन्दनोद्याननिलया निर्व्यूहोपरिचारिणी ॥ ८९॥

पार्वती परमोदारा परब्रह्मात्मिका परा । पञ्चकोशविनिर्मुक्ता पञ्चपातकनाशिनी ॥ ९०॥

परचित्तविधानज्ञा पञ्चिका पञ्चरूपिणी । पूर्णिमा परमा प्रीतिः परतेजः प्रकाशिनी ॥ ९१॥

पुराणी पौरुषी पुण्या पुण्डरीकनिभेक्षणा । पातालतलनिर्मग्ना प्रीता प्रीतिविवर्धिनी ॥ ९२॥

पावनी पादसहिता पेशला पवनाशिनी । प्रजापतिः परिश्रान्ता पर्वतस्तनमण्डला ॥ ९३॥

पद्मप्रिया पद्मसंस्था पद्माक्षी पद्मसम्भवा । पद्मपत्रा पद्मपदा पद्मिनी प्रियभाषिणी ॥ ९४॥

पशुपाशविनिर्मुक्ता पुरन्ध्री पुरवासिनी । पुष्कला पुरुषा पर्वा पारिजातसुमप्रिया ॥ ९५॥

पतिव्रता पवित्राङ्गी पुष्पहासपरायणा । प्रज्ञावतीसुता पौत्री पुत्रपूज्या पयस्विनी ॥ ९६॥

पट्टिपाशधरा पङ्क्तिः पितृलोकप्रदायिनी । पुराणी पुण्यशीला च प्रणतार्तिविनाशिनी ॥ ९७॥

प्रद्युम्नजननी पुष्टा पितामहपरिग्रहा । पुण्डरीकपुरावासा पुण्डरीकसमानना ॥ ९८॥

पृथुजङ्घा पृथुभुजा पृथुपादा पृथूदरी । प्रवालशोभा पिङ्गाक्षी पीतवासाः प्रचापला ॥ ९९॥

प्रसवा पुष्टिदा पुण्या प्रतिष्ठा प्रणवागतिः । पञ्चवर्णा पञ्चवाणी पञ्चिका पञ्जरस्थिता ॥ १००॥

परमाया परज्योतिः परप्रीतिः परागतिः । पराकाष्ठा परेशानी पावनी पावकद्युतिः ॥ १०१॥

पुण्यभद्रा परिच्छेद्या पुष्पहासा पृथूदरी । पीताङ्गी पीतवसना पीतशय्या पिशाचिनी ॥ १०२॥

पीतक्रिया पिशाचघ्नी पाटलाक्षी पटुक्रिया । पञ्चभक्षप्रियाचारा पूतनाप्राणघातिनी ॥ १०३॥

पुन्नागवनमध्यस्था पुण्यतीर्थनिषेविता । पञ्चाङ्गी च पराशक्तिः परमाह्लादकारिणी ॥ १०४॥

पुष्पकाण्डस्थिता पूषा पोषिताखिलविष्टपा । पानप्रिया पञ्चशिखा पन्नगोपरिशायिनी ॥ १०५॥

पञ्चमात्रात्मिका पृध्वी पथिका पृथुदोहिनी । पुराणन्यायमीमांसा पाटली पुष्पगन्धिनी ॥ १०६॥

पुण्यप्रजा पारदात्री परमार्गैकगोचरा । प्रवालशोभा पूर्णाशा प्रणवा पल्लवोदरी ॥ १०७॥

फलिनी फलदा फल्गुः फूत्कारी फलकाकृतिः । फणीन्द्रभोगशयना फणिमण्डलमण्डिता ॥ १०८॥

बालबाला बहुमता बालातपनिभांशुका । बलभद्रप्रिया वन्द्या वडवा बुद्धिसंस्तुता ॥ ११२॥

बन्दीदेवी बिलवती बडिशघ्नी बलिप्रिया । बान्धवी बोधिता बुद्धिर्बन्धूककुसुमप्रिया ॥ ११०॥

बालभानुप्रभाकारा ब्राह्मी ब्राह्मणदेवता । बृहस्पतिस्तुता वृन्दा वृन्दावनविहारिणी ॥ १११॥

बालाकिनी बिलाहारा बिलवासा बहूदका । बहुनेत्रा बहुपदा बहुकर्णावतंसिका ॥ ११२॥

बहुबाहुयुता बीजरूपिणी बहुरूपिणी । बिन्दुनादकलातीता बिन्दुनादस्वरूपिणी ॥ ११३॥

बद्धगोधाङ्गुलित्राणा बदर्याश्रमवासिनी । बृन्दारका बृहत्स्कन्धा बृहती बाणपातिनी ॥ ११४॥

वृन्दाध्यक्षा बहुनुता वनिता बहुविक्रमा । बद्धपद्मासनासीना बिल्वपत्रतलस्थिता ॥ ११५॥

बोधिद्रुमनिजावासा बडिस्था बिन्दुदर्पणा । बाला बाणासनवती वडवानलवेगिनी ॥ ११६॥

ब्रह्माण्डबहिरन्तःस्था ब्रह्मकङ्कणसूत्रिणी । भवानी भीषणवती भाविनी भयहारिणी ॥ ११७॥

भद्रकाली भुजङ्गाक्षी भारती भारताशया । भैरवी भीषणाकारा भूतिदा भूतिमालिनी ॥ ११८॥

भामिनी भोगनिरता भद्रदा भूरिविक्रमा । भूतवासा भृगुलता भार्गवी भूसुरार्चिता ॥ ११९॥

भागीरथी भोगवती भवनस्था भिषग्वरा । भामिनी भोगिनी भाषा भवानी भूरिदक्षिणा ॥ १२०॥

भर्गात्मिका भीमवती भवबन्धविमोचिनी । भजनीया भूतधात्रीरञ्जिता भुवनेश्वरी ॥ १२१॥

भुजङ्गवलया भीमा भेरुण्डा भागधेयिनी । माता माया मधुमती मधुजिह्वा मधुप्रिया ॥ १२२॥

महादेवी महाभागा मालिनी मीनलोचना । मायातीता मधुमती मधुमांसा मधुद्रवा ॥ १२३॥

मानवी मधुसम्भूता मिथिलापुरवासिनी । मधुकैटभसंहर्त्री मेदिनी मेघमालिनी ॥ १२४॥

मन्दोदरी महामाया मैथिली मसृणप्रिया । महालक्ष्मीर्महाकाली महाकन्या महेश्वरी ॥ १२५॥

माहेन्द्री मेरुतनया मन्दारकुसुमार्चिता । मञ्जुमञ्जीरचरणा मोक्षदा मञ्जुभाषिणी ॥ १२६॥

मधुरद्राविणी मुद्रा मलया मलयान्विता । मेधा मरकतश्यामा मागधी मेनकात्मजा ॥ १२७॥

महामारी महावीरा महाश्यामा मनुस्तुता । मातृका मिहिराभासा मुकुन्दपदविक्रमा ॥ १२८॥

मूलाधारस्थिता मुग्धा मणिपूरकवासिनी । मृगाक्षी महिषारूढा महिषासुरमर्दिनी ॥ १२९॥

योगासना योगगम्या योगा यौवनकाश्रया । यौवनी युद्धमध्यस्था यमुना युगधारिणी ॥ १३०॥

यक्षिणी योगयुक्ता च यक्षराजप्रसूतिनी । यात्रा यानविधानज्ञा यदुवंशसमुद्भवा ॥ १३१॥

यकारादिहकारान्ता याजुषी यज्ञरूपिणी । यामिनी योगनिरता यातुधानभयङ्करी ॥ १३२॥

रुक्मिणी रमणी रामा रेवती रेणुका रतिः । रौद्री रौद्रप्रियाकारा राममाता रतिप्रिया ॥ १३३॥

रोहिणी राज्यदा रेवा रमा राजीवलोचना । राकेशी रूपसम्पन्ना रत्नसिंहासनस्थिता ॥ १३४॥

रक्तमाल्याम्बरधरा रक्तगन्धानुलेपना । राजहंससमारूढा रम्भा रक्तबलिप्रिया ॥ १३५॥

रमणीययुगाधारा राजिताखिलभूतला । रुरुचर्मपरीधाना रथिनी रत्नमालिका ॥ १३६॥

रोगेशी रोगशमनी राविणी रोमहर्षिणी । रामचन्द्रपदाक्रान्ता रावणच्छेदकारिणी ॥ १३७॥

रत्नवस्त्रपरिच्छन्ना रथस्था रुक्मभूषणा । लज्जाधिदेवता लोला ललिता लिङ्गधारिणी ॥ १३८॥

लक्ष्मीर्लोला लुप्तविषा लोकिनी लोकविश्रुता । लज्जा लम्बोदरी देवी ललना लोकधारिणी ॥ १३९॥

वरदा वन्दिता विद्या वैष्णवी विमलाकृतिः । वाराही विरजा वर्षा वरलक्ष्मीर्विलासिनी ॥ १४०॥

विनता व्योममध्यस्था वारिजासनसंस्थिता । वारुणी वेणुसम्भूता वीतिहोत्रा विरूपिणी ॥ १४१॥

वायुमण्डलमध्यस्था विष्णुरूपा विधिप्रिया । विष्णुपत्नी विष्णुमती विशालाक्षी वसुन्धरा ॥ १४२॥

वामदेवप्रिया वेला वज्रिणी वसुदोहिनी । वेदाक्षरपरीताङ्गी वाजपेयफलप्रदा ॥ १४३॥

वासवी वामजननी वैकुण्ठनिलया वरा । व्यासप्रिया वर्मधरा वाल्मीकिपरिसेविता ॥ १४४॥

शाकम्भरी शिवा शान्ता शारदा शरणागतिः । शातोदरी शुभाचारा शुम्भासुरविमर्दिनी ॥ १४५॥

शोभावती शिवाकारा शङ्करार्धशरीरिणी । शोणा शुभाशया शुभ्रा शिरःसन्धानकारिणी ॥ १४६॥

शरावती शरानन्दा शरज्ज्योत्स्ना शुभानना । शरभा शूलिनी शुद्धा शबरी शुकवाहना ॥ १४७॥

श्रीमती श्रीधरानन्दा श्रवणानन्ददायिनी । शर्वाणी शर्वरीवन्द्या षड्भाषा षडृतुप्रिया ॥ १४८॥

षडाधारस्थिता देवी षण्मुखप्रियकारिणी । षडङ्गरूपसुमतिसुरासुरनमस्कृता ॥ १४९॥

सरस्वती सदाधारा सर्वमङ्गलकारिणी । सामगानप्रिया सूक्ष्मा सावित्री सामसम्भवा ॥ १५०॥

सर्वावासा सदानन्दा सुस्तनी सागराम्बरा । सर्वैश्वर्यप्रिया सिद्धिः साधुबन्धुपराक्रमा ॥ १५१॥

सप्तर्षिमण्डलगता सोममण्डलवासिनी । सर्वज्ञा सान्द्रकरुणा समानाधिकवर्जिता ॥ १५२॥

सर्वोत्तुङ्गा सङ्गहीना सद्गुणा सकलेष्टदा । सरघा सूर्यतनया सुकेशी सोमसंहतिः ॥ १५३॥

हिरण्यवर्णा हरिणी ह्रीङ्कारी हंसवाहिनी । क्षौमवस्त्रपरीताङ्गी क्षीराब्धितनया क्षमा ॥ १५४॥

गायत्री चैव सावित्री पार्वती च सरस्वती । वेदगर्भा वरारोहा श्रीगायत्री पराम्बिका ॥ १५५॥

इति साहस्रकं नाम्नां गायत्र्याश्चैव नारद । पुण्यदं सर्वपापघ्नं महासम्पत्तिदायकम् ॥ १५६॥

एवं नामानि गायत्र्यास्तोषोत्पत्तिकराणि हि । अष्टम्यां च विशेषेण पठितव्यं द्विजैः सह ॥ १५७॥

जपं कृत्वा होमपूजाध्यानं कृत्वा विशेषतः । यस्मै कस्मै न दातव्यं गायत्र्यास्तु विशेषतः ॥ १५८॥

सुभक्ताय सुशिष्याय वक्तव्यं भूसुराय वै । भ्रष्टेभ्यः साधकेभ्यश्च बान्धवेभ्यो न दर्शयेत् ॥ १५९॥

यद्गृहे लिखितं शास्त्रं भयं तस्य न कस्यचित् । चञ्चलापि स्थिरा भूत्वा कमला तत्र तिष्ठति ॥ १६०॥

इदं रहस्यं परमं गुह्याद्गुह्यतरं महत् । पुण्यप्रदं मनुष्याणां दरिद्राणां निधिप्रदम् ॥ १६१॥

मोक्षप्रदं मुमुक्षूणां कामिनां सर्वकामदम् । रोगाद्वै मुच्यते रोगी बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥ १६२॥

बह्महत्यासुरापानसुवर्णस्तेयिनो नराः । गुरुतल्पगतो वापि पातकान्मुच्यते सकृत् ॥ १६३॥

असत्प्रतिग्रहाच्चैवाभक्ष्यभक्षाद्विशेषतः । पाखण्डानृतमुख्येभ्यः पठनादेव मुच्यते ॥ १६४॥

इदं रहस्यममलं मयोक्तं पद्मजोद्भव । ब्रह्मसायुज्यदं नॄणां सत्यं सत्यं न संशयः ॥ १६५॥

इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां द्वादशस्कन्धे गायत्रीसहस्रनामस्तोत्रवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः ॥ १२.६॥

Sanskrit verses written in Gujarati script. The words are identical to the Sanskrit tab — only the alphabet changes.

નારદ ઉવાચ . ભગવન્સર્વધર્મજ્ઞ સર્વશાસ્ત્રવિશારદ . શ્રુતિસ્મૃતિપુરાણાનાં રહસ્યં ત્વન્મુખાચ્છ્રુતમ્ .. ૧..

સર્વપાપહરં દેવ યેન વિદ્યા પ્રવર્તતે . કેન વા બ્રહ્મવિજ્ઞાનં કિં નુ વા મોક્ષસાધનમ્ .. ૨..

બ્રાહ્મણાનાં ગતિઃ કેન કેન વા મૃત્યુનાશનમ્ . ઐહિકામુષ્મિકફલં કેન વા પદ્મલોચન .. ૩..

વક્તુમર્હસ્યશેષેણ સર્વં નિખિલમાદિતઃ . શ્રીનારાયણ ઉવાચ . સાધુ સાધુ મહાપ્રાજ્ઞ સમ્યક્ પૃષ્ટં ત્વયાનઘ .. ૪..

શૃણુ વક્ષ્યામિ યત્નેન ગાયત્ર્યષ્ટસહસ્રકમ્ . નામ્નાં શુભાનાં દિવ્યાનાં સર્વપાપવિનાશનમ્ .. ૫..

સૃષ્ટ્યાદૌ યદ્ભગવતા પૂર્વં પ્રોક્તં બ્રવીમિ તે . અષ્ટોત્તરસહસ્રસ્ય ઋષિર્બ્રહ્મા પ્રકીર્તિતઃ .. ૬..

છન્દોઽનુષ્ટુપ્ તથા દેવી ગાયત્રી દેવતા સ્મૃતા . હલો બીજાનિ તસ્યૈવ સ્વરાઃ શક્તય ઈરિતાઃ .. ૭..

અઙ્ગન્યાસકરન્યાસાવુચ્યેતે માતૃકાક્ષરૈઃ . અથ ધ્યાનં પ્રવક્ષ્યામિ સાધકાનાં હિતાય વૈ .. ૮..

રક્તશ્વેતહિરણ્યનીલધવલૈર્યુક્તાં ત્રિનેત્રોજ્જ્વલાં રક્તાં રક્તનવસ્રજં મણિગણૈર્યુક્તાં કુમારીમિમામ્ . ગાયત્રીં કમલાસનાં કરતલવ્યાનદ્ધકુણ્ડામ્બુજાં પદ્માક્ષીં ચ વરસ્રજં ચ દધતીં હંસાધિરૂઢાં ભજે .. ૯..

અચિન્ત્યલક્ષણાવ્યક્તાપ્યર્થમાતૃમહેશ્વરી . અમૃતાર્ણવમધ્યસ્થાપ્યજિતા ચાપરાજિતા .. ૧૦..

અણિમાદિગુણાધારાપ્યર્કમણ્ડલસંસ્થિતા . અજરાજાપરાધર્મા અક્ષસૂત્રધરાધરા .. ૧૧..

અકારાદિક્ષકારાન્તાપ્યરિષડ્વર્ગભેદિની . અઞ્જનાદ્રિપ્રતીકાશાપ્યઞ્જનાદ્રિનિવાસિની .. ૧૨..

અદિતિશ્ચાજપાવિદ્યાપ્યરવિન્દનિભેક્ષણા . અન્તર્બહિઃસ્થિતાવિદ્યાધ્વંસિની ચાન્તરાત્મિકા .. ૧૩..

અજા ચાજમુખાવાસાપ્યરવિન્દનિભાનના . અર્ધમાત્રાર્થદાનજ્ઞાપ્યરિમણ્ડલમર્દિની .. ૧૪..

અસુરઘ્નીહ્યમાવાસ્યાપ્યલક્ષ્મીઘ્ન્યન્ત્યજાર્ચિતા . આદિલક્ષ્મીશ્ચાદિશક્તિરાકૃતિશ્ચાયતાનના .. ૧૫..

આદિત્યપદવીચારાપ્યાદિત્યપરિસેવિતા . આચાર્યાવર્તનાચારાપ્યાદિમૂર્તિનિવાસિની .. ૧૬..

આગ્નેયી ચામરી ચાદ્યા ચારાધ્યા ચાસનસ્થિતા . આધારનિલયાધારા ચાકાશાન્તનિવાસિની .. ૧૭..

આદ્યાક્ષરસમાયુક્તા ચાન્તરાકાશરૂપિણી . આદિત્યમણ્ડલગતા ચાન્તરધ્વાન્તનાશિની .. ૧૮..

ઇન્દિરા ચેષ્ટદા ચેષ્ટા ચેન્દીવરનિભેક્ષણા . ઇરાવતી ચેન્દ્રપદા ચેન્દ્રાણી ચેન્દુરૂપિણી .. ૧૯..

ઇક્ષુકોદણ્ડસંયુક્તા ચેષુસન્ધાનકારિણી . ઇન્દ્રનીલસમાકારા ચેડાપિઙ્ગલરૂપિણી .. ૨૦..

ઇન્દ્રાક્ષી ચેશ્વરી દેવી ચેહાત્રયવિવર્જિતા . ઉમા ચોષા હ્યુડુનિભા ઉર્વારુકફલાનના .. ૨૧..

ઉડુપ્રભા ચોડુમતી હ્યુડુપા હ્યુડુમધ્યગા . ઊર્ધ્વં ચાપ્યૂર્ધ્વકેશી ચાપ્યૂર્ધ્વાધોગતિભેદિની .. ૨૨..

ઊર્ધ્વબાહુપ્રિયા ચોર્મિમાલાવાગ્ગ્રન્થદાયિની . ઋતં ચર્ષિરૃતુમતી ઋષિદેવનમસ્કૃતા .. ૨૩..

ઋગ્વેદા ઋણહર્ત્રી ચ ઋષિમણ્ડલચારિણી . ઋદ્ધિદા ઋજુમાર્ગસ્થા ઋજુધર્મા ઋતુપ્રદા .. ૨૪..

ઋગ્વેદનિલયા ઋજ્વી લુપ્તધર્મપ્રવર્તિની . લૂતારિવરસમ્ભૂતા લૂતાદિવિષહારિણી .. ૨૫..

એકાક્ષરા ચૈકમાત્રા ચૈકા ચૈકૈકનિષ્ઠિતા . ઐન્દ્રી હ્યૈરાવતારૂઢા ચૈહિકામુષ્મિકપ્રદા .. ૨૬..

ઓઙ્કારા હ્યોષધી ચોતા ચોતપ્રોતનિવાસિની . ઔર્વા હ્યૌષધસમ્પન્ના ઔપાસનફલપ્રદા .. ૨૭..

અણ્ડમધ્યસ્થિતા દેવી ચાઃકારમનુરૂપિણી . કાત્યાયની કાલરાત્રિઃ કામાક્ષી કામસુન્દરી .. ૨૮..

કમલા કામિની કાન્તા કામદા કાલકણ્ઠિની . કરિકુમ્ભસ્તનભરા કરવીરસુવાસિની .. ૨૯..

કલ્યાણી કુણ્ડલવતી કુરુક્ષેત્રનિવાસિની . કુરુવિન્દદલાકારા કુણ્ડલી કુમુદાલયા .. ૩૦..

કાલજિહ્વા કરાલાસ્યા કાલિકા કાલરૂપિણી . કમનીયગુણા કાન્તિઃ કલાધારા કુમુદ્વતી .. ૩૧..

કૌશિકી કમલાકારા કામચારપ્રભઞ્જિની . કૌમારી કરુણાપાઙ્ગી કકુબન્તા કરિપ્રિયા .. ૩૨..

કેસરી કેશવનુતા કદમ્બકુસુમપ્રિયા . કાલિન્દી કાલિકા કાઞ્ચી કલશોદ્ભવસંસ્તુતા .. ૩૩..

કામમાતા ક્રતુમતી કામરૂપા કૃપાવતી . કુમારી કુણ્ડનિલયા કિરાતી કીરવાહના . ૩૪..

કૈકેયી કોકિલાલાપા કેતકી કુસુમપ્રિયા . કમણ્ડલુધરા કાલી કર્મનિર્મૂલકારિણી .. ૩૫..

કલહંસગતિઃ કક્ષા કૃતકૌતુકમઙ્ગલા . કસ્તૂરીતિલકા કમ્રા કરીન્દ્રગમના કુહૂઃ .. ૩૬..

કર્પૂરલેપના કૃષ્ણા કપિલા કુહરાશ્રયા . કૂટસ્થા કુધરા કમ્રા કુક્ષિસ્થાખિલવિષ્ટપા .. ૩૭..

ખડ્ગખેટકરા ખર્વા ખેચરી ખગવાહના . ખટ્વાઙ્ગધારિણી ખ્યાતા ખગરાજોપરિસ્થિતા .. ૩૮..

ખલઘ્ની ખણ્ડિતજરા ખણ્ડાખ્યાનપ્રદાયિની . ખણ્ડેન્દુતિલકા ગઙ્ગા ગણેશગુહપૂજિતા .. ૩૯..

ગાયત્રી ગોમતી ગીતા ગાન્ધારી ગાનલોલુપા . ગૌતમી ગામિની ગાથા ગન્ધર્વાપ્સરસેવિતા .. ૪૦..

ગોવિન્દચરણાક્રાન્તા ગુણત્રયવિભાવિતા . ગન્ધર્વી ગહ્વરી ગોત્રા ગિરીશા ગહના ગમી .. ૪૧..

ગુહાવાસા ગુણવતી ગુરુપાપપ્રણાશિની . ગુર્વી ગુણવતી ગુહ્યા ગોપ્તવ્યા ગુણદાયિની .. ૪૨..

ગિરિજા ગુહ્યમાતઙ્ગી ગરુડધ્વજવલ્લભા . ગર્વાપહારિણી ગોદા ગોકુલસ્થા ગદાધરા .. ૪૩..

ગોકર્ણનિલયાસક્તા ગુહ્યમણ્ડલવર્તિની . ઘર્મદા ઘનદા ઘણ્ટા ઘોરદાનવમર્દિની .. ૪૪..

ઘૃણિમન્ત્રમયી ઘોષા ઘનસમ્પાતદાયિની . ઘણ્ટારવપ્રિયા ઘ્રાણા ઘૃણિસન્તુષ્ટકારિણી .. ૪૫..

ઘનારિમણ્ડલા ઘૂર્ણા ઘૃતાચી ઘનવેગિની . જ્ઞાનધાતુમયી ચર્ચા ચર્ચિતા ચારુહાસિની .. ૪૬..

ચટુલા ચણ્ડિકા ચિત્રા ચિત્રમાલ્યવિભૂષિતા . ચતુર્ભુજા ચારુદન્તા ચાતુરી ચરિતપ્રદા .. ૪૭..

ચૂલિકા ચિત્રવસ્ત્રાન્તા ચન્દ્રમઃકર્ણકુણ્ડલા . ચન્દ્રહાસા ચારુદાત્રી ચકોરી ચન્દ્રહાસિની .. ૪૮..

ચન્દ્રિકા ચન્દ્રધાત્રી ચ ચૌરી ચૌરા ચ ચણ્ડિકા . ચઞ્ચદ્વાગ્વાદિની ચન્દ્રચૂડા ચોરવિનાશિની .. ૪૯..

ચારુચન્દનલિપ્તાઙ્ગી ચઞ્ચચ્ચામરવીજિતા . ચારુમધ્યા ચારુગતિશ્ચન્દિલા ચન્દ્રરૂપિણી .. ૫૦..

ચારુહોમપ્રિયા ચાર્વાચરિતા ચક્રબાહુકા . ચન્દ્રમણ્ડલમધ્યસ્થા ચન્દ્રમણ્ડલદર્પણા .. ૫૧..

ચક્રવાકસ્તની ચેષ્ટા ચિત્રા ચારુવિલાસિની . ચિત્સ્વરૂપા ચન્દ્રવતી ચન્દ્રમાશ્ચન્દનપ્રિયા .. ૫૨..

ચોદયિત્રી ચિરપ્રજ્ઞા ચાતકા ચારુહેતુકી . છત્રયાતા છત્રધરા છાયા છન્દઃપરિચ્છદા .. ૫૩..

છાયાદેવીચ્છિદ્રનખા છન્નેન્દ્રિયવિસર્પિણી . છન્દોઽનુષ્ટુપ્પ્રતિષ્ઠાન્તા છિદ્રોપદ્રવભેદિની .. ૫૪..

છેદા છત્રેશ્વરી છિન્ના છુરિકા છેદનપ્રિયા . જનની જન્મરહિતા જાતવેદા જગન્મયી .. ૫૫..

જાહ્નવી જટિલા જેત્રી જરામરણવર્જિતા . જમ્બૂદ્વીપવતી જ્વાલા જયન્તી જલશાલિની .. ૫૬..

જિતેન્દ્રિયા જિતક્રોધા જિતામિત્રા જગત્પ્રિયા . જાતરૂપમયી જિહ્વા જાનકી જગતી જરા .. ૫૭..

જનિત્રી જહ્નુતનયા જગત્ત્રયહિતૈષિણી . જ્વાલામુખી જપવતી જ્વરઘ્ની જિતવિષ્ટપા .. ૫૮..

જિતાક્રાન્તમયી જ્વાલા જાગ્રતી જ્વરદેવતા . જ્વલન્તી જલદા જ્યેષ્ઠા જ્યાઘોષાસ્ફોટદિઙ્મુખી .. ૫૯..

જમ્ભિની જૃમ્ભણા જૃમ્ભા જ્વલન્માણિક્યકુણ્ડલા . ઝિઞ્ઝિકા ઝણનિર્ઘોષા ઝઞ્ઝામારુતવેગિની .. ૬૦..

ઝલ્લરીવાદ્યકુશલા ઞરૂપા ઞભુજા સ્મૃતા . ટઙ્કબાણસમાયુક્તા ટઙ્કિની ટઙ્કભેદિની .. ૬૧..

ટઙ્કીગણકૃતાઘોષા ટઙ્કનીયમહોરસા . ટઙ્કારકારિણી દેવી ઠઠશબ્દનિનાદિની .. ૬૨..

ડામરી ડાકિની ડિમ્ભા ડુણ્ડુમારૈકનિર્જિતા . ડામરીતન્ત્રમાર્ગસ્થા ડમડ્ડમરુનાદિની .. ૬૩..

ડિણ્ડીરવસહા ડિમ્ભલસત્ક્રીડાપરાયણા . ઢુણ્ઢિવિઘ્નેશજનની ઢક્કાહસ્તા ઢિલિવ્રજા .. ૬૪..

નિત્યજ્ઞાના નિરુપમા નિર્ગુણા નર્મદા નદી . ત્રિગુણા ત્રિપદા તન્ત્રી તુલસીતરુણાતરુઃ .. ૬૫..

ત્રિવિક્રમપદાક્રાન્તા તુરીયપદગામિની . તરુણાદિત્યસઙ્કાશા તામસી તુહિના તુરા .. ૬૬..

ત્રિકાલજ્ઞાનસમ્પન્ના ત્રિવેણી ચ ત્રિલોચના . ત્રિશક્તિસ્ત્રિપુરા તુઙ્ગા તુરઙ્ગવદના તથા .. ૬૭..

તિમિઙ્ગિલગિલા તીવ્રા ત્રિસ્રોતા તામસાદિની . તન્ત્રમન્ત્રવિશેષજ્ઞા તનુમધ્યા ત્રિવિષ્ટપા .. ૬૮..

ત્રિસન્ધ્યા ત્રિસ્તની તોષાસંસ્થા તાલપ્રતાપિની . તાટઙ્કિની તુષારાભા તુહિનાચલવાસિની .. ૬૯..

તન્તુજાલસમાયુક્તા તારહારાવલિપ્રિયા . તિલહોમપ્રિયા તીર્થા તમાલકુસુમાકૃતિઃ .. ૭૦..

તારકા ત્રિયુતા તન્વી ત્રિશઙ્કુપરિવારિતા . તલોદરી તિલાભૂષા તાટઙ્કપ્રિયવાહિની .. ૭૧..

ત્રિજટા તિત્તિરી તૃષ્ણા ત્રિવિધા તરુણાકૃતિઃ . તપ્તકાઞ્ચનસઙ્કાશા તપ્તકાઞ્ચનભૂષણા .. ૭૨..

ત્રૈયમ્બકા ત્રિવર્ગા ચ ત્રિકાલજ્ઞાનદાયિની . તર્પણા તૃપ્તિદા તૃપ્તા તામસી તુમ્બુરુસ્તુતા .. ૭૩..

તાર્ક્ષ્યસ્થા ત્રિગુણાકારા ત્રિભઙ્ગી તનુવલ્લરિઃ . થાત્કારી થારવા થાન્તા દોહિની દીનવત્સલા .. ૭૪..

દાનવાન્તકરી દુર્ગા દુર્ગાસુરનિબર્હિણી . દેવરીતિર્દિવારાત્રિર્દ્રૌપદી દુન્દુભિસ્વના .. ૭૫..

દેવયાની દુરાવાસા દારિદ્ર્યોદ્ભેદિની દિવા . દામોદરપ્રિયા દીપ્તા દિગ્વાસા દિગ્વિમોહિની .. ૭૬..

દણ્ડકારણ્યનિલયા દણ્ડિની દેવપૂજિતા . દેવવન્દ્યા દિવિષદા દ્વેષિણી દાનવાકૃતિઃ .. ૭૭..

દીનાનાથસ્તુતા દીક્ષા દૈવતાદિસ્વરૂપિણી . ધાત્રી ધનુર્ધરા ધેનુર્ધારિણી ધર્મચારિણી .. ૭૮..

ધરન્ધરા ધરાધારા ધનદા ધાન્યદોહિની . ધર્મશીલા ધનાધ્યક્ષા ધનુર્વેદવિશારદા .. ૭૯..

ધૃતિર્ધન્યા ધૃતપદા ધર્મરાજપ્રિયા ધ્રુવા . ધૂમાવતી ધૂમકેશી ધર્મશાસ્ત્રપ્રકાશિની .. ૮૦..

નન્દા નન્દપ્રિયા નિદ્રા નૃનુતા નન્દનાત્મિકા . નર્મદા નલિની નીલા નીલકણ્ઠસમાશ્રયા .. ૮૧..

નારાયણપ્રિયા નિત્યા નિર્મલા નિર્ગુણા નિધિઃ . નિરાધારા નિરુપમા નિત્યશુદ્ધા નિરઞ્જના .. ૮૨..

નાદબિન્દુકલાતીતા નાદબિન્દુકલાત્મિકા . નૃસિંહિની નગધરા નૃપનાગવિભૂષિતા .. ૮૩..

નરકક્લેશશમની નારાયણપદોદ્ભવા . નિરવદ્યા નિરાકારા નારદપ્રિયકારિણી .. ૮૪..

નાનાજ્યોતિઃસમાખ્યાતા નિધિદા નિર્મલાત્મિકા . નવસૂત્રધરા નીતિર્નિરુપદ્રવકારિણી .. ૮૫..

નન્દજા નવરત્નાઢ્યા નૈમિષારણ્યવાસિની . નવનીતપ્રિયા નારી નીલજીમૂતનિઃસ્વના .. ૮૬..

નિમેષિણી નદીરૂપા નીલગ્રીવા નિશીશ્વરી . નામાવલિર્નિશુમ્ભઘ્ની નાગલોકનિવાસિની .. ૮૭..

નવજામ્બૂનદપ્રખ્યા નાગલોકાધિદેવતા . નૂપુરાક્રાન્તચરણા નરચિત્તપ્રમોદિની .. ૮૮..

નિમગ્નારક્તનયના નિર્ઘાતસમનિઃસ્વના . નન્દનોદ્યાનનિલયા નિર્વ્યૂહોપરિચારિણી .. ૮૯..

પાર્વતી પરમોદારા પરબ્રહ્માત્મિકા પરા . પઞ્ચકોશવિનિર્મુક્તા પઞ્ચપાતકનાશિની .. ૯૦..

પરચિત્તવિધાનજ્ઞા પઞ્ચિકા પઞ્ચરૂપિણી . પૂર્ણિમા પરમા પ્રીતિઃ પરતેજઃ પ્રકાશિની .. ૯૧..

પુરાણી પૌરુષી પુણ્યા પુણ્ડરીકનિભેક્ષણા . પાતાલતલનિર્મગ્ના પ્રીતા પ્રીતિવિવર્ધિની .. ૯૨..

પાવની પાદસહિતા પેશલા પવનાશિની . પ્રજાપતિઃ પરિશ્રાન્તા પર્વતસ્તનમણ્ડલા .. ૯૩..

પદ્મપ્રિયા પદ્મસંસ્થા પદ્માક્ષી પદ્મસમ્ભવા . પદ્મપત્રા પદ્મપદા પદ્મિની પ્રિયભાષિણી .. ૯૪..

પશુપાશવિનિર્મુક્તા પુરન્ધ્રી પુરવાસિની . પુષ્કલા પુરુષા પર્વા પારિજાતસુમપ્રિયા .. ૯૫..

પતિવ્રતા પવિત્રાઙ્ગી પુષ્પહાસપરાયણા . પ્રજ્ઞાવતીસુતા પૌત્રી પુત્રપૂજ્યા પયસ્વિની .. ૯૬..

પટ્ટિપાશધરા પઙ્ક્તિઃ પિતૃલોકપ્રદાયિની . પુરાણી પુણ્યશીલા ચ પ્રણતાર્તિવિનાશિની .. ૯૭..

પ્રદ્યુમ્નજનની પુષ્ટા પિતામહપરિગ્રહા . પુણ્ડરીકપુરાવાસા પુણ્ડરીકસમાનના .. ૯૮..

પૃથુજઙ્ઘા પૃથુભુજા પૃથુપાદા પૃથૂદરી . પ્રવાલશોભા પિઙ્ગાક્ષી પીતવાસાઃ પ્રચાપલા .. ૯૯..

પ્રસવા પુષ્ટિદા પુણ્યા પ્રતિષ્ઠા પ્રણવાગતિઃ . પઞ્ચવર્ણા પઞ્ચવાણી પઞ્ચિકા પઞ્જરસ્થિતા .. ૧૦૦..

પરમાયા પરજ્યોતિઃ પરપ્રીતિઃ પરાગતિઃ . પરાકાષ્ઠા પરેશાની પાવની પાવકદ્યુતિઃ .. ૧૦૧..

પુણ્યભદ્રા પરિચ્છેદ્યા પુષ્પહાસા પૃથૂદરી . પીતાઙ્ગી પીતવસના પીતશય્યા પિશાચિની .. ૧૦૨..

પીતક્રિયા પિશાચઘ્ની પાટલાક્ષી પટુક્રિયા . પઞ્ચભક્ષપ્રિયાચારા પૂતનાપ્રાણઘાતિની .. ૧૦૩..

પુન્નાગવનમધ્યસ્થા પુણ્યતીર્થનિષેવિતા . પઞ્ચાઙ્ગી ચ પરાશક્તિઃ પરમાહ્લાદકારિણી .. ૧૦૪..

પુષ્પકાણ્ડસ્થિતા પૂષા પોષિતાખિલવિષ્ટપા . પાનપ્રિયા પઞ્ચશિખા પન્નગોપરિશાયિની .. ૧૦૫..

પઞ્ચમાત્રાત્મિકા પૃધ્વી પથિકા પૃથુદોહિની . પુરાણન્યાયમીમાંસા પાટલી પુષ્પગન્ધિની .. ૧૦૬..

પુણ્યપ્રજા પારદાત્રી પરમાર્ગૈકગોચરા . પ્રવાલશોભા પૂર્ણાશા પ્રણવા પલ્લવોદરી .. ૧૦૭..

ફલિની ફલદા ફલ્ગુઃ ફૂત્કારી ફલકાકૃતિઃ . ફણીન્દ્રભોગશયના ફણિમણ્ડલમણ્ડિતા .. ૧૦૮..

બાલબાલા બહુમતા બાલાતપનિભાંશુકા . બલભદ્રપ્રિયા વન્દ્યા વડવા બુદ્ધિસંસ્તુતા .. ૧૧૨..

બન્દીદેવી બિલવતી બડિશઘ્ની બલિપ્રિયા . બાન્ધવી બોધિતા બુદ્ધિર્બન્ધૂકકુસુમપ્રિયા .. ૧૧૦..

બાલભાનુપ્રભાકારા બ્રાહ્મી બ્રાહ્મણદેવતા . બૃહસ્પતિસ્તુતા વૃન્દા વૃન્દાવનવિહારિણી .. ૧૧૧..

બાલાકિની બિલાહારા બિલવાસા બહૂદકા . બહુનેત્રા બહુપદા બહુકર્ણાવતંસિકા .. ૧૧૨..

બહુબાહુયુતા બીજરૂપિણી બહુરૂપિણી . બિન્દુનાદકલાતીતા બિન્દુનાદસ્વરૂપિણી .. ૧૧૩..

બદ્ધગોધાઙ્ગુલિત્રાણા બદર્યાશ્રમવાસિની . બૃન્દારકા બૃહત્સ્કન્ધા બૃહતી બાણપાતિની .. ૧૧૪..

વૃન્દાધ્યક્ષા બહુનુતા વનિતા બહુવિક્રમા . બદ્ધપદ્માસનાસીના બિલ્વપત્રતલસ્થિતા .. ૧૧૫..

બોધિદ્રુમનિજાવાસા બડિસ્થા બિન્દુદર્પણા . બાલા બાણાસનવતી વડવાનલવેગિની .. ૧૧૬..

બ્રહ્માણ્ડબહિરન્તઃસ્થા બ્રહ્મકઙ્કણસૂત્રિણી . ભવાની ભીષણવતી ભાવિની ભયહારિણી .. ૧૧૭..

ભદ્રકાલી ભુજઙ્ગાક્ષી ભારતી ભારતાશયા . ભૈરવી ભીષણાકારા ભૂતિદા ભૂતિમાલિની .. ૧૧૮..

ભામિની ભોગનિરતા ભદ્રદા ભૂરિવિક્રમા . ભૂતવાસા ભૃગુલતા ભાર્ગવી ભૂસુરાર્ચિતા .. ૧૧૯..

ભાગીરથી ભોગવતી ભવનસ્થા ભિષગ્વરા . ભામિની ભોગિની ભાષા ભવાની ભૂરિદક્ષિણા .. ૧૨૦..

ભર્ગાત્મિકા ભીમવતી ભવબન્ધવિમોચિની . ભજનીયા ભૂતધાત્રીરઞ્જિતા ભુવનેશ્વરી .. ૧૨૧..

ભુજઙ્ગવલયા ભીમા ભેરુણ્ડા ભાગધેયિની . માતા માયા મધુમતી મધુજિહ્વા મધુપ્રિયા .. ૧૨૨..

મહાદેવી મહાભાગા માલિની મીનલોચના . માયાતીતા મધુમતી મધુમાંસા મધુદ્રવા .. ૧૨૩..

માનવી મધુસમ્ભૂતા મિથિલાપુરવાસિની . મધુકૈટભસંહર્ત્રી મેદિની મેઘમાલિની .. ૧૨૪..

મન્દોદરી મહામાયા મૈથિલી મસૃણપ્રિયા . મહાલક્ષ્મીર્મહાકાલી મહાકન્યા મહેશ્વરી .. ૧૨૫..

માહેન્દ્રી મેરુતનયા મન્દારકુસુમાર્ચિતા . મઞ્જુમઞ્જીરચરણા મોક્ષદા મઞ્જુભાષિણી .. ૧૨૬..

મધુરદ્રાવિણી મુદ્રા મલયા મલયાન્વિતા . મેધા મરકતશ્યામા માગધી મેનકાત્મજા .. ૧૨૭..

મહામારી મહાવીરા મહાશ્યામા મનુસ્તુતા . માતૃકા મિહિરાભાસા મુકુન્દપદવિક્રમા .. ૧૨૮..

મૂલાધારસ્થિતા મુગ્ધા મણિપૂરકવાસિની . મૃગાક્ષી મહિષારૂઢા મહિષાસુરમર્દિની .. ૧૨૯..

યોગાસના યોગગમ્યા યોગા યૌવનકાશ્રયા . યૌવની યુદ્ધમધ્યસ્થા યમુના યુગધારિણી .. ૧૩૦..

યક્ષિણી યોગયુક્તા ચ યક્ષરાજપ્રસૂતિની . યાત્રા યાનવિધાનજ્ઞા યદુવંશસમુદ્ભવા .. ૧૩૧..

યકારાદિહકારાન્તા યાજુષી યજ્ઞરૂપિણી . યામિની યોગનિરતા યાતુધાનભયઙ્કરી .. ૧૩૨..

રુક્મિણી રમણી રામા રેવતી રેણુકા રતિઃ . રૌદ્રી રૌદ્રપ્રિયાકારા રામમાતા રતિપ્રિયા .. ૧૩૩..

રોહિણી રાજ્યદા રેવા રમા રાજીવલોચના . રાકેશી રૂપસમ્પન્ના રત્નસિંહાસનસ્થિતા .. ૧૩૪..

રક્તમાલ્યામ્બરધરા રક્તગન્ધાનુલેપના . રાજહંસસમારૂઢા રમ્ભા રક્તબલિપ્રિયા .. ૧૩૫..

રમણીયયુગાધારા રાજિતાખિલભૂતલા . રુરુચર્મપરીધાના રથિની રત્નમાલિકા .. ૧૩૬..

રોગેશી રોગશમની રાવિણી રોમહર્ષિણી . રામચન્દ્રપદાક્રાન્તા રાવણચ્છેદકારિણી .. ૧૩૭..

રત્નવસ્ત્રપરિચ્છન્ના રથસ્થા રુક્મભૂષણા . લજ્જાધિદેવતા લોલા લલિતા લિઙ્ગધારિણી .. ૧૩૮..

લક્ષ્મીર્લોલા લુપ્તવિષા લોકિની લોકવિશ્રુતા . લજ્જા લમ્બોદરી દેવી લલના લોકધારિણી .. ૧૩૯..

વરદા વન્દિતા વિદ્યા વૈષ્ણવી વિમલાકૃતિઃ . વારાહી વિરજા વર્ષા વરલક્ષ્મીર્વિલાસિની .. ૧૪૦..

વિનતા વ્યોમમધ્યસ્થા વારિજાસનસંસ્થિતા . વારુણી વેણુસમ્ભૂતા વીતિહોત્રા વિરૂપિણી .. ૧૪૧..

વાયુમણ્ડલમધ્યસ્થા વિષ્ણુરૂપા વિધિપ્રિયા . વિષ્ણુપત્ની વિષ્ણુમતી વિશાલાક્ષી વસુન્ધરા .. ૧૪૨..

વામદેવપ્રિયા વેલા વજ્રિણી વસુદોહિની . વેદાક્ષરપરીતાઙ્ગી વાજપેયફલપ્રદા .. ૧૪૩..

વાસવી વામજનની વૈકુણ્ઠનિલયા વરા . વ્યાસપ્રિયા વર્મધરા વાલ્મીકિપરિસેવિતા .. ૧૪૪..

શાકમ્ભરી શિવા શાન્તા શારદા શરણાગતિઃ . શાતોદરી શુભાચારા શુમ્ભાસુરવિમર્દિની .. ૧૪૫..

શોભાવતી શિવાકારા શઙ્કરાર્ધશરીરિણી . શોણા શુભાશયા શુભ્રા શિરઃસન્ધાનકારિણી .. ૧૪૬..

શરાવતી શરાનન્દા શરજ્જ્યોત્સ્ના શુભાનના . શરભા શૂલિની શુદ્ધા શબરી શુકવાહના .. ૧૪૭..

શ્રીમતી શ્રીધરાનન્દા શ્રવણાનન્દદાયિની . શર્વાણી શર્વરીવન્દ્યા ષડ્ભાષા ષડૃતુપ્રિયા .. ૧૪૮..

ષડાધારસ્થિતા દેવી ષણ્મુખપ્રિયકારિણી . ષડઙ્ગરૂપસુમતિસુરાસુરનમસ્કૃતા .. ૧૪૯..

સરસ્વતી સદાધારા સર્વમઙ્ગલકારિણી . સામગાનપ્રિયા સૂક્ષ્મા સાવિત્રી સામસમ્ભવા .. ૧૫૦..

સર્વાવાસા સદાનન્દા સુસ્તની સાગરામ્બરા . સર્વૈશ્વર્યપ્રિયા સિદ્ધિઃ સાધુબન્ધુપરાક્રમા .. ૧૫૧..

સપ્તર્ષિમણ્ડલગતા સોમમણ્ડલવાસિની . સર્વજ્ઞા સાન્દ્રકરુણા સમાનાધિકવર્જિતા .. ૧૫૨..

સર્વોત્તુઙ્ગા સઙ્ગહીના સદ્ગુણા સકલેષ્ટદા . સરઘા સૂર્યતનયા સુકેશી સોમસંહતિઃ .. ૧૫૩..

હિરણ્યવર્ણા હરિણી હ્રીઙ્કારી હંસવાહિની . ક્ષૌમવસ્ત્રપરીતાઙ્ગી ક્ષીરાબ્ધિતનયા ક્ષમા .. ૧૫૪..

ગાયત્રી ચૈવ સાવિત્રી પાર્વતી ચ સરસ્વતી . વેદગર્ભા વરારોહા શ્રીગાયત્રી પરામ્બિકા .. ૧૫૫..

ઇતિ સાહસ્રકં નામ્નાં ગાયત્ર્યાશ્ચૈવ નારદ . પુણ્યદં સર્વપાપઘ્નં મહાસમ્પત્તિદાયકમ્ .. ૧૫૬..

એવં નામાનિ ગાયત્ર્યાસ્તોષોત્પત્તિકરાણિ હિ . અષ્ટમ્યાં ચ વિશેષેણ પઠિતવ્યં દ્વિજૈઃ સહ .. ૧૫૭..

જપં કૃત્વા હોમપૂજાધ્યાનં કૃત્વા વિશેષતઃ . યસ્મૈ કસ્મૈ ન દાતવ્યં ગાયત્ર્યાસ્તુ વિશેષતઃ .. ૧૫૮..

સુભક્તાય સુશિષ્યાય વક્તવ્યં ભૂસુરાય વૈ . ભ્રષ્ટેભ્યઃ સાધકેભ્યશ્ચ બાન્ધવેભ્યો ન દર્શયેત્ .. ૧૫૯..

યદ્ગૃહે લિખિતં શાસ્ત્રં ભયં તસ્ય ન કસ્યચિત્ . ચઞ્ચલાપિ સ્થિરા ભૂત્વા કમલા તત્ર તિષ્ઠતિ .. ૧૬૦..

ઇદં રહસ્યં પરમં ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરં મહત્ . પુણ્યપ્રદં મનુષ્યાણાં દરિદ્રાણાં નિધિપ્રદમ્ .. ૧૬૧..

મોક્ષપ્રદં મુમુક્ષૂણાં કામિનાં સર્વકામદમ્ . રોગાદ્વૈ મુચ્યતે રોગી બદ્ધો મુચ્યેત બન્ધનાત્ .. ૧૬૨..

બહ્મહત્યાસુરાપાનસુવર્ણસ્તેયિનો નરાઃ . ગુરુતલ્પગતો વાપિ પાતકાન્મુચ્યતે સકૃત્ .. ૧૬૩..

અસત્પ્રતિગ્રહાચ્ચૈવાભક્ષ્યભક્ષાદ્વિશેષતઃ . પાખણ્ડાનૃતમુખ્યેભ્યઃ પઠનાદેવ મુચ્યતે .. ૧૬૪..

ઇદં રહસ્યમમલં મયોક્તં પદ્મજોદ્ભવ . બ્રહ્મસાયુજ્યદં નૄણાં સત્યં સત્યં ન સંશયઃ .. ૧૬૫..

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વાદશસ્કન્ધે ગાયત્રીસહસ્રનામસ્તોત્રવર્ણનં નામ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ .. ૧૨.૬..

Sanskrit verses in Roman letters with diacritics (IAST). Useful for pronunciation guides and academic citations.

nārada uvāca . bhagavansarvadharmajña sarvaśāstraviśārada . śrutismṛtipurāṇānāṃ rahasyaṃ tvanmukhācchrutam .. 1..

sarvapāpaharaṃ deva yena vidyā pravartate . kena vā brahmavijñānaṃ kiṃ nu vā mokṣasādhanam .. 2..

brāhmaṇānāṃ gatiḥ kena kena vā mṛtyunāśanam . aihikāmuṣmikaphalaṃ kena vā padmalocana .. 3..

vaktumarhasyaśeṣeṇa sarvaṃ nikhilamāditaḥ . śrīnārāyaṇa uvāca . sādhu sādhu mahāprājña samyak pṛṣṭaṃ tvayānagha .. 4..

śṛṇu vakṣyāmi yatnena gāyatryaṣṭasahasrakam . nāmnāṃ śubhānāṃ divyānāṃ sarvapāpavināśanam .. 5..

sṛṣṭyādau yadbhagavatā pūrvaṃ proktaṃ bravīmi te . aṣṭottarasahasrasya ṛṣirbrahmā prakīrtitaḥ .. 6..

chando’nuṣṭup tathā devī gāyatrī devatā smṛtā . halo bījāni tasyaiva svarāḥ śaktaya īritāḥ .. 7..

aṅganyāsakaranyāsāvucyete mātṛkākṣaraiḥ . atha dhyānaṃ pravakṣyāmi sādhakānāṃ hitāya vai .. 8..

raktaśvetahiraṇyanīladhavalairyuktāṃ trinetrojjvalāṃ raktāṃ raktanavasrajaṃ maṇigaṇairyuktāṃ kumārīmimām . gāyatrīṃ kamalāsanāṃ karatalavyānaddhakuṇḍāmbujāṃ padmākṣīṃ ca varasrajaṃ ca dadhatīṃ haṃsādhirūḍhāṃ bhaje .. 9..

acintyalakṣaṇāvyaktāpyarthamātṛmaheśvarī . amṛtārṇavamadhyasthāpyajitā cāparājitā .. 10..

aṇimādiguṇādhārāpyarkamaṇḍalasaṃsthitā . ajarājāparādharmā akṣasūtradharādharā .. 11..

akārādikṣakārāntāpyariṣaḍvargabhedinī . añjanādripratīkāśāpyañjanādrinivāsinī .. 12..

aditiścājapāvidyāpyaravindanibhekṣaṇā . antarbahiḥsthitāvidyādhvaṃsinī cāntarātmikā .. 13..

ajā cājamukhāvāsāpyaravindanibhānanā . ardhamātrārthadānajñāpyarimaṇḍalamardinī .. 14..

asuraghnīhyamāvāsyāpyalakṣmīghnyantyajārcitā . ādilakṣmīścādiśaktirākṛtiścāyatānanā .. 15..

ādityapadavīcārāpyādityaparisevitā . ācāryāvartanācārāpyādimūrtinivāsinī .. 16..

āgneyī cāmarī cādyā cārādhyā cāsanasthitā . ādhāranilayādhārā cākāśāntanivāsinī .. 17..

ādyākṣarasamāyuktā cāntarākāśarūpiṇī . ādityamaṇḍalagatā cāntaradhvāntanāśinī .. 18..

indirā ceṣṭadā ceṣṭā cendīvaranibhekṣaṇā . irāvatī cendrapadā cendrāṇī cendurūpiṇī .. 19..

ikṣukodaṇḍasaṃyuktā ceṣusandhānakāriṇī . indranīlasamākārā ceḍāpiṅgalarūpiṇī .. 20..

indrākṣī ceśvarī devī cehātrayavivarjitā . umā coṣā hyuḍunibhā urvārukaphalānanā .. 21..

uḍuprabhā coḍumatī hyuḍupā hyuḍumadhyagā . ūrdhvaṃ cāpyūrdhvakeśī cāpyūrdhvādhogatibhedinī .. 22..

ūrdhvabāhupriyā cormimālāvāggranthadāyinī . ṛtaṃ carṣirṛtumatī ṛṣidevanamaskṛtā .. 23..

ṛgvedā ṛṇahartrī ca ṛṣimaṇḍalacāriṇī . ṛddhidā ṛjumārgasthā ṛjudharmā ṛtupradā .. 24..

ṛgvedanilayā ṛjvī luptadharmapravartinī . lūtārivarasambhūtā lūtādiviṣahāriṇī .. 25..

ekākṣarā caikamātrā caikā caikaikaniṣṭhitā . aindrī hyairāvatārūḍhā caihikāmuṣmikapradā .. 26..

oṅkārā hyoṣadhī cotā cotaprotanivāsinī . aurvā hyauṣadhasampannā aupāsanaphalapradā .. 27..

aṇḍamadhyasthitā devī cāḥkāramanurūpiṇī . kātyāyanī kālarātriḥ kāmākṣī kāmasundarī .. 28..

kamalā kāminī kāntā kāmadā kālakaṇṭhinī . karikumbhastanabharā karavīrasuvāsinī .. 29..

kalyāṇī kuṇḍalavatī kurukṣetranivāsinī . kuruvindadalākārā kuṇḍalī kumudālayā .. 30..

kālajihvā karālāsyā kālikā kālarūpiṇī . kamanīyaguṇā kāntiḥ kalādhārā kumudvatī .. 31..

kauśikī kamalākārā kāmacāraprabhañjinī . kaumārī karuṇāpāṅgī kakubantā karipriyā .. 32..

kesarī keśavanutā kadambakusumapriyā . kālindī kālikā kāñcī kalaśodbhavasaṃstutā .. 33..

kāmamātā kratumatī kāmarūpā kṛpāvatī . kumārī kuṇḍanilayā kirātī kīravāhanā . 34..

kaikeyī kokilālāpā ketakī kusumapriyā . kamaṇḍaludharā kālī karmanirmūlakāriṇī .. 35..

kalahaṃsagatiḥ kakṣā kṛtakautukamaṅgalā . kastūrītilakā kamrā karīndragamanā kuhūḥ .. 36..

karpūralepanā kṛṣṇā kapilā kuharāśrayā . kūṭasthā kudharā kamrā kukṣisthākhilaviṣṭapā .. 37..

khaḍgakheṭakarā kharvā khecarī khagavāhanā . khaṭvāṅgadhāriṇī khyātā khagarājoparisthitā .. 38..

khalaghnī khaṇḍitajarā khaṇḍākhyānapradāyinī . khaṇḍendutilakā gaṅgā gaṇeśaguhapūjitā .. 39..

gāyatrī gomatī gītā gāndhārī gānalolupā . gautamī gāminī gāthā gandharvāpsarasevitā .. 40..

govindacaraṇākrāntā guṇatrayavibhāvitā . gandharvī gahvarī gotrā girīśā gahanā gamī .. 41..

guhāvāsā guṇavatī gurupāpapraṇāśinī . gurvī guṇavatī guhyā goptavyā guṇadāyinī .. 42..

girijā guhyamātaṅgī garuḍadhvajavallabhā . garvāpahāriṇī godā gokulasthā gadādharā .. 43..

gokarṇanilayāsaktā guhyamaṇḍalavartinī . gharmadā ghanadā ghaṇṭā ghoradānavamardinī .. 44..

ghṛṇimantramayī ghoṣā ghanasampātadāyinī . ghaṇṭāravapriyā ghrāṇā ghṛṇisantuṣṭakāriṇī .. 45..

ghanārimaṇḍalā ghūrṇā ghṛtācī ghanaveginī . jñānadhātumayī carcā carcitā cāruhāsinī .. 46..

caṭulā caṇḍikā citrā citramālyavibhūṣitā . caturbhujā cārudantā cāturī caritapradā .. 47..

cūlikā citravastrāntā candramaḥkarṇakuṇḍalā . candrahāsā cārudātrī cakorī candrahāsinī .. 48..

candrikā candradhātrī ca caurī caurā ca caṇḍikā . cañcadvāgvādinī candracūḍā coravināśinī .. 49..

cārucandanaliptāṅgī cañcaccāmaravījitā . cārumadhyā cārugatiścandilā candrarūpiṇī .. 50..

cāruhomapriyā cārvācaritā cakrabāhukā . candramaṇḍalamadhyasthā candramaṇḍaladarpaṇā .. 51..

cakravākastanī ceṣṭā citrā cāruvilāsinī . citsvarūpā candravatī candramāścandanapriyā .. 52..

codayitrī ciraprajñā cātakā cāruhetukī . chatrayātā chatradharā chāyā chandaḥparicchadā .. 53..

chāyādevīcchidranakhā channendriyavisarpiṇī . chando’nuṣṭuppratiṣṭhāntā chidropadravabhedinī .. 54..

chedā chatreśvarī chinnā churikā chedanapriyā . jananī janmarahitā jātavedā jaganmayī .. 55..

jāhnavī jaṭilā jetrī jarāmaraṇavarjitā . jambūdvīpavatī jvālā jayantī jalaśālinī .. 56..

jitendriyā jitakrodhā jitāmitrā jagatpriyā . jātarūpamayī jihvā jānakī jagatī jarā .. 57..

janitrī jahnutanayā jagattrayahitaiṣiṇī . jvālāmukhī japavatī jvaraghnī jitaviṣṭapā .. 58..

jitākrāntamayī jvālā jāgratī jvaradevatā . jvalantī jaladā jyeṣṭhā jyāghoṣāsphoṭadiṅmukhī .. 59..

jambhinī jṛmbhaṇā jṛmbhā jvalanmāṇikyakuṇḍalā . jhiñjhikā jhaṇanirghoṣā jhañjhāmārutaveginī .. 60..

jhallarīvādyakuśalā ñarūpā ñabhujā smṛtā . ṭaṅkabāṇasamāyuktā ṭaṅkinī ṭaṅkabhedinī .. 61..

ṭaṅkīgaṇakṛtāghoṣā ṭaṅkanīyamahorasā . ṭaṅkārakāriṇī devī ṭhaṭhaśabdaninādinī .. 62..

ḍāmarī ḍākinī ḍimbhā ḍuṇḍumāraikanirjitā . ḍāmarītantramārgasthā ḍamaḍḍamarunādinī .. 63..

ḍiṇḍīravasahā ḍimbhalasatkrīḍāparāyaṇā . ḍhuṇḍhivighneśajananī ḍhakkāhastā ḍhilivrajā .. 64..

nityajñānā nirupamā nirguṇā narmadā nadī . triguṇā tripadā tantrī tulasītaruṇātaruḥ .. 65..

trivikramapadākrāntā turīyapadagāminī . taruṇādityasaṅkāśā tāmasī tuhinā turā .. 66..

trikālajñānasampannā triveṇī ca trilocanā . triśaktistripurā tuṅgā turaṅgavadanā tathā .. 67..

timiṅgilagilā tīvrā trisrotā tāmasādinī . tantramantraviśeṣajñā tanumadhyā triviṣṭapā .. 68..

trisandhyā tristanī toṣāsaṃsthā tālapratāpinī . tāṭaṅkinī tuṣārābhā tuhinācalavāsinī .. 69..

tantujālasamāyuktā tārahārāvalipriyā . tilahomapriyā tīrthā tamālakusumākṛtiḥ .. 70..

tārakā triyutā tanvī triśaṅkuparivāritā . talodarī tilābhūṣā tāṭaṅkapriyavāhinī .. 71..

trijaṭā tittirī tṛṣṇā trividhā taruṇākṛtiḥ . taptakāñcanasaṅkāśā taptakāñcanabhūṣaṇā .. 72..

traiyambakā trivargā ca trikālajñānadāyinī . tarpaṇā tṛptidā tṛptā tāmasī tumburustutā .. 73..

tārkṣyasthā triguṇākārā tribhaṅgī tanuvallariḥ . thātkārī thāravā thāntā dohinī dīnavatsalā .. 74..

dānavāntakarī durgā durgāsuranibarhiṇī . devarītirdivārātrirdraupadī dundubhisvanā .. 75..

devayānī durāvāsā dāridryodbhedinī divā . dāmodarapriyā dīptā digvāsā digvimohinī .. 76..

daṇḍakāraṇyanilayā daṇḍinī devapūjitā . devavandyā diviṣadā dveṣiṇī dānavākṛtiḥ .. 77..

dīnānāthastutā dīkṣā daivatādisvarūpiṇī . dhātrī dhanurdharā dhenurdhāriṇī dharmacāriṇī .. 78..

dharandharā dharādhārā dhanadā dhānyadohinī . dharmaśīlā dhanādhyakṣā dhanurvedaviśāradā .. 79..

dhṛtirdhanyā dhṛtapadā dharmarājapriyā dhruvā . dhūmāvatī dhūmakeśī dharmaśāstraprakāśinī .. 80..

nandā nandapriyā nidrā nṛnutā nandanātmikā . narmadā nalinī nīlā nīlakaṇṭhasamāśrayā .. 81..

nārāyaṇapriyā nityā nirmalā nirguṇā nidhiḥ . nirādhārā nirupamā nityaśuddhā nirañjanā .. 82..

nādabindukalātītā nādabindukalātmikā . nṛsiṃhinī nagadharā nṛpanāgavibhūṣitā .. 83..

narakakleśaśamanī nārāyaṇapadodbhavā . niravadyā nirākārā nāradapriyakāriṇī .. 84..

nānājyotiḥsamākhyātā nidhidā nirmalātmikā . navasūtradharā nītirnirupadravakāriṇī .. 85..

nandajā navaratnāḍhyā naimiṣāraṇyavāsinī . navanītapriyā nārī nīlajīmūtaniḥsvanā .. 86..

nimeṣiṇī nadīrūpā nīlagrīvā niśīśvarī . nāmāvalirniśumbhaghnī nāgalokanivāsinī .. 87..

navajāmbūnadaprakhyā nāgalokādhidevatā . nūpurākrāntacaraṇā naracittapramodinī .. 88..

nimagnāraktanayanā nirghātasamaniḥsvanā . nandanodyānanilayā nirvyūhoparicāriṇī .. 89..

pārvatī paramodārā parabrahmātmikā parā . pañcakośavinirmuktā pañcapātakanāśinī .. 90..

paracittavidhānajñā pañcikā pañcarūpiṇī . pūrṇimā paramā prītiḥ paratejaḥ prakāśinī .. 91..

purāṇī pauruṣī puṇyā puṇḍarīkanibhekṣaṇā . pātālatalanirmagnā prītā prītivivardhinī .. 92..

pāvanī pādasahitā peśalā pavanāśinī . prajāpatiḥ pariśrāntā parvatastanamaṇḍalā .. 93..

padmapriyā padmasaṃsthā padmākṣī padmasambhavā . padmapatrā padmapadā padminī priyabhāṣiṇī .. 94..

paśupāśavinirmuktā purandhrī puravāsinī . puṣkalā puruṣā parvā pārijātasumapriyā .. 95..

pativratā pavitrāṅgī puṣpahāsaparāyaṇā . prajñāvatīsutā pautrī putrapūjyā payasvinī .. 96..

paṭṭipāśadharā paṅktiḥ pitṛlokapradāyinī . purāṇī puṇyaśīlā ca praṇatārtivināśinī .. 97..

pradyumnajananī puṣṭā pitāmahaparigrahā . puṇḍarīkapurāvāsā puṇḍarīkasamānanā .. 98..

pṛthujaṅghā pṛthubhujā pṛthupādā pṛthūdarī . pravālaśobhā piṅgākṣī pītavāsāḥ pracāpalā .. 99..

prasavā puṣṭidā puṇyā pratiṣṭhā praṇavāgatiḥ . pañcavarṇā pañcavāṇī pañcikā pañjarasthitā .. 100..

paramāyā parajyotiḥ paraprītiḥ parāgatiḥ . parākāṣṭhā pareśānī pāvanī pāvakadyutiḥ .. 101..

puṇyabhadrā paricchedyā puṣpahāsā pṛthūdarī . pītāṅgī pītavasanā pītaśayyā piśācinī .. 102..

pītakriyā piśācaghnī pāṭalākṣī paṭukriyā . pañcabhakṣapriyācārā pūtanāprāṇaghātinī .. 103..

punnāgavanamadhyasthā puṇyatīrthaniṣevitā . pañcāṅgī ca parāśaktiḥ paramāhlādakāriṇī .. 104..

puṣpakāṇḍasthitā pūṣā poṣitākhilaviṣṭapā . pānapriyā pañcaśikhā pannagopariśāyinī .. 105..

pañcamātrātmikā pṛdhvī pathikā pṛthudohinī . purāṇanyāyamīmāṃsā pāṭalī puṣpagandhinī .. 106..

puṇyaprajā pāradātrī paramārgaikagocarā . pravālaśobhā pūrṇāśā praṇavā pallavodarī .. 107..

phalinī phaladā phalguḥ phūtkārī phalakākṛtiḥ . phaṇīndrabhogaśayanā phaṇimaṇḍalamaṇḍitā .. 108..

bālabālā bahumatā bālātapanibhāṃśukā . balabhadrapriyā vandyā vaḍavā buddhisaṃstutā .. 112..

bandīdevī bilavatī baḍiśaghnī balipriyā . bāndhavī bodhitā buddhirbandhūkakusumapriyā .. 110..

bālabhānuprabhākārā brāhmī brāhmaṇadevatā . bṛhaspatistutā vṛndā vṛndāvanavihāriṇī .. 111..

bālākinī bilāhārā bilavāsā bahūdakā . bahunetrā bahupadā bahukarṇāvataṃsikā .. 112..

bahubāhuyutā bījarūpiṇī bahurūpiṇī . bindunādakalātītā bindunādasvarūpiṇī .. 113..

baddhagodhāṅgulitrāṇā badaryāśramavāsinī . bṛndārakā bṛhatskandhā bṛhatī bāṇapātinī .. 114..

vṛndādhyakṣā bahunutā vanitā bahuvikramā . baddhapadmāsanāsīnā bilvapatratalasthitā .. 115..

bodhidrumanijāvāsā baḍisthā bindudarpaṇā . bālā bāṇāsanavatī vaḍavānalaveginī .. 116..

brahmāṇḍabahirantaḥsthā brahmakaṅkaṇasūtriṇī . bhavānī bhīṣaṇavatī bhāvinī bhayahāriṇī .. 117..

bhadrakālī bhujaṅgākṣī bhāratī bhāratāśayā . bhairavī bhīṣaṇākārā bhūtidā bhūtimālinī .. 118..

bhāminī bhoganiratā bhadradā bhūrivikramā . bhūtavāsā bhṛgulatā bhārgavī bhūsurārcitā .. 119..

bhāgīrathī bhogavatī bhavanasthā bhiṣagvarā . bhāminī bhoginī bhāṣā bhavānī bhūridakṣiṇā .. 120..

bhargātmikā bhīmavatī bhavabandhavimocinī . bhajanīyā bhūtadhātrīrañjitā bhuvaneśvarī .. 121..

bhujaṅgavalayā bhīmā bheruṇḍā bhāgadheyinī . mātā māyā madhumatī madhujihvā madhupriyā .. 122..

mahādevī mahābhāgā mālinī mīnalocanā . māyātītā madhumatī madhumāṃsā madhudravā .. 123..

mānavī madhusambhūtā mithilāpuravāsinī . madhukaiṭabhasaṃhartrī medinī meghamālinī .. 124..

mandodarī mahāmāyā maithilī masṛṇapriyā . mahālakṣmīrmahākālī mahākanyā maheśvarī .. 125..

māhendrī merutanayā mandārakusumārcitā . mañjumañjīracaraṇā mokṣadā mañjubhāṣiṇī .. 126..

madhuradrāviṇī mudrā malayā malayānvitā . medhā marakataśyāmā māgadhī menakātmajā .. 127..

mahāmārī mahāvīrā mahāśyāmā manustutā . mātṛkā mihirābhāsā mukundapadavikramā .. 128..

mūlādhārasthitā mugdhā maṇipūrakavāsinī . mṛgākṣī mahiṣārūḍhā mahiṣāsuramardinī .. 129..

yogāsanā yogagamyā yogā yauvanakāśrayā . yauvanī yuddhamadhyasthā yamunā yugadhāriṇī .. 130..

yakṣiṇī yogayuktā ca yakṣarājaprasūtinī . yātrā yānavidhānajñā yaduvaṃśasamudbhavā .. 131..

yakārādihakārāntā yājuṣī yajñarūpiṇī . yāminī yoganiratā yātudhānabhayaṅkarī .. 132..

rukmiṇī ramaṇī rāmā revatī reṇukā ratiḥ . raudrī raudrapriyākārā rāmamātā ratipriyā .. 133..

rohiṇī rājyadā revā ramā rājīvalocanā . rākeśī rūpasampannā ratnasiṃhāsanasthitā .. 134..

raktamālyāmbaradharā raktagandhānulepanā . rājahaṃsasamārūḍhā rambhā raktabalipriyā .. 135..

ramaṇīyayugādhārā rājitākhilabhūtalā . rurucarmaparīdhānā rathinī ratnamālikā .. 136..

rogeśī rogaśamanī rāviṇī romaharṣiṇī . rāmacandrapadākrāntā rāvaṇacchedakāriṇī .. 137..

ratnavastraparicchannā rathasthā rukmabhūṣaṇā . lajjādhidevatā lolā lalitā liṅgadhāriṇī .. 138..

lakṣmīrlolā luptaviṣā lokinī lokaviśrutā . lajjā lambodarī devī lalanā lokadhāriṇī .. 139..

varadā vanditā vidyā vaiṣṇavī vimalākṛtiḥ . vārāhī virajā varṣā varalakṣmīrvilāsinī .. 140..

vinatā vyomamadhyasthā vārijāsanasaṃsthitā . vāruṇī veṇusambhūtā vītihotrā virūpiṇī .. 141..

vāyumaṇḍalamadhyasthā viṣṇurūpā vidhipriyā . viṣṇupatnī viṣṇumatī viśālākṣī vasundharā .. 142..

vāmadevapriyā velā vajriṇī vasudohinī . vedākṣaraparītāṅgī vājapeyaphalapradā .. 143..

vāsavī vāmajananī vaikuṇṭhanilayā varā . vyāsapriyā varmadharā vālmīkiparisevitā .. 144..

śākambharī śivā śāntā śāradā śaraṇāgatiḥ . śātodarī śubhācārā śumbhāsuravimardinī .. 145..

śobhāvatī śivākārā śaṅkarārdhaśarīriṇī . śoṇā śubhāśayā śubhrā śiraḥsandhānakāriṇī .. 146..

śarāvatī śarānandā śarajjyotsnā śubhānanā . śarabhā śūlinī śuddhā śabarī śukavāhanā .. 147..

śrīmatī śrīdharānandā śravaṇānandadāyinī . śarvāṇī śarvarīvandyā ṣaḍbhāṣā ṣaḍṛtupriyā .. 148..

ṣaḍādhārasthitā devī ṣaṇmukhapriyakāriṇī . ṣaḍaṅgarūpasumatisurāsuranamaskṛtā .. 149..

sarasvatī sadādhārā sarvamaṅgalakāriṇī . sāmagānapriyā sūkṣmā sāvitrī sāmasambhavā .. 150..

sarvāvāsā sadānandā sustanī sāgarāmbarā . sarvaiśvaryapriyā siddhiḥ sādhubandhuparākramā .. 151..

saptarṣimaṇḍalagatā somamaṇḍalavāsinī . sarvajñā sāndrakaruṇā samānādhikavarjitā .. 152..

sarvottuṅgā saṅgahīnā sadguṇā sakaleṣṭadā . saraghā sūryatanayā sukeśī somasaṃhatiḥ .. 153..

hiraṇyavarṇā hariṇī hrīṅkārī haṃsavāhinī . kṣaumavastraparītāṅgī kṣīrābdhitanayā kṣamā .. 154..

gāyatrī caiva sāvitrī pārvatī ca sarasvatī . vedagarbhā varārohā śrīgāyatrī parāmbikā .. 155..

iti sāhasrakaṃ nāmnāṃ gāyatryāścaiva nārada . puṇyadaṃ sarvapāpaghnaṃ mahāsampattidāyakam .. 156..

evaṃ nāmāni gāyatryāstoṣotpattikarāṇi hi . aṣṭamyāṃ ca viśeṣeṇa paṭhitavyaṃ dvijaiḥ saha .. 157..

japaṃ kṛtvā homapūjādhyānaṃ kṛtvā viśeṣataḥ . yasmai kasmai na dātavyaṃ gāyatryāstu viśeṣataḥ .. 158..

subhaktāya suśiṣyāya vaktavyaṃ bhūsurāya vai . bhraṣṭebhyaḥ sādhakebhyaśca bāndhavebhyo na darśayet .. 159..

yadgṛhe likhitaṃ śāstraṃ bhayaṃ tasya na kasyacit . cañcalāpi sthirā bhūtvā kamalā tatra tiṣṭhati .. 160..

idaṃ rahasyaṃ paramaṃ guhyādguhyataraṃ mahat . puṇyapradaṃ manuṣyāṇāṃ daridrāṇāṃ nidhipradam .. 161..

mokṣapradaṃ mumukṣūṇāṃ kāmināṃ sarvakāmadam . rogādvai mucyate rogī baddho mucyeta bandhanāt .. 162..

bahmahatyāsurāpānasuvarṇasteyino narāḥ . gurutalpagato vāpi pātakānmucyate sakṛt .. 163..

asatpratigrahāccaivābhakṣyabhakṣādviśeṣataḥ . pākhaṇḍānṛtamukhyebhyaḥ paṭhanādeva mucyate .. 164..

idaṃ rahasyamamalaṃ mayoktaṃ padmajodbhava . brahmasāyujyadaṃ nṝṇāṃ satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ .. 165..

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe’ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvādaśaskandhe gāyatrīsahasranāmastotravarṇanaṃ nāma ṣaṣṭho’dhyāyaḥ .. 12.6..

Hindi prose translation. Source: Gita Press, Gorakhpur. OCR-processed; may contain errors.

अथ षष्ठोऽध्यायः गायत्रीसहस्त्रनामस्तोत्र तथा उसके पाठका फल

नारद उवाच भगवन्सर्वधर्मज् सर्वशास्त्रविशारद। श्रुतिस्मृतिपुराणानां रहस्यं त्वन्मुखाच्छुतम्‌ ॥ १

सर्वपापहरं देव येन विद्या प्रवर्तते।

नारदजी बोले—सभी धर्मोंको जाननेवाले तथा सभी शास्त्रोमें निष्णात हे भगवन्‌! मैंने आपके मुखसे शरुतियों, स्मृतियों तथा पुराणोंसे सम्बद्ध सभी प्रकारके

पापोंका नाश करनेवाला वह रहस्य सुन लिया,

अ० ६]

द्वादश स्कन्ध

७७७

केन वा ब्रह्मविज्ञानं किं नु वा मोक्षसाधनम्‌॥ २ | जिससे विद्याको प्राप्ति होती है। हे देव! किसके द्वारा

ब्राह्मणानां गतिः केन केन वा मृत्युनाशनम्‌। ऐहिकामुष्मिककफलं केन वा पद्मलोचन॥ ३

सर्व निखिलमादितः ।

श्रीनारायण उवाच

वक्तुमर्हस्यशेषेण साधु साधु महाप्राज्ञ सम्यक्‌ पुष्टं त्वयानघ॥ ४

श्ृणु वक्ष्यामि यलेन गायत््यष्टसहस्त्रकम्‌। नाम्नां शुभानां दिव्यानां सर्वपापविनाशनम्‌॥ ५

सृष्ट्यादौ यद्धगवता पूर्व प्रोक्तं ब्रवीमि ते। अष्टोत्तरसहस्त्रस्य ऋषिर्ब्रह्मा प्रकीर्तितः॥ ६

छन्दोऽनुष्टुप्‌ तथा देवी गायत्री देवता स्मृता। हलो बीजानि तस्यैव स्वराः शक्तय ईरिताः ॥ ७

अङ्गन्यासकरन्यासावुच्येते मातृकाक्षरैः । अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि साधकानां हिताय वै॥ ८

रक्तश्वेतहिरण्यनीलधवलै्युक्तां त्रिनेत्रोज्ज्चलां रक्तां रक्तनवस्त्रजं मणिगणैर्युक्तां कुमारीमिमाम्‌। गायत्रीं कमलासनां करतलव्यानद्धकुण्डाम्बुजां पद्माक्षीं च वरस्त्रजं च दधतीं ह॑साधिरूढां भजे॥ ९

अचिन्त्यलक्षणाव्यक्ताप्यर्थमातृमहेशवरी ।

अमृतार्णवमध्यस्थाप्यजिता चापराजिता॥ १०

ब्रह्मज्ञान प्राप्त होता है और मोक्षका साधन क्या है? हे कमलनयन! किस साधनसे ब्राह्मणोंको उत्तम गति मिलती है, किससे मृत्युका नाश होता है? और किसके आश्रयसे मनुष्यको इहलोक तथा परलोकमें उत्तम फल प्राप्त होता है? इस सम्बन्धमें प्रारम्भसे लेकर सम्पूर्ण बातें विस्तारपूर्वक बतानेकी कृपा कोजिये॥ १-३; ॥

श्रीनारायण बोले—हे महाप्राज्ञ! हे अनघ! आपको साधुवाद है, जो आपने इतनी उत्तम बात पूछी है। सुनिये, मैं प्रयत्नपूर्वक गायत्रीके दिव्य तथा मंगलकारी एक हजार आठ नामोंवाले सर्वपापहारीस्तोत्रका वर्णन करता हूँ॥ ४-५॥

पूर्वकालमें सृष्टिके आदिमें भगवानूने जिसे कहा था, वही मैं आपको बता रहा हूँ। इस एक हजार आठ नामवाले स्तोत्रके ऋषि ब्रह्माजी कहे गये हैं। अनुष्टुप्‌ इसका छन्द है तथा भगवती गायत्री इसकी देवता कही गयी हैं। हल्‌ (व्यंजन) वर्ण इसके बीज और स्वर इसकी शक्तियाँ कही गयी हैं । मातृकामन्त्रके छः अक्षर ही इसके छः अंगन्यास और करन्यास कहे जाते हैं ॥ ६-७१ ॥

अब साधकोंके कल्याणके लिये देवीका ध्यान बताता हूँ। रक्त-श्वेत-पीत-नील एवं धवलवर्ण (-वाले मुखों)-से सम्पन्न, तीन नेत्रोंसे देदीप्यमान विग्रहवाली, रक्तवर्णवाली, नवीन रक्तपुष्पोंकी माला धारण करनेवाली, अनेक मणिसमूहोंसे युक्त, कमलके आसनपर विराजमान, अपने दो हाथोंमें कमल और कुण्डिका एवं अन्य दो हाथोंमें वर तथा अक्षमाला धारण करनेवाली, कमलके समान नेत्रोंवाली, हंसपर विराजमान रहनेवाली तथा कुमारी अवस्थासे सम्पन्न भगवती गायत्रीकी मैं उपासना करता हुँ॥ ८-९॥ [देवीके सहस्त्रनाम इस प्रकार हैं-]

१. अचिन्त्यलक्षणा (बुद्धिको पहुँचसे परे लक्षणांवाली) २. अव्यक्ता, ३. अर्थमातृमहेश्वरी (अर्थ आदि पार्थिव पदार्थोके परिच्छेदक ब्रह्मा आदि देवताओंपर नियन्त्रण करनेवाली) ४. अमृता ( अमृतस्वरूपिणी ), ५. अर्णवमध्यस्था (समुद्रके भीतर विराजमान रहनेवाली),

७७८

अणिमादिगुणाधाराप्यर्कमण्डलसंस्थिता ।

अजराजापराधर्मा अक्षसूत्रधराधरा॥ ११

अकारादिक्षकारान्ताप्यरिषड्वर्गभेदिनी । अञ्जनाद्रिप्रतीकाशाप्यञ्जनाद्रिनिवासिनी ॥ १२

अदितिश्चाजपाविद्याप्यरविन्दनिभेक्षणा । अन्तर्बहिः स्थिताविद्याध्वंसिनी चान्तरात्मिका॥ १३

अजा चाजमुखावासाप्यरविन्दनिभानना।

अर्धमात्रार्थदानज्ञाप्यरिमण्डलमर्दिनी ॥ १४

असुरधघ्नी ह्यामावास्याप्यलक्ष्मीध्यन्त्यजार्चिता।

आदिलक्ष्मीएचादिशक्तिराकृतिश्चायतानना ॥ १५

श्रीमहेवी भागवत

[ अ० ६

६. अजिता, ७. अपराजिता ८. अणिमादिगुणा- धारा (अणिमा आदि सिद्धियोंकी आश्रयभूता), ९. अर्कमण्डलसंस्थिता (सूर्यमण्डलमें विराजमान), १०. अजरा (सदा तरुण अवस्थामें रहनेवाली), ११. अजा (जन्मरहित), १२. अपरा (जिनसे अतिरिक्त कोई दूसरा नहीं है), १३. अधर्मा ( जात्यादिनिमित्तक लोकधर्मोंसे रहित), १४. अक्षसूत्रधरा (अक्षसूत्र धारण करनेवाली), १५. अधरा (अपने ही आधारपर स्थित) ॥ १०-११॥

१६. अकारादिक्षकारान्ता (जिनके आदिमें अकार तथा अन्तमें क्षकार है, वे वर्णमातृकास्वरूपिणी देवी), १७. अरिषड्वर्गभेदिनी (काम, क्रोध, लोभ, मोह, मद एवं मात्सर्य-इन छ: प्रकारके शत्रुओंका भेदन करनेवाली), १८. अञ्जनाद्रिप्रतीकाशा (अंजनगिरिके समान कृष्णवर्णकी प्रभासे सुशोभित), १९. अञ्जनाद्रिनिबासिनी (अंजनगिरिपर निवास करनेवाली) ॥ १२॥

२०. अदितिः (देवताओंकी माता), २१. अजपा (अजपाजपरूपिणी), २२. अविद्या (माया), २३. अरविन्दनिभेक्षणा (कमलसदृश नेत्रोंवाली), २४. अन्तर्बहिःस्थिता (सभीके भीतर तथा बाहर स्थित रहनेवाली), २५. अविद्याध्वंसिनी (अविद्याका नाश करनेवाली), २६. अन्तरात्मिका (सभीके अन्त: करणमें विराजमान रहनेवाली) ॥ १३॥

२७. अजा (जन्मसे रहित प्रकृतिस्वरूपिणी), २८. अजमुखावासा (ब्रह्माके मुखमें निवास करनेवाली), २९. अरविन्दनिभानना (कमलके समान प्रफुल्लित मुखवाली), ३०. अर्धमात्रा (प्रणवांगभूत अर्धमात्रास्वरूपा), ३१. अर्थदानज्ञा (धर्म आदि चारों पुरुषार्थोका दान करनेमें कुशल), ३२. अरिमण्डलमर्दिनी (शत्रु-समूहोंका मर्दन करनेवाली) ॥ १४॥

३३. असुरघ्नी (राक्षसोंका संहार करनेवाली), ३४. अमावास्या ( अमावस्यातिथिरूपा), ३५. अलक्ष्मी- ष्न्यन्त्यजाचिता (अलक्ष्मीका संहार करनेवाली अन्त्यजा-मातंगीदेवीसे अर्चित होनेवाली), ३६. आदि- लक्ष्मीः, ३७. आदिशक्ति: (महामाया), ३८. आकृतिः (आकारस्वरूपिणी), ३९. आयतानना (विशाल मुखवाली) ॥ १५॥

अ० ६]

आदित्यपदवीचाराप्यादित्यपरिसेविता । आचार्यावर्तनाचाराप्यादिमूर्तिनिवासिनी ॥ १६

आग्नेयी चामरी चाद्या चाराध्या चासनस्थिता।

आधारनिलयाधारा चाकाशान्तनिवासिनी॥ १७

आद्याक्षरसमायुक्ता चान्तराकाशरूपिणी।

आदित्यमण्डलगता चान्तरध्वान्तनाशिनी॥ १८

इन्दिरा चेष्टदा चेष्टा चेन्दीवरनिभेक्षणा। इरावती चेन्द्रपदा चेन्द्राणी चेन्दुरूपिणी॥ १९

इक्षुकोदण्डसंयुक्ता चेषुसन्धानकारिणी।

इन्द्रनीलसमाकारा चेडापिङ्गलरूपिणी॥ २०

इन्द्राक्षी चेश्वरी देवी चेहात्रयविवर्जिता।

द्वादश स्कन्ध

७७९

४०. आदित्यपदवीचारा ( आदित्यमार्गपर चलनेवाली सूर्यगतिरूपा), ४९. आदित्यपरिसेविता (सूर्य आदि देवताओंसे सुसेवित), ४२. आचार्या (सदाचारकी व्याख्या करनेवाली), ४३. आवर्तना (भ्रमणशील जगत्को रचना करनेवाली), ४४. आचारा (आचारस्वरूपिणी), ४५. आदिमूर्तिनिवासिनी (आदिमूर्ति अर्थात्‌ ब्रह्ममें निवास करनेवाली) ॥ १६॥

४६. आग्नेयी ( अग्निकी अधिष्ठात्री), ४७. आमरी (देवताओंकी पुरी जिनका रूप माना जाता है), ४८. आद्या (आदिस्वरूपिणी), ४९. आराध्या (सभीके द्वारा आराधित), ५०. आसनस्थिता (दिव्य आसनपर विराजमान रहनेवाली), ५१. आधारनिलया (मूलाधारमें निवास करनेवाली कुण्डलिनीस्वरूपिणी), ५२. आधारा (जगतको धारण करनेवाली), ५३. आकाशान्त- निवासिनी ( आकाशतत्त्वके अन्तरूप अहंकारमें निवास करनेवाली) ॥ १७॥

५४. आद्याक्षरसमायुक्ता (आदि अक्षर अर्थात्‌ अकारसे युक्त), ५५. आन्तराकाशरूपिणी (दहराकाश- रूपिणी), ५६. आदित्यमण्डलगता (सूर्यमण्डलमें विद्यमान), ५७. आन्तरध्वान्तनाशिनी (अज्ञानरूप आन्तरिक अन्धकारका नाश करनेवाली) ॥ १८॥

५८. इन्दिरा (लक्ष्मी), ५९. इष्टदा (मनोरथ पूर्ण करनेवाली), ६०. इष्टा (साधकोंकी अभीष्ट देवतारूपिणी), ६१. इन्दीबरनिभेक्षणा (सुन्दर नीलकमलके समान नेत्रोंवाली), ६२. इरावती (इरा अर्थात्‌ पृथ्वीसे युक्त), ६३. इन्द्रपदा (अपनी कृपासे इन्द्रको पद दिलानेवाली), ६४. इन्द्राणी (शचीरूपसे विराजमान), ६५. इन्दुरूपिणी (चन्द्रमाके समान सुन्दर रूपवाली) ॥ १९॥

६६. इक्षुकोदण्डसंयुक्ता (हाथमें इक्षुका धनुष धारण करनेवाली), ६७. इषुसन्धानकारिणी (बाणोंका संधान करनेमें दक्ष), ६८. इन्द्रनीलसमाकारा (इन्द्रनील- मणिके समान प्रभावाली), ६९. इडापिङ्कलरूपिणी (इडा और पिंगला आदि नाड़ीरूपिणी) ॥ २०॥

७०. इन्द्राक्षी (शताक्षी नामवाली देवी), ७१. ईश्वरी देवी (अखिल ऐश्वर्योसे युक्त भगवती), ७२. इहात्रयविवर्जिता (तीन प्रकारको ईहा अर्थात्‌

७८०

उमा चोषा ह्युडुनिभा उर्वारुकफलानना॥ २

उडुप्रभा चोडुमती ह्युडुपा ह्युडुमध्यगा। ऊर्ध्व चाप्यूर्ध्वकेशी चाप्यूर्ध्वाधोगतिभेदिनी॥ २२

ऊर्ध्वबाहुप्रिया चोर्मिमालावाग्ग्रन्थदायिनी। ऋतं चर्षिक्रतुमती ऋषिदेवनमस्कृता॥ २३

ऋग्वेदा ऋणहत्रीं च ऋषिमण्डलचारिणी। ऋद्धिदा ऋजुमार्गस्था ऋजुधर्मा ऋतुप्रदा॥ २४

ऋग्वेदनिलया ऋज्वी लुप्तधर्मप्रवर्तिनी । लूतारिवरसम्भूता लूतादिविषहारिणी॥ २५

एकाक्षरा चैकमात्रा चैका चैकैकनिष्ठिता।

श्रीमहेबीभागवत

[ अ० ६

लोकैषणा, वित्तैषणा और पुत्रैषणासे रहित), ७३. उमा, ७४. उषा, ७५. उडुनिभा (नक्षत्रके सदृश प्रभावाली ), ७६. उर्वारुकफलानना (ककड़ीके फलके समान सदा प्रफुल्लित मुखवाली) ॥ २१॥

७७. उडुप्रभा (जलके समान वर्णवाली), ७८. उडुमती (रात्रिरूपिणी), ७९. उडुपा (चन्द्रमा अथवा नौकारूपिणी), ८०. उडुमध्यगा (नक्षत्रमण्डलके मध्य विराजमान), ८१. ऊर्ध्वम्‌ (ऊर्ध्वदेशरूपिणी ) ८२. ऊर्ध्वकेशी (ऊपरकी ओर उठे हुए केशोंबाली), ८३. ऊर्ध्वांधोगतिभेदिनी (ऊर्ध्वगति अर्थात्‌ स्वर्ग और अधोगति अर्थात्‌ नरक दोनोंका भेदन करनेवाली) ॥ २२॥

८४. ऊर्ध्वबाहुप्रिया ( भुजाओंको ऊपर उठाकर आराधना करनेवाले भक्तोंसे प्रेम करनेवाली), ८५. ऊर्मिमालावाग्ग्रन्थदायिनी (तरंगमालाओंके समान श्रेष्ठ वाणीसे सम्पन्न ग्रन्थ-रचनाका सामर्थ्य प्रदान करनेवाली), ८६. ऋतम्‌ (सूनृत-स्वरूपिणी), ८७. ऋषिः (वेदरूपा), ८८. ऋतुमती, ८९. ऋषिदेव- नमस्कृता (ऋषियों तथा देवताओंसे नमस्कृत होनेवाली) ॥ २३॥

९०. ऋग्वेदा (ऋग्वेदरूपा), ९१. ऋणहत्री (देव-ऋण, ऋषि-ऋण और पितृ-ऋणका नाश करनेवाली ), ९२. ऋषिमण्डलचारिणी (ऋषियोंकी मण्डलौमें विचरण करनेवाली), ९३. ऋद्धिदा ( समृद्धि प्रदान करनेवाली), ९४. ऋजुमार्गस्था (सदाचारके मार्गपर चलनेवाली), ९५. ऋजुधर्मा (सहज धर्मवाली), ९६. ऋतुप्रदा (अपनी कृपासे विभिन्न ऋतुएँ प्रदान करनेवाली) ॥ २४॥

९७. ऋग्वेदनिलया ( ऋग्वेदमें निवास करनेवाली), ९८. ऋज्वी (सरल स्वभाववाली), ९९. लुप्तधर्म- प्रवर्तिनी (लुप्त धर्मोका पुन: प्रवर्तन करनेवाली), १००. लूतारिवरसम्भूता (लूता नामक रोगविशेषके महान्‌ शत्रुरूपी मन्त्रांको उत्पन्न करनेवाली), १०१. लूतादिविषहारिणी (मकड़ी आदिके विषका हरण करनेवाली) ॥ २५॥

१०२. एकाक्षरा (एक अक्षरसे युक्त), १०३. एकमात्रा (एक मात्रामें विराजनेवाली), १०४. एका (अद्वितीय), १०५. एकनिष्ठा (सर्वदा एकनिष्ठ

आ० ६]

ऐन्द्री होरावतारूढा चैहिकामुष्मिकप्रदा॥ २६

ओङ्कारा ह्योषधी चोता चोतप्रोतनिवासिनी ।

और्वा ह्यौषधसम्पन्ना औपासनफलप्रदा॥ २७

अण्डमध्यस्थिता देवी चाःकारमनुरूपिणी ।

कात्यायनी कालरात्रिः कामाक्षी कामसुन्दरी ॥ २८

कमला कामिनी कान्ता कामदा कालकण्ठिनी।

करिकुम्भस्तनभरा करवीरसुवासिनी॥ २९

कल्याणी कुण्डलवती कुरुक्षेत्रनिवासिनी। कुरुविन्ददलाकारा कुण्डली कुमुदालया॥ ३०

कालजिह्वा करालास्या कालिका कालरूपिणी।

कमनीयगुणा कान्तिः कलाधारा कुमुद्बती॥ ३१

द्वादश स्कन्ध

७८१

भावमें रहनेवाली ), १०६. ऐन्द्री (इन्द्रकी शक्तिस्वरूपा), १०७. ऐरावतारूढा (ऐरावतपर आरूढ़ रहनेवाली), १०८. ऐहिकामुष्मिकप्रदा (इहलोक तथा परलोकका फल प्रदान करनेवाली) ॥ २६॥

१०९. ओङ्कारा (प्रणवस्वरूपिणी), ११०. ओषधी (सांसारिक रोगोंसे ग्रस्त प्राणियोंके लिये ओषधिरूपा), १११. ओता (मणिमें सूत्रकी भाँति सम्पूर्ण प्राणियोंके अन्तःकरणमें विराजमान), ११२. ओतप्रोत- निवासिनी (ब्रह्मसे व्याप्त ब्रह्माण्डमें निवास करनेवाली), ११३. और्वा (वाडवाग्निस्वरूपिणी), १९४. औषधसम्पन्ना ( भवरोगके शमनहेतु औषधियोंसे सम्पन्न), ११५. औपासनफलप्रदा (उपासना करनेवालोंको श्रेष्ठ फल प्रदान करनेवाली) ॥ २७॥

९१६. अण्डमध्यस्थिता देवी (ब्रह्माण्डके भीतर विराजमान देवी), ११७. अ:कारमनुरूपिणी (अःकार अर्थात्‌ विसर्गरूप मन्त्रमय विग्रहवाली), ११८. कात्यायनी (कात्यायनऋषिद्वारा उपासित), ११९. कालरात्रि (दानवोंके संहारके लिये कालरात्रिके रूपमें प्रकट करनेवाली), १२०. कामाक्षी (कामको नेत्रोंमें धारण करनेवाली), १२१. कामसुन्दरी (यथेच्छ सुन्दर स्वरूप धारण करनेवाली) ॥ २८॥

१२२. कमला, १२३. कामिनी, १२४. कान्ता, १२५. कामदा, १२६. कालकण्ठिनी (कालको अपने कण्ठमें समाहित कर लेनेवाली), १२७. करिकुम्भस्तनभरा (हाथीके कुम्भसदृश पयोधरोंवाली), १२८. करवीरसुवासिनी (करवीर अर्थात्‌ महालक्ष्मीक्षेत्रमें निवास करनेवाली) ॥ २९॥

१२९. कल्याणी, १३०. कुण्डलवती, १३१. कुरुक्षेत्रनिवासिनी, १३२. कुरुविन्ददलाकारा (कुरुविन्ददलके समान आकारवाली), १३३. कुण्डली, १३४. कुमुदालया, १३५. कालजिह्वा (राक्षसोंके संहारके लिये कालरूपिणी जिह्वासे सम्पन्न), १३६. करालास्या (शत्रुओंके समक्ष विकराल मुखाकृतिवाली ), १३७. कालिका, १३८. कालरूपिणी, १३९. कमनीयगुणा (सुन्दर गुणोंसे सम्पन्न), १४०. कान्तिः, १४१. कलाधारा (समस्त चौंसठ कलाओंको धारण करनेवाली), १४२. कुमुद्वती ॥ ३०-३१॥

७८२

कौशिकी कमलाकारा कामचारप्रभञ्जिनी। कौमारी करुणापाड़ी ककुबन्ता करिप्रिया॥ ३२

केसरी केशवनुता कदम्बकुसुमप्रिया ।

कालिन्दी कालिका काञ्ची कलशोद्धवसंस्तुता ॥ ३३

काममाता क्रतुमती कामरूपा कृपावती। कुमारी कुण्डनिलया किराती कीरवाहना। ३४

कैकेयी कोकिलालापा केतकी कुसुमप्रिया। कमण्डलुधरा काली कर्मनिर्मूलकारिणी ॥ ३५

कलहंसगतिः कक्षा कृतकौतुकमङ्गला। कस्तूरीतिलका कम्रा करीन्द्रगमना कुहू: ॥ ३६

कर्पूरलेपना कृष्णा कपिला कुहराश्रया। कूटस्था कुधरा कम्रा कुक्षिस्थाखिलविष्टपा ॥ ३७

श्रीमद्देवी भागवत

[अ० ६

१४३. कौशिकी, १४४. कमलाकारा (कमलके समान सुन्दर आकार धारण करनेवाली), १४५. कामचारप्रभज्जिनी (स्वेच्छाचारका ध्वंस करनेवाली), १४६. कौमारी, १४७. करुणापाङ्गी (करुणामय कटाक्षसे भक्तोंपर कृपा करनेवाली), १४८. ककुबन्ता (दिशाओंको अवसानरूपा), १४९. करिप्रिया (जिन्हें हाथी प्रिय है) ॥ ३२॥

१५०. केसरी, १५१. केशवनुता (भगवान्‌ श्रीकृष्णके द्वारा प्रणम्य), १५२. कदम्बकुसुमप्रिया (कदम्बके पुष्पसे प्रेम करनेवाली), १५३. कालिन्दी, १५४. कालिका, १५५. काञ्ची, १५६. कलशोद्भवसंस्तुता ( अगस्त्यमुनिसे स्तुत होनेवाली), १५७. काममाता, १५८. क्रतुमती (यज्ञमय विग्रह धारण करनेवाली), १५९. कामरूपा, १६०. कृपावती, १६१. कुमारी, १६२. कुण्डनिलया (हवन- कुण्डमें विराजनेवाली), १६३. किराती (भक्तोंका कार्यसाधन करनेके लिये किरात-वेष धारण करनेवाली), १६४. कीरवाहना (तोतापक्षीको वाहनरूपमें रखनेवाली) ॥ ३३-३४॥

१६५. कैकेयी, १६६. कोकिलालापा, १६७. केतकी, १६८. कुसुमप्रिया, १६९. कमण्डलुधरा (ब्रह्मचारिणीके रूपमें कमण्डलु धारण करनेवाली), १७०. काली, १७१. कर्मनिर्मूलकारिणी (आराधित होनेपर कर्माको निर्मूल कर देनेवाली) ॥ ३५॥

१७२. कलहंसगतिः, १७३. कक्षा, १७४. कृतकौतुकमङ्गला (सर्वदा मंगलमय वैवाहिक वेष धारण करनेवाली), १७५. कस्तूरीतिलका, १७६. कम्रा (चंचला), १७७. करीन्द्रगमना (ऐरावतपर आरूढ होनेवाली), १७८. कुहूः (अमावस्या नामसे प्रसिद्ध) ॥ ३६॥

१७९. कर्पूरलेपना, १८०. कृष्णा, १८१. कपिला, १८२. कुहराश्रया (बुद्धिरूपी गुहामें स्थित रहनेवाली), १८३. कूटस्था (पर्वतशिखरपर निवास करनेवाली), १८४. कुधरा (पृथ्वीको धारण करनेवाली), १८५. कम्रा (अत्यन्त सुन्दरी), १८६. कुक्षिस्थाखिलविष्टपा ( अपनी कुक्षिमें स्थित अखिल जगतूको रक्षा करनेवाली) ॥ ३७॥

अ० ६]

खड्गखेटकरा खर्वा खेचरी खगवाहना। खट्वाङ्गधारिणी ख्याता खगराजोपरिस्थिता ॥ ३८

खलघ्नी खण्डितजरा खण्डाख्यानप्रदायिनी। खण्डेन्दुतिलका गङ्गा गणेशगुहपूजिता॥ ३९

गायत्री गोमती गीता गान्धारी गानलोलुपा। गौतमी गामिनी गाधा गन्धर्वाप्सरसेविता॥ ४०

गोविन्दचरणाक्रान्ता गुणत्रयविभाविता।

गन्धर्वी गह्वरी गोत्रा गिरीशा गहना गमी॥ ४१

गुहावासा गुणवती गुरुपापप्रणाशिनी।

गुर्वी गुणवती गुह्या गोप्तव्या गुणदायिनी॥ ४२

गिरिजा गुह्यमातङ्गी गरुडध्वजवल्लभा। गर्वापहारिणी गोदा गोकुलस्था गदाधरा॥ ४३

द्वादश स्कन्ध

७८३

१८७. खड्गखेटकरा (दानवोंको मारनेके लिये हाथमें ढाल-तलवार धारण करनेवाली), १८८. खर्वा (अभिमानिनी), १८९. खेचरी, १९०. खगवाहना, १९१. खट्वाङ्गधारिणी, १९२. ख्याता, १९३. खगराजोपरिस्थिता (गरुडके ऊपर विराजमान रहनेवाली) ॥ ३८॥

१९४. खलघ्नी, १९५. खण्डितजरा (बुढापेसे रहित विग्रहवाली), ९९६. खण्डाख्यानप्रदायिनी (मधुर कथाओंको प्रदान करनेवाली), १९७. खण्डेन्दुतिलका (ललाटपर खण्डित चन्द्रमा अर्थात्‌ द्वितीयाके चन्द्रमाको तिलकरूपमें धारण करनेवाली ), १९८. गङ्गा, १९९. गणेशगुहपूजिता (गणेश तथा कार्तिकेयसे पूजित) ॥ ३९॥

२००. गायत्री (अपना गुणगान करनेवालोंकी संरक्षिका), २०१. गोमती, २०२. गीता, २०३. गान्धारी, २०४. गानलोलुपा, २०५. गौतमी, २०६. गामिनी, २०७. गाधा (पृथ्वीको आश्रय देनेवाली), २०८. गन्धर्वाप्सरसेविता (गन्धर्व तथा अप्सराओंसे सेवित) ॥ ४०॥

२०९. गोविन्दचरणाक्रान्ता ( श्रीविष्णुके चरणोंसे आक्रान्त अर्थात्‌ पृथ्वीस्वरूपिणी), २१०. गुणत्रयविभाविता (तीन गुणोंके साथ आविर्भूत होनेवाली), २११. गन्धर्वी, २१२. गहरी (दुरूह महिमावाली), २१३. गोत्रा (पृथ्वीरूपा), २१४. गिरीशा (पर्वतको अधिष्ठात्री), २१५. गहना (गूढ़ स्वभाववाली), २१६. गमी (गमनशीला) ॥ ४१ ॥

२१७. गुहावासा, २१८. गुणवती, २१९. गुरुपापप्रणाशिनी (महान्‌ पापोंका नाश करनेवाली), २२०. गुर्वी, २२१. गुणवती, २२२. गुह्या, २२३. गोप्तव्या (हदयमें छिपाये रखनेयोग्य), २२४. गुणदायिनी ॥ ४२ ॥

२२५. गिरिजा, २२६. गुह्यमातङ्ी (ब्रह्म- विद्यास्वरूपिणी), २२७. गरुडध्वजवल्लभा (विष्णुको परम प्रिया), २२८. गर्वापहारिणी (अभिमानका नाश करनेवाली), २२९. गोदा (गौ अथवा पृथ्वीका दान करनेवाली), २३०. गोकुलस्था, २३१. गदाधरा ॥ ४३ ॥

9८४

गोकर्णनिलयासक्ता गुह्ममण्डलवर्तिनी। घर्मदा घनदा घण्टा घोरदानवमर्दिनी ॥

घृणिमन्त्रमयी घोषा घनसम्पातदायिनी। घण्टारवप्रिया घ्राणा घृणिसन्तुष्टकारिणी॥ ४५

घनारिमण्डला घूर्णा घृताची घनवेगिनी। ज्ञानधातुमयी चर्चा चिता चारुहासिनी॥ ४६

चटुला चण्डिका चित्रा चित्रमाल्यविभूषिता। चतुर्भुजा चारुदन्ता चातुरी चरितप्रदा॥ ४७

चूलिका चित्रवस्त्रान्ता चन्द्रमः कर्णकुण्डला। चन्द्रहासा चारुदात्री चकोरी चन्द्रहासिनी॥ ४८

चन्द्रिका चन्द्रधात्री च चौरी चौरा च चण्डिका। चञ्चद्वाग्वादिनी चन्द्रचूडा चोरविनाशिनी॥ ४९

श्रीमहेबीभागवत

[ अ० ६

२३२. गोकर्णनिलयासक्ता (गोकर्ण नामक तीर्थस्थानमें निवासहेतु तत्पर रहनेवाली), २३३. गुह्यममण्डलवर्तिनी (अत्यन्त गोपनीय मण्डलमें विद्यमान रहनेवाली), २३४. घर्मदा (ऊष्मा प्रदान करनेवाली ), २३५. घनदा (मेघ उत्पन्न करनेवाली), २३६. घण्टा, २३७. घोरदानवमर्दिनी ॥ ४४ ॥

२३८. घृणिमन्त्रमयी (सूर्यको प्रसन्न करनेवाले मन्त्ररूपसे विराजमान), २३९. घोषा (युद्धमें भयावह नाद करनेवाली), २४०. घनसम्पातदायिनी (मेघोंको जलवृष्टिकी आज्ञा देनेवाली), २४९. घण्टारवप्रिया (घण्टाध्वनिसे प्रसन्न होनेवाली), २४२. घ्राणा (प्राणेन्द्रियकी अधिष्ठात्री देवी), २४३. घृणिसन्तुष्ट- कारिणी (सूर्यको सन्तुष्ट करनेवाली) ॥ ४५ ॥

२४४. घनारिमण्डला (अनेकानेक शत्रुओंसे परिवृता), २४५. घूर्णा (सर्वत्र भ्रमणशीला), २४६. घृताची (सरस्वतीरूपा अथवा रात्रिकी अधिष्ठात्री देवी), २४७. घनवेगिनी (प्रचण्ड वेगशाली), २४८. ज्ञानधातुमयी (चिन्मय धातुओंसे बनी हुई), २४९. चर्चा, २५०. चर्चिता (चन्दन आदि सुगन्धित ्रव्योंसे सुपूजित), २५१. चारुहासिनी ॥ ४६ ॥

२५२. चटुला, २५३. चण्डिका, २५४. चित्रा, २५५. चित्रमाल्यविभूषिता (अनेक प्रकारके रंगोंकी मालाओंसे सुशोभित), २५६. चतुर्भुजा, २५७. चारुदन्ता, २५८. चातुरी, २५९. चरितप्रदा (सदाचारकी शिक्षा प्रदान करनेवाली) ॥ ४७ ॥

२६०. चूलिका (देवी-देवताओंमें शीर्ष स्थानवाली), २६१. चित्रवस्त्रान्ता, २६२. चन्द्रमःकर्ण- कुण्डला (कानोंमें चन्द्राकार कुण्डल धारण करनेवाली), २६३. चन्द्रहासा, २६४. चारुदात्री, २६५. चकोरी, २६६. चन्द्रहासिनी (चन्द्रमाको अपने मुखसौन्दर्यसे आह्वादित करनेवाली) ॥ ४८ ॥

२६७. चन्द्रिका, २६८. चन्द्रधात्री, २६९. चौरी (अपनी शक्तिको गुप्त रखनेवाली), २७०. चौरा (भक्तोंका पाप हरण करनेवाली), २७१. चण्डिका, २७२. चञ्चद्वाग्वादिनी (चंचलतापूर्वक सम्भाषण करनेवाली), २७३. चन्द्रचूडा, २७४. चोरविनाशिनी (चौरवृत्तिमें लिप्त लोगोंका विनाश करनेवाली) ॥ ४९ ॥

अ० ६]

चारुचन्दनलिप्ताङ्खी चज्चच्चामरवीजिता। चारुमध्या चारुगतिश्चन्दिला चन्द्ररूपिणी॥ ५०

चारुहोमप्रिया चार्वाचरिता चक्रबाहुका।

चन्द्रमण्डलमध्यस्था चन्द्रमण्डलदर्पणा ॥ ५१

चक्रवाकस्तनी चेष्टा चित्रा चारुविलासिनी। चित्स्वरूपा चन्द्रवती चन्द्रमाश्चन्दनप्रिया॥ ५२

चोदयित्री चिरप्रज्ञा चातका चारुहेतुकी।

छत्रयाता छत्रधरा छाया छन्दःपरिच्छदा॥ ५३

छायादेवीच्छिद्रनखा छन्दो ऽनुष्टुष्प्रतिष्ठान्ता

छन्नेन्द्रियविसर्पिणी। छिद्रोपद्रवभेदिनी ॥ ५४

छेदा छत्रेश्वरी छिन्ना छुरिका छेदनप्रिया।

जननी जन्मरहिता जातवेदा जगन्मयी॥ ५५

जाह्वी जटिला जेत्री जरामरणवर्जिता। जम्बूद्वीपवती ज्वाला जयन्ती जलशालिनी॥ ५६

जितेन्द्रिया जितक्रोधा जितामित्रा जगत्प्रिया।

जातरूपमयी जिह्वा जानकी जगती जरा॥ ५७

द्वादश स्कन्ध

७८५

२७५. चारुचन्दनलिप्ताङ्गी (सुन्दर चन्दनसे अनुलिप्त अंगोंवाली), २७६. चञ्चच्चामरवीजिता (निरन्तर डुलाये जाते हुए चँवरोंसे सुसेवित), २७७. चारुमध्या (सुन्दर कटिप्रदेशवाली ), २७८. चारुगतिः (मनमोहक गतिवाली), २७९. चन्दिला, २८०. चन्द्ररूपिणी ॥ ५० ॥

२८१. चारुहोमप्रिया ( श्रेष्ठ हवनसे प्रसन्न होने- वाली), २८२. चार्वाचरिता (उत्तम आचरणसे सम्पन्न), २८३. चक्रबाहुका, २८४. चन्द्रमण्डलमध्यस्था, २८५. चन्द्रमण्डलदर्पणा ( चन्द्रमण्डलरूपी दर्पणको धारण करनेवाली) ॥ ५१ ॥

२८६. चक्रवाकस्तनी (चक्रवाकके समान स्तनोंबाली), २८७. चेष्टा, २८८. चित्रा, २८९. चारुविलासिनी, २९०. चित्स्वरूपा (चिन्मय स्वरूपवाली), २९१. चन्द्रवती, २९२. चन्द्रमा, २९३. चन्दनप्रिया ॥ ५२ ॥

२९४. चोदयित्री (भक्तोंको प्रेरणा प्रदान करनेवाली), २९५. चिरप्रज्ञा (सनातन विद्यास्वरूपिणी), २९६. चातका (चातकके समान दृढ संकल्पवाली ), २९७. चारुहेतुकी, २९८. छत्रयाता (छत्रयुक्त होकर गमन करनेवाली), २९९. छत्रधरा, ३००. छाया, ३०१. छन्दःपरिच्छदा (वेदोंसे ज्ञात होनेवाली) ॥ ५३॥

३०२. छायादेवी, ३०३. छिद्रनखा, ३०४. छन्नेन्द्रियबिसर्पिणी (जितेन्द्रिय योगियोंके पास पधारनेवाली), ३०५. छन्दोऽनुष्टुप्प्रतिष्ठान्ता ( अनुष्टुप्‌ छन्दमें प्रतिष्ठित रहनेवाली), ३०६. छिद्रोपद्रवभेदिनी (कपटरूप उपद्रबको शान्त करनेवाली) ॥ ५४॥

३०७. छेदा (पापोंका उच्छेदन करनेवाली), ३०८. छत्रेश्वरी, ३०९. छिन्ना, ३१०. छुरिका, ३११. छेदनप्रिया, ३१२. जननी, ३१३. जन्मरहिता, ३१४. जातवेदा (अग्निस्वरूपिणी), ३१५. जगन्मयी ॥ ५५ ॥

३१६. जाह्ववी, ३१७. जटिला, ३१८. जेत्री, ३१९. जरामरणवर्जिता, ३२०. जम्बूद्वीपवती, ३२१. ज्वाला, ३२२. जयन्ती, ३२३. जलशालिनी, ३२४. जितेन्द्रिया, ३२५. जितक्रोधा, ३२६. जितामित्रा, ३२७. जगत्प्रिया, ३२८. जातरूपमयी (परम सुन्दर रूपवाली), ३२९. जिह्वा, ३३०. जानकी, ३३१. जगती, ३३२. जरा (सन्ध्याकालमें वृद्धरूप धारण करनेवाली) ॥ ५६-५७॥

७८६

जनित्री जहुतनया जगत्त्रयहितैषिणी । ज्वालामुखी जपवती ज्वरघ्नी जितविष्टपा॥

जिताक्रान्तमयी ज्वाला जाग्रती ज्वरदेवता। ज्वलन्ती जलदा ज्येष्ठा ज्याघोषास्फोटदिङ्मुखी॥ ५९

जम्भिनी जुम्भणा जुम्भा ज्चलन्माणिक्यकुण्डला। झिंझिका झणनिर्घोषा झंझामारुतवेगिनी॥ ६०

झल्लरीवाद्यकुशला जरूपा जभुजा स्मृता। टङ्कबाणसमायुक्ता टङ्किनी टङ्कभेदिनी॥ ६१

टङ्कीगणकृताघोषा टङ्कनीयमहोरसा। टङ्कारकारिणी देवी ठठशब्दनिनादिनी॥ ६२

डामरी डाकिनी डिम्भा डुण्डुमारैकनिर्जिता।

डामरीतन्त्रमार्गस्था डमइमरुनादिनी ॥ ६३

श्रीमद्देवीभागवत

[ अ० ६

३३३. जनित्री, ३३४. जह्नुतनया, ३३५. जगत्त्रयहितैषिणी (तीनों लोकोंका हित चाहनेवाली), ३३६. ज्वालामुखी, ३३७. जपवती (सदा ब्रह्मके जपमें तत्पर रहनेवाली), ३३८. ज्वरघ्नी, ३३९. जितविष्टपा (सम्पूर्ण जगत्पर विजय प्राप्त करनेवाली) ॥ ५८॥

३४०. जिताक्रान्तमयी (सबको आक्रान्त करनेके लिये विजयशालिनी देवी), ३४१. ज्वाला, ३४२. जाग्रती, ३४३. ज्वरदेवता, ३४४. ज्वलन्ती, ३४५. जलदा, ३४६. ज्येष्ठा, ३४७. ज्याघोषास्फोटदिङ्मुखी ( दिशाओं- विदिशाओंको अपने धनुषकी स्पष्ट तथा भीषण टंकारसे व्याप्त कर देनेवाली) ॥ ५९॥

३४८. जम्भिनी (अपने दाँतोंसे दानवोंको पीस डालनेवाली), ३४९. जुम्भणा, ३५०. जृम्भा, ३५१. ज्वलन्माणिक्यकुण्डला (प्रभायुक्त मणियोंके कुण्डलोंसे सुशोभित), ३५२. झिझिका (झींगुरसदृश तुच्छ प्राणीको भी अपने अंशसे उत्पन्न करनेवाली), ३५३. झणनिर्घाषा (कंकणकी झंकार ध्वनिसे सर्वदा मुखरित), ३५४. झंझामारुतवेगिनी (झंझावातके सदृश भयावह वेगशाली) ॥ ६०॥

३५५. झल्लरीवाद्यकुशला (झाँझ नामक वाद्य बजानेमें अत्यन्त निपुण), ३५६. जरूपा (बलीवर्दके समान रूपवाली), ३५७. जभुजा (बलीवर्दके समान पराक्रमी भुजाओंवाली), ३५८. टङ्कबाणसमायुक्ता, ३५९. टङ्किनी, ३६०. टङ्क भेदिनी ॥ ६१॥

३६१. टङ्कीगणकृताघोषा (रुद्रगणके समान गम्भीर ध्वनि करनेवाली), ३६२. टङ्कनीयमहोरसा (वर्णनीय महान्‌ वक्षःस्थलवाली), ३६३. टङ्कार कारिणीदेवी, ३६४. ठठशब्दनिनादिनी (ठ ठ शब्दके घोर निनादसे शत्रुओंको भयाक्रान्त करनेवाली) ॥ ६२॥

३६५. डामरी, ३६६. डाकिनी, ३६७. डिम्भा, ३६८. डुण्डुमारैकनिर्जिता (डुण्डुमार नामक राक्षसको परास्त करनेवाली), ३६९. डामरीतन्तरमार्गस्था ( डामर- तन्त्रके मार्गपर स्थित), ३७०. डमड्डमरुनादिनी (डमरुसे डमड्-डमड्‌ ध्वनि उत्पन्न करनेवाली) ॥ ६३॥

अ० ६]

डिण्डीरवसहा डिम्भलसत्क्रीडापरायणा।

ढुण्डिविघ्नेशजननी ढक्काहस्ता ढिलिव्रजा॥ ६४

नित्यज्ञाना निरुपमा निर्गुणा नर्मदा नदी। त्रिगुणा त्रिपदा तन्त्री तुलसीतरुणातरुः॥ ६५

त्रिविक्रमपदाक्रान्ता तुरीयपदगामिनी।

तरुणादित्यसङ्काशा तामसी तुहिना तुरा॥ ६६

त्रिकालज्ञानसम्पन्ना त्रिवेणी च त्रिलोचना। त्रिशक्तिस्त्रिपुरा तुङ्का तुरङ्गवदना तथा॥ ६७

तिमिङ्गिलगिला तीव्रा त्रिस्त्रोता तामसादिनी।

तन्त्रमन्त्रविशेषज्ञा तनुमध्या त्रिविष्टपा॥ ६८

त्रिसन्ध्या त्रिस्तनी तोषासंस्था तालप्रतापिनी। ताटङ्किनी तुषाराभा तुहिनाचलवासिनी॥ ६९

तन्तुजालसमायुक्ता तारहारावलिप्रिया।

तिलहोमप्रिया तीर्था तमालकुसुमाकृतिः॥ ७०

द्वादश स्कन्ध

७८७

३७१. डिण्डीरवसहा (डिण्डी नामक वाद्यकी ध्वनिको सहन करनेवाली), ३७२. डिम्भलसत्क्रीडा- परायणा (छोटे बच्चाँके साथ प्रेमपूर्वक क्रीडा करनेमें संलग्न), ३७३. ढुण्ढिविध्नेशजननी, ३७४. ढक्काहस्ता, ३७५. ढिलिव्रजा (ढिलि नामक गणसमूहोंसे समन्वित) ॥६४॥

३७६. नित्यज्ञाना, ३७७. निरुपमा, ३७८. निर्गुणा, ३७९. नर्मदा, ३८०. नदी, ३८१. त्रिगुणा, ३८२. त्रिपदा, ३८३. तन्त्री, ३८४. तुलसीतरुणातरुः (वृक्षोंमें तरुणी तुलसीरूपसे विराजमान) ॥ ६५ ॥

३८५. त्रिविक्रमपदाक्रान्ता (भगवान्‌ वामनके तीन डगोंसे आक्रान्त पृथ्वीरूपा), ३८६. तुरीयपदगामिनी (चतुर्थ पादमें गमन करनेवाली), ३८७. तरुणादित्य- सङ्काशा (प्रचण्ड सूर्यके समान तेजवाली), ३८८. तामसी, ३८९. तुहिना (चन्द्रमासदूश शीतल किरणोंवाली), ३९०. तुरा (शीघ्र गमन करनेवाली) ॥ ६६॥

३९९. त्रिकालज्ञानसम्पन्ना, ३९२. त्रिवेणी (गंगा-यमुना-सरस्वतीरूपा), ३९३. त्रिलोचना, ३९४. त्रिशक्ति: (इच्छाशक्ति-क्रियाशक्ति-ज्ञानशक्तिरूपा), ३९५. त्रिपुरा, ३९६. तुङ्रा, ३९७. तुरङ्गवदना ॥ ६७॥

३९८. तिमिङ्गिलगिला (मत्स्यभोजी तिमिंगिलको भी खा जानेवाली), ३९९. तीव्रा, ४००. त्रिस्त्रोता, ४०९. तामसादिनी (अज्ञानरूपी अन्धकारका भक्षण करनेवाली), ४०२. तन्त्रमन्त्रविशेषज्ञा, ४०३. तनुमध्या, ४०४. त्रिविष्टपा॥ ६८ ॥

४०५. त्रिसन्ध्या, ४०६. त्रिस्तनी (राजा मलय- ध्वजके यहाँ कन्याके रूपमें विराजमान), ४०७. तोषा- संस्था (सदा सन्तुष्ट भावमें स्थित), ४०८. तालप्रतापिनी (ताली बजाकर शत्रुओंको आतंकित करनेवाली), ४०९. ताटङ्किनी, ४१०. तुषाराभा ( बर्फके समान धवल कान्तिवाली), ४११. तुहिनाचलवासिनी (हिमालयमें निवास करनेवाली) ॥ ६९ ॥

४१२. तन्तुजालसमायुक्ता, ४१३. तारहारा- बलिप्रिया (चमकोले तारोंसे युक्त हार-पंक्तियोंसे प्रेम करनेवाली), ४१४. तिलहोमप्रिया, ४१५. तीर्था, ४१६. तमालकुसुमाकृतिः (तमालपुष्पके समान श्याम आकृतिवाली) ॥ ७०॥

७८८

तारका त्रियुता तन्वी त्रिशङ्कुपरिवारिता। तलोदरी तिलाभूषा ताटङ्कप्रियवाहिनी॥ ७१

त्रिजटा तित्तिरी तृष्णा त्रिविधा तरुणाकृतिः।

तप्तकाञ्चनसंकाशा तप्तकाञ्चनभूषणा॥ ७२

त्रैयम्बका त्रिवर्गा च त्रिकालज्ञानदायिनी। तर्पणा तृप्तिदा तृप्ता तामसी तुम्बुरुस्तुता॥ ७३

ताक्ष्यस्था त्रिगुणाकारा त्रिभङ्गी तनुवल्लरिः।

थात्कारी थारवा थान्ता दोहिनी दीनवत्सला॥ ७४

दानवान्तकरी देवरीतिर्दिवारात्रिद्रौपदी

दुर्गा दुर्गासुरनिबर्हिणी।

दुन्दुभिस्वना॥ ७५

देवयानी दुरावासा दारिद्र्योद्वेदिनी दिवा। दामोदरप्रिया दीप्ता दिग्वासा दिग्विमोहिनी॥ ७६

दण्डकारण्यनिलया दण्डिनी देवपूजिता। देववन्द्या दिविषदा द्वेषिणी दानवाकृतिः ॥ ७७

श्रीमहेवी भागवत

[ अ० ६

४१७. तारका (भक्तोंको तारनेवाली), ४१८. त्रियुता, ४१९. तन्वी, ४२०. त्रिशङ्कुपरिवारिता (राजा त्रिशंकुके द्वारा उपास्यरूपमें वरण की हुई), ४२१. तलोदरी (पृथ्वीको उदरके रूपमें धारण करनेवाली), ४२२. तिलाभूषा (तिलके पुष्पके सदृश नीलकान्तिवाली), ४२३. ताटङ्कप्रियबाहिनी (कानोंमें सुन्दर कर्णफूल धारण करनेवाली) ॥ ७१ ॥

४२४. त्रिजटा, ४२५. तित्तिरी, ४२६. तृष्णा, ४२७. त्रिविधा, ४२८. तरुणाकृतिः, ४२९. तप्त- काञ्चनसङ्काशा (तप्त सोनेके सदृश प्रभावाली), ४३०. तप्तकाञ्चनभूषणा (तप्त सोनेके सदूश दीप्तिवाले आभूषणोंसे अलंकृत) ॥ ७२॥

४३९. त्रैयम्बका, ४३२. त्रिवर्गा, ४३३. त्रिकाल- ज्ञानदायिनी, ४३४. तर्पणा, ४३५. तृप्तिदा, ४३६. तृप्ता, ४३७. तामसी, ४३८. तुम्बुरुस्तुता, ४३९. ताक्ष्यस्था (गरुडपर विराजमान रहनेवाली), ४४०. त्रिगुणाकारा, ४४१. त्रिभङ्गी, ४४२. तनुवल्लरिः (कोमल लताकी भाँति कमनीय अंगोंवाली), ४४३. थात्कारी (युद्धभूमिमें ’ थात्‌’ शब्दका उच्चारण करनेवाली), ४४४. थारवा (भयसे मुक्त करनेवाले शब्दका उच्चारण करनेवाली), ४४५. थान्ता (मंगलमयी देवी), ४४६. दोहिनी (यथेच्छ दोहन करनेयोग्य कामधेनुस्वरूपिणी), ४४७. दीनवत्सला ॥ ७३-७४॥

४४८. दानवान्तकरी, ४४९. दुर्गा, ४५०. दुर्गासुरनिबर्हिणी (दुर्ग नामक राक्षसका वध करनेवाली), ४५९. देवरीतिः (दिव्य मार्गसे सम्पन्न), ४५२. दिवारात्रिः, ४५३. द्रौपदी, ४५४. दुन्दुभिस्वना (दुन्दुभिके समान तीव्र ध्वनि करनेवाली) ॥ ७५॥

४५५. देवयानी, ४५६. दुरावासा, ४५७. दारिब्र्योद्भेदिनी (दरिद्रता दूर करनेवाली), ४५८. दिवा, ४५९. दामोदरप्रिया, ४६०. दीप्ता, ४६९. दिग्वासा (दिशारूपी वस्त्रवाली), ४६२. दिग्विमोहिनी (समस्त दिशाओंको मोहित करनेवाली) ॥ ७६॥

४६३. दण्डकारण्यनिलया, ४६४. दण्डिनी, ४६५. देवपूजिता, ४६६. देववन्द्या, ४६७. दिविषदा (सदा स्वर्गमें विराजमान रहनेवाली ), ४६८. द्वेषिणी ( राक्षसोंसे द्वेष करनेवाली), ४६९. दानवाकृतिः (समयानुसार दानवसदृश आकृति धारण करनेवाली) ॥ ७७॥

अ० ६ |

द्वादश स्कन्ध

७८९

दीनानाथस्तुता दीक्षा दैवतादिस्वरूपिणी। धात्री धनुर्धरा धेनुर्धारिणी धर्मचारिणी॥ ७८

धान्यदोहिनी। धनुर्वेदविशारदा॥ ७९

धरंधरा धराधारा धनदा धर्मशीला धनाध्यक्षा

धृतिर्धन्या धृतपदा धर्मराजप्रिया ध्रुवा। धूमावती धूमकेशी धर्मशास्त्रप्रकाशिनी॥ ८०

नन्दा नन्दप्रिया निद्रा नृनुता नन्दनात्मिका। नर्मदा नलिनी नीला नीलकण्ठसमाश्रया॥ ८१

नारायणप्रिया नित्या निर्मला निर्गुणा निधि: । निराधारा निरुपमा नित्यशुद्धा निरञ्जना॥ ८२

नादबिन्दुकलातीता नादबिन्दुकलात्मिका।

नुसिंहिनी नगधरा नृपनागविभूषिता॥ ८३ नरकक्लेशशमनी नारायणपदोद्भवा। निरवद्या निराकारा नारदप्रियकारिणी॥ ८४

नानाज्योतिःसमाख्याता निधिदा निर्मलात्मिका। नवसूत्रधरा नीतिर्निरुपद्रवकारिणी॥ ८५

नन्दजा नवरलाढ्या नेमिषारण्यवासिनी। नवनीतप्रिया नारी नीलजीमूतनिःस्वना॥ ८६

निमेषिणी नदीरूपा नीलग्रीवा निशीश्वरी। नामावलिनिशुम्भघ्नी नागलोकनिवासिनी॥ ८७

४७०. दीनानाथस्तुता, ४७१. दीक्षा, ४७२. दैवतादिस्वरूपिणी, ४७३. धात्री, ४७४. धनुर्धरा, ४७५. धेनुः, ४७६. धारिणी, ४७७. धर्मचारिणी, ४७८. धरंधरा, ४७९. धराधारा, ४८०. धनदा, ४८९. धान्यदोहिनी, ४८२. धर्मशीला, ४८३. धनाध्यक्षा, ४८४. धनुर्वेदविशारदा ॥ ७८-७९ ॥

४८५. धृतिः, ४८६. धन्या, ४८७. धृतपदा, ४८८. धर्मराजप्रिया, ४८९. ध्रुवा, ४९०. धूमावती, ४९१. धूमकेशी, ४९२. धर्मशास्त्रप्रकाशिनी, ४९३. नन्दा, ४९४. नन्दप्रिया, ४९५. निद्रा, ४९६. नुनुता (मनुष्यों- द्वारा नमस्कृत), ४९७. नन्दनात्मिका, ४९८. नर्मदा, ४९९. नलिनी, ५००. नीला, ५०१. नीलकण्ठसमाश्रया (नीलकण्ठ महादेवको आश्रयरूपा) ॥ ८०-८१॥

५०२. नारायणप्रिया, ५०३. नित्या, ५०४. निर्मला, ५०५. निर्गुणा, ५०६. निधिः, ५०७. निराधारा, ५०८. निरुपमा, ५०९. नित्यशुद्धा, ५१०. निरञ्जना (मायासे रहित), ५११. नादबिन्दुकलातीता (नाद-बिन्दु-कलासे परे), ५१२. नादबिन्दुकलात्मिका (नादबिन्दुकला- रूपिणी), ५१३. नुसिंहरूपा, ५१४. नगधरा, ५१५. नुपनागविभूषिता (नागराजसे विभूषित) ॥ ८२-८३॥

५१६. नरकक्लेशशमनी, ५१७. नारायणपदोद्भवा (भगवान्‌ विष्णुके चरणसे प्रकट गंगास्वरूपिणी), ५१८. निरवद्या (दोषरहित), ५१९. निराकारा, ५२०. नारदप्रियकारिणी, ५२१. नानाज्योतिः- समाख्याता (अनेकविध ज्योतिरूपसे विख्यात), ५२२. निधिदा, ५२३. निर्मलात्मिका (विशुद्धस्वरूपा), ५२४. नवसूत्रधरा (नवीन सूत्र धारण करनेवाली), ५२५. नीतिः, ५२६. निरुपद्रवकारिणी (समस्त उपद्रवोंको समाप्त कर देनेवाली) ॥ ८४-८५ ॥

५२७. नन्दजा (नन्दको पुत्री), ५२८. नवरत्नाढ्या (नौ प्रकारके रत्नोंसे विभूषित), ५२९. नैमिषारण्यवासिनी (नैमिषारण्यमें लिंगधारिणी ललितादेवीके रूपमें विराजमान), ५३०. नवनीतप्रिया, ५३९. नारी, ५३२. नीलजीमूतनिःस्वना (नीले मेघके समान गर्जन करनेवाली), ५३३. निमेषिणी (निमेषरूपा), ५३४. नदीरूपा, ५३५. नीलग्रीवा, ५३६. निशीश्वरी (रात्रिकी अधिष्ठात्री देवी), ५३७. नामावलिः (नानाविध नामोंवाली), ५३८. निशुम्भध्नी (निशुम्भ दैत्यका संहार करनेवाली), ५३९. नागलोकनिवासिनी ॥ ८६-८७॥

9९०

नवजाम्बूनदप्रख्या नागलोकाधिदेवता। नूपुराक्रान्तचरणा नरचित्तप्रमोदिनी ॥ ८८ निमग्नारक्तनयना निर्घातसमनिःस्वना। नन्दनोद्याननिलया निर्व्यृहोपरिचारिणी॥ ८९

पार्वती परमोदारा परब्रह्मात्मिका परा।

पञ्चकोशविनिर्मुक्ता पञ्चपातकनाशिनी॥ ९०

परचित्तविधानज्ञा पञ्चिका पञ्चरूपिणी। पूर्णिमा परमा प्रीतिः परतेजः प्रकाशिनी॥ ९१

पुराणी पौरुषी पुण्या पुण्डरीकनिभेक्षणा। पातालतलनिर्मग्ना प्रीता प्रीतिविवर्धिनी॥ ९२

पावनी पादसहिता पेशला पवनाशिनी।

प्रजापतिः परिश्रान्ता पर्वतस्तनमण्डला॥ ९३

पदाप्रिया पद्मसंस्था पद्याक्षी पद्मसम्भवा।

पद्मपत्रा पदापदा पद्मिनी प्रियभाषिणी॥ ९४

श्रीमहेवी भागवत

[ अ० ६

५४०. नवजाम्बूनदप्रख्या (नवीन सुवर्णसदृश कान्तिसे सम्पन्न), ५४१. नागलोकाधिदेवता (पाताल- लोककी अधिष्ठात्री देवी), ५४२. नूपुराक्रान्तचरणा (नूपुराँकी झंकारसे समन्वित चरणोंवाली), ५४३. नरचित्तप्रमोदिनी, ५४४. निमग्नारक्तनयना (धँसी हुई लाल आँखोंवाली), ५४५. निर्घातसमनिःस्वना (वञ्रपातके समान भीषण शब्द करनेवाली), ५४६. नन्दनोद्याननिलया (नन्दनवनमें विहार करनेवाली), ५४७. निर्व्यूहोपरिचारिणी (बिना व्यूहरचनाके आकाशमें स्वच्छन्द विचरण करनेवाली) ॥ ८८-८९ ॥

५४८. पार्वती, ५४९. परमोदारा, ५५०. पर- ब्रह्मात्मिका, ५५१. परा, ५५२. पञ्चकोशविनिर्मुक्ता (अन्नमय, प्राणमय, मनोमय, विज्ञानमय और आनन्दमय-इन पाँच कोशोंसे रहित विग्रहवाली), ५५३. पञ्चपातकनाशिनी (पाँच प्रकारके महापातकोंका नाश करनेवाली), ५५४. परचित्त- विधानज्ञा (दूसरोंके मनोभावोंको समझनेवाली), ५५५. पञ्चिका (पंचिकादेवीके नामसे प्रसिद्ध), ५५६. पञ्चरूपिणी, ५५७. पूर्णिमा, ५५८. परमा, ५५९. प्रीतिः, ५६०. परतेजः (परम तेजस्विनी), ५६१. प्रकाशिनी ॥ ९०-९१॥

५६२. पुराणी, ५६३. पौरुषी, ५६४. पुण्या, ५६५. पुण्डरीकनिभेक्षणा (विकसित कमलके सदृश नेत्रोंवाली), ५६६. पातालतलनिर्मग्ना (पातालके तलतक प्रविष्ट होनेको सामर्थ्यसे सम्पन्न), ५६७. प्रीता, ५६८. प्रीतिविवर्धनी, ५६९. पावनी, ५७०. पादसहिता (तीन पदोंसे शोभा पानेवाली), ५७१. पेशला (परम सुन्दर विग्रहवाली), ५७२. पबनाशिनी (वायुका भक्षण करनेवाली), ५७३. प्रजापतिः, ५७४. परिश्रान्ता (प्रयत्नशीला), ५७५. पर्वतस्तन- मण्डला (विशाल स्तनोंसे सुशोभित) ॥ ९२-९३॥

५७६. पदाप्रिया (कमलपुष्प अर्पित करनेसे प्रसन्न होनेवाली), ५७७. पद्मसंस्था (कमलके आसनपर स्थित रहनेवाली), ५७८. पद्याक्षी, ५७९. पद्मसम्भवा, ५८०. पद्मपत्रा (कमलपत्रकी भाँति जगत्से निर्लिप्त रहनेवाली), ५८१. पद्यपदा (कमलके समान कोमल चरणोंवाली), ५८२. पद्मिनी (हाथमें कमल धारण करनेवाली), ५८३. प्रियभाषिणी ॥ ९४॥

अ० ६]

द्वादश स्कन्ध

७९१

पशुपाशविनिर्मुक्ता पुरन्धी पुरवासिनी। पुष्कला पुरुषा पर्वा पारिजातसुमप्रिया॥। ९५

पतिव्रता पवित्राङ्गी पुष्पहासपरायणा।

प्रज्ञावतीसुता पौत्री पुत्रपूज्या पयस्विनी॥

पट्टिपाशधरा पङ्क्तिः पितुलोकप्रदायिनी।

पुराणी पुण्यशीला च प्रणतार्तिविनाशिनी॥ ९७

प्रद्युम्नजननी पुष्टा पितामहपरिग्रहा।

पुण्डरीकपुरावासा पुण्डरीकसमानना॥ ९८

पृथुजङ्खा पृथुभुजा पृथुपादा पृथूदरी।

प्रवालशोभा पिड्काक्षी पीतवासाः प्रचापला॥ ९९

प्रसवा पुष्टिदा पुण्या प्रतिष्ठा प्रणवागतिः।

पञ्चवर्णा पञ्चवाणी पञ्चिका पञ्जरस्थिता॥ १००

परमाया परज्योतिः परप्रीतिः परागतिः।

पराकाष्ठा परेशानी पावनी पावकद्युति:॥ १०१

५८४. पशुपाशविनिर्मुक्ता (पाशविक बन्धनोंसे मुक्त), ५८५. पुरन्धी (गृहस्थीके कार्यमें संलग्न स्त्रीके रूपमें विराजमान), ५८६. पुरवासिनी, ५८७. पुष्कला, ५८८. पुरुषा (पुरुषार्थमयी), ५८९. पर्वा (पर्वस्वरूपा), ५९०. पारिजातसुमप्रिया (पारिजात पुष्पसे अत्यधिक प्रेम रखनेवाली), ५९९. पतिव्रता, ५९२. पवित्राङ्गी, ५९३. पुष्पहासपरायणा (खिले हुए पुष्पके समान हँसनेवाली), ५९४. प्रज्ञावतीसुता, ५९५. पौत्री, ५९६. पुत्रपूज्या, ५९७. पयस्विनी (प्राणियोंके संवर्धनहेतु अमृततुल्य दुग्ध प्रदान करनेवाली) ॥ ९५-९६ ॥

५९८. पड्टिपाशधरा, ५९९. पंक्तिः, ६००. पितृलोकप्रदायिनी, ६०१. पुराणी, ६०२. पुण्यशीला, ६०३. प्रणतार्तिविनाशिनी (शरणागतजनोंका क्लेश दूर करनेवाली), ६०४. प्रद्युम्नजननी, ६०५. पुष्टा (पुष्टिरूपा), ६०६. पितामहपरिग्रहा (आदिशक्तिद्वारा पितामह ब्रह्माके लिये अर्पित की गयी देवी), ६०७. पुण्डरीकपुरावासा (पुण्डरीकपुर अर्थात्‌ चिदम्बरक्षेत्रमें निवास करनेवाली), ६०८. पुण्डीकसमानना (कमल- सदृश सुन्दर मुखवाली) ॥ ९७-९८॥

६०९. पृथुजङ्का (विशाल जाँघोंवाली), ६१०. पृथुभुजा (दीर्घ भुजाओंवाली), ६११. पृथुपादा (बृहत्‌ चरणोंवाली), ६१२. पृथूदरी (विशाल उदरवाली), ६९३. प्रवालशोभा (मूँगेके समान कान्तिसे सम्पन्न), ६१४. पिङ्गाक्षी, ६१५. पीतवासाः, ६१६. प्रचापला (अत्यन्त चंचल स्वभाववाली), ६१७. प्रसवा (सम्पूर्ण जगत्को उत्पन्न करनेवाली), ६१८. पुष्टिदा, ६१९. पुण्या, ६२०. प्रतिष्ठा, ६२१. प्रणवागतिः (ओंकारको मूलरूपा), ६२२. पञ्चवर्णा, ६२३. पञ्चवाणी, ६२४. पञ्चिका, ६२५. पञ्जरस्थिता (प्राणियोंके शरीरमें स्थित रहनेवाली) ॥ ९९-१००॥

६२६. परमाया (परम मायारूपा), ६२७. परज्योतिः, ६२८. परप्रीतिः, ६२९. परागतिः, ६३०. पराकाष्ठा (ब्रह्माण्डको अन्तिम सीमा), ६३१. परेशानी (परमेश्वरी), ६३२. पावनी, ६३३. पावकद्युतिः, ६३४. पुण्यभद्रा (पवित्र करनेमें अतीव दक्ष),

७९२

श्रीमहेबी भागवत

[ अ० ६

पुण्यभद्रा परिच्छेद्या पुष्पहासा पृथूदरी। पीताङ्गी पीतवसना पीतशय्या पिशाचिनी॥ १०२

पीतक्रिया पिशाचध्नी पाटलाक्षी पटुक्रिया।

पञ्चभक्षप्रियाचारा पूतनाप्राणघातिनी॥ १०३

पुन्नागवनमध्यस्था पुण्यतीर्थनिषेविता।

पञ्चाङ्गी च पराशक्तिः परमाह्णादकारिणी॥ १०४

पुष्पकाण्डस्थिता पूषा पोषिताखिलविष्टपा।

पानप्रिया पञ्चशिखा पन्नगोपरिशायिनी॥ १०५

पञ्चमात्रात्मिका पृथ्वी पथिका पृथुदोहिनी। पुराणन्यायमीमांसा पाटली पुष्पगन्धिनी॥ १०६

पुण्यप्रजा पारदात्री परमार्गैकगोचरा।

प्रवालशोभा पूर्णाशा प्रणवा पल्लवोदरी॥ १०७

फलिनी फलदा फल्गुः फूत्कारी फलकाकृतिः।

फणीऱन्द्रभोगशयना फणिमण्डलमण्डिता॥ १०८

६३५. परिच्छेद्या (सबसे विलक्षण स्वभाववाली), ६३६. पुष्पहासा, ६३७. पृथूदरी, ६३८. पीताङ्गी, ६३९. पीतवसना, ६४०. पीतशय्या (पीले रंगकी शय्यापर शयन करनेवाली), ६४९. पिशाचिनी (पिशाचोंके गण साथमें रखनेवाली) ॥ १०१-१०२ ॥

६४२. पीतक्रिया (मधुपानक्रियारूपा), ६४३. पिशाचध्नी, ६४४. पाटलाक्षी (विकसित गुलाब- पुष्पसदूश नयनोंवाली), ६४५. पटुक्रिया (चतुरताके साथ कार्य सम्पन्न करनेवाली), ६४६. पञ्चभक्ष- प्रियाचारा ( भोज्य- चर्व्य-चोष्य-लेह्य और पेय—इन पाँचों प्रकारके पदार्थोका प्रेमपूर्वक आहार करनेवाली), ६४७. पूतनाप्राणघातिनी (पूतनाके प्राणोंका नाश करनेवाली), ६४८. पुन्नागवनमध्यस्था (जायफलके वनके मध्य भागमें विराजमान रहनेवाली), ६४९. पुण्यतीर्थनिषेविता (पुण्यमय तीर्थोमें निवास करनेवाली), ६५०. पञ्चाङ्गी, ६५१. पराशक्तिः, ६५२. परमाह्णादकारिणी (परम आनन्द प्रदान करनेवाली) ॥ १०३-१०४॥

६५३. पुष्पकाण्डस्थिता (फूलोंके डंठलोंपर स्थित रहनेवाली), ६५४. पूषा, ६५५. पोषिताखिलविष्टपा (सम्पूर्ण संसारका भरण-पोषण करनेवाली), ६५६. पानप्रिया, ६५७. पञ्चशिखा, ६५८. पन्नगोपरिशायनी (सर्पोपर शयन करनेवाली), ६५९. पञ्चमात्रात्मिका, ६६०. पृथ्वी, ६६१. पथिका, ६६२. पृथुदोहिनी (पर्याप्त दोहन करनेवाली), ६६३. पुराणन्यायमीमांसा (पुराण, न्याय तथा मीमांसास्वरूपिणी), ६६४. पाटली, ६६५. पुष्पगन्धिनी, ६६६. पुण्यप्रजा, ६६७. पारदात्री, ६६८. परमार्गैकगोचरा (एकमात्र श्रेष्ठ मार्गद्वारा अनुभवगम्य), ६६९. प्रवालशोभा (मुँगेसे सुशोभित विग्रहवाली), ६७०. पूर्णाशा, ६७१. प्रणवा (३कारस्वरूपिणी), ६७२. पल्लबोदरी (नवीन पल्लवके समान सुकोमल उदरवाली) ॥ १०५-१०७॥

६७३. फलिनी (फलरूपिणी), ६७४. फलदा, ६७५. फल्गुः (फल्गु नामक नदीके रूपमें विद्यमान), ६७६. फूत्कारी (क्रोधावस्थामें फूत्कार करनेवाली), ६७७. फलकाकृतिः (बाणके अग्रभागके समान आकारवाली), ६७८. फणीन्द्रभोगशयना (नागराज शेषनागके फनपर शयन करनेवाली), ६७९. फणि- मण्डलमण्डिता (नागमण्डलोंसे सुशोभित) ॥ १०८ ॥

आ० ६]

बालबाला बहुमता बालातपनिभांशुका। बलभद्रप्रिया वन्द्या बडवा बुद्धिसंस्तुता ॥ १०९

बन्दीदेवी बिलवती बडिशघ्नी बलिप्रिया। बान्धवी बोधिता बुद्धिर्बन्धूककुसुमप्रिया ॥ ११०

बालभानुप्रभाकारा ब्राह्मी ब्राह्मणदेवता। बृहस्पतिस्तुता वृन्दा वृन्दावनविहारिणी॥ १११

बालाकिनी बिलाहारा बिलवासा बहूदका।

बहुनेत्रा बहुपदा बहुकर्णावतंसिका॥ ११२

बहुबाहुयुता बीजरूपिणी बहुरूपिणी। बिन्दुनादकलातीता बिन्दुनादस्वरूपिणी॥ ११३

बद्धगोधाङ्कुलित्राणा बदर्याश्रमवासिनी। बुन्दारका बृहत्स्कन्धा बृहती बाणपातिनी॥ ११४

वृन्दाध्यक्षा बहुनुता वनिता बहुविक्रमा।

बद्धपद्यासनासीना बिल्वपत्रतलस्थिता॥ ११५

बोधिद्रुमनिजावासा बडिस्था बिन्दुदर्पणा। बाला बाणासनवती वड़वानलवेगिनी॥ ११६

द्वादश स्कन्ध

७९३

६८०. बालबाला (बालिकाओंमें बालारूपिणी ), ६८९. बहुमता, ६८२. बालातपनिभांशुका (उदयकालके सूर्यकी भाँति अरुण वस्त्र धारण करनेवाली), ६८३. बलभद्रप्रिया, ६८४. वन्द्या, ६८५. बडवा, ६८६. बुद्धिसंस्तुता, ६८७. बन्दीदेवी, ६८८. बिलवती (गुहामें रहनेवाली), ६८९. बडिशघ्नी (कपटका विनाश करनेवाली), ६९०. बलिप्रिया, ६९१. बान्धवी, ६९२. बोधिता, ६९३. बुद्धिः, ६९४. बन्धूककुसुमप्रिया (बन्धूकपुष्पसे प्रसन्न होनेवाली) ॥ १०९-११०॥

६९५. बालभानुप्रभाकारा (प्रातःकालीन सूर्यको प्रभासे युक्त विग्रहवाली), ६९६. ब्राह्मी, ६९७. ब्राह्मणदेवता, ६९८. बृहस्यतिस्तुता, ६९९. वृन्दा, ७००. वृन्दावनविहारिणी, ७०१. बालाकिनी (बगुलोंकी पंक्तिसदूश रूपवाली), ७०२. बिलाहारा (कमाके दोषका निवारण करनेवाली), ७०३. बिलवासा (बिलरूपिणी गुहामें निवास करनेवाली), ७०४. बहूदका, ७०५. बहुनेत्रा, ७०६. बहुपदा, ७०७. बहुकर्णावतंसिका (अनेक प्रकारके कर्णभूषणोंसे अलंकृत) ॥ १११-११२॥

७०८. बहुबाहुयुता, ७०९. बीजरूपिणी, ७९०. बहुरूपिणी, ७११. बिन्दुनादकलातीता (बिन्दु, नाद और कलासे सर्वथा परे), ७१२. बिन्दुनादस्वरूपिणी (बिन्दु और नादके स्वरूपवाली), ७१३. बद्धगोधा- ङ्रुलित्राणा (गोधाके चर्मका अंगुलित्राण धारण करनेवाली), ७१४. बदर्याश्रमवासिनी (बदरिकाश्रमे निवास करनेवाली), ७१५. बृन्दारका, ७१६. बृहत्स्कन्धा (विशाल कन्धोंवाली), ७१७. बृहती, ७१८. बाणपातिनी (बाणोंको वर्षा करनेवाली) ॥ ११३-११४॥

७१९. वृन्दाध्यक्षा (वृन्दा आदि कृष्णसखियोंमें प्रमुखतम), ७२०. बहुनुता (सभीके द्वारा नमस्कृत), ७२१. वनिता, ७२२. बहुविक्रमा, ७२३. बद्धपद्या- सनासीना, ७२४. बिल्वपत्रतलस्थिता, ७२५. बोधिद्रुम- निजावासा (पीपलके वृक्षके नीचे अपना निवासस्थान बनानेवाली), ७२६. बडिस्था, ७२७. बिन्दुदर्पणा (अव्यक्तमायारूप दर्पणवाली), ७२८. बाला, ७२९. बाणासनवती (हाथमें धनुष धारण करनेवाली), ७३०. वडवानलवेगिनी (वडवाग्निके समान वेग धारण करनेवाली) ॥ ११५-११६॥

9९४

ब्रह्याण्डबहिरन्तःस्था ब्रह्मकङ्कणसूत्रिणी। भवानी भीषणवती भाविनी भयहारिणी॥ ११७

भद्रकाली भुजड़ाक्षी भारती भारताशया। भेरवी भीषणाकारा भूतिदा भूतिमालिनी॥ ११८

भामिनी भोगनिरता भद्गदा भूरिविक्रमा। भूतवासा भृगुलता भार्गवी भूसुराचिता॥ ११९

भागीरथी भोगवती भवनस्था भिषग्वरा। भामिनी भोगिनी भाषा भवानी भूरिदक्षिणा॥ १२०

भर्गात्मिका भीमवती भवबन्धविमोचिनी । भजनीया भूतधात्रीरञ्जिता भुवनेश्वरी॥ १२१

भुजङ्गवलया भीमा भेरुण्डा भागधेयिनी। माता माया मधुमती मधुजिह्वा मधुप्रिया॥ १२२

महादेवी महाभागा मालिनी मीनलोचना।

मायातीता मधुमती मधुमांसा मधुद्रवा॥ १२३

श्रीमद्देवी भागवत

[ अ० ६

७३१. ब्रह्माण्डबहिरन्तःस्था (ब्रह्माण्डके भीतर तथा बाहर दोनों स्थानोंमें रहनेवाली), ७३२. ब्रहाकङ्कण- सूत्रिणी (ब्रह्माको कंकणसूत्रस्वरूपिणी),७३३. भवानी, ७३४. भीषणवती (दानवोंके वधके लिये भयावह रूप धारण करनेवाली), ७३५. भाविनी (जगतूकी उत्पत्ति, पालन तथा संहार करनेवाली),७३६. भयहारिणी, ७३७. भद्रकाली, ७३८. भुजङ्काक्षी, ७३९. भारती, ७४०. भारताशया (अपने ध्यानमें रत पुरुषोंके अन्तःकरणमें विराजमान रहनेवाली), ७४९. भैरवी, ७४२. भीषणाकारा, ७४३. भूतिदा (ऐश्वर्य प्रदान करनेवाली), ७४४. भूतिमालिनी (विपुल ऐश्वर्यसे सम्पन्न) ॥ ११७-११८॥

७४५. भामिनी, ७४६. भोगनिरता, ७४७. भद्रदा, ७४८. भूरिविक्रमा (अत्यधिक पराक्रमसे सम्पन्न), ७४९. भूतवासा (सभी प्राणियोंमें विद्यमान रहनेवाली), ७५०. भृगुलता, ७५१. भार्गवी ( भृगु- मुनिको शक्तिके रूपमें विराजमान), ७५२. भूसुराचिता (ब्राह्मणोंके द्वारा अर्चित), ७५३. भागीरथी, ७५४. भोगवती, ७५५. भवनस्था, ७५६. भिषग्वरा ( भवरोग दूर करनेके लिये श्रेष्ठ वैद्यरूपा), ७५७. भामिनी, ७५८. भोगिनी, ७५९. भाषा, ७६०. भवानी, ७६१. भूरिदक्षिणा॥ ११९-१२०॥

७६२. भर्गात्मिका (परम तेजसे सम्पन्न), ७६३. भीमवती, ७६४. भवबन्धविमोचिनी, ७६५. भजनीया, ७६६. भूतधात्रीरञ्जिता (प्राणियोंका पालन तथा अनुरंजन करनेवाली), ७६७. भुवनेश्वरी, ७६८. भुजङ्कवलया (साँपोंको वलयाकृतिके रूपमें हाथोंमें धारण करनेवाली), ७६९. भीमा, ७७०. भेरुण्डा (भेरुण्डा नामसे प्रसिद्ध देवी), ७७१. भागधेयिनी (परम सौभाग्यवती), ७७२. माता, ७७३. माया, ७७४. मधुमती (मधुपान करनेवाली), ७७५. मधुजिह्वा, ७७६. मधुप्रिया (मधुसे अतिशय प्रीति रखनेवाली) ॥ १२१-१२२॥

७७७. महादेवी, ७७८. महाभागा, ७७९. मालिनी, ७८०. मीनलोचना (मछलीके समान नेत्रोंबाली ), ७८१. मायातीता, ७८२. मधुमती, ७८३. मधुमांसा, ७८४. मधुद्रवा (मधुका अर्पण करनेसे भक्तोंपर द्रवित होनेवाली), ७८५. मानवी (मानवरूप धारण

आ० ६]

मानवी मधुसम्भूता मिथिलापुरवासिनी। मधुकैटभसंहत्री मेदिनी मेघमालिनी॥ १२४

मन्दोदरी महामाया मैथिली मसृणप्रिया। महालक्ष्मीमहाकाली महाकन्या महेश्वरी॥ १२५

माहेन्द्री मेरुतनया मञ्जुमञ्जीरचरणा मोक्षदा मञ्जुभाषिणी॥ १२६

मन्दारकुसुमार्चिता।

मधुरद्राविणी मुद्रा मलया मलयान्विता।

मेधा मरकतश्यामा मागधी मेनकात्मजा॥ १२७

महामारी महावीरा महाश्यामा मनुस्तुता।

मातृका मिहिराभासा मुकुन्दपदविक्रमा॥ १२८

मूलाधारस्थिता मुग्धा मणिपूरकवासिनी। मृगाक्षी महिषारूढा महिषासुरमर्दिनी॥ १२९

योगासना योगगम्या योगा यौवनकाश्रया।

यौवनी युद्धमध्यस्था यमुना युगधारिणी॥ १३०

द्वादश स्कन्ध

७९५

करनेवाली), ७८६. मधुसम्भूता (चैत्रमासमें प्रकट होनेवाली), ७८७. मिथिलापुरवासिनी (मिथिलापुरीमें निवास करनेवाली सीतास्वरूपिणी), ७८८. मधुकैटभ- संहत्री (मधु तथा कैटभ दानवोंका संहार करनेवाली), ७८९. मेदिनी (पृथ्वीस्वरूपिणी), ७९०. मेघमालिनी (मेघमालाओंसे घिरी हुई) ॥ १२३-१२४॥

७९१. मन्दोदरी, ७९२. महामाया, ७९३. मैथिली, ७९४. मसृणप्रिया (मधुर पदार्थाँसे प्रेम ` करनेवाली), ७९५. महालक्ष्मीः, ७९६. महाकाली, ७९७. महाकन्या, ७९८. महेश्वरी, ७९९. माहेन्द्री (शचीके रूपमें विराजमान), ८००. मेरुतनया, ८०१. मन्दारकुसुमार्चिता (मन्दारपुष्पसे पूजित होनेवाली), ८०२. मञ्जुमञ्जीरचरणा (चरणोंमें सुन्दर पायल धारण करनेवाली), ८०३. मोक्षदा, ८०४. मञ्जुभाषिणी ॥ १२५-१२६॥

८०५. मधुरद्राविणी (भक्तिसे द्रवित होकर मधुर वचन बोलनेवाली), ८०६. मुद्रा, ८०७. मलया (मलयाचलपर निवास करनेवाली), ८०८. मलयान्विता (मलयगिरि चन्दनसे युक्त), ८०९. मेधा, ८१०. मरकतश्यामा (मरकतमणिके सदृश श्याम वर्णवाली), ८११. मागधी, ८१२. मेनकात्मजा, ८१३. महामारी, ८१४. महावीरा, ८१५. महाश्यामा, ८१६. मनुस्तुता (मनुके द्वारा स्तुत), ८१७. मातृका, ८१८. मिहिराभासा (सूर्यके समान प्रभावाली), ८१९. मुकुन्दपदविक्रमा (भगवान्‌ विष्णुके पदका अनुसरण करनेवाली) ॥ १२७-१२८॥

८२०. मूलाधारस्थिता (मूलाधारचक्रमें कुण्डलिनीके रूपमें स्थित रहनेवाली), ८२९. मुग्धा (सर्वदा प्रसन्नचित्त रहनेवाली), ८२२. मणिपूरकवासिनी (मणिपूर नामक चक्रमें निवास करनेवाली), ८२३. मृगाक्षी (मृगके समान नेत्रोंवाली), ८२४. महिषारूढा (महिषपर आरूढ़ होनेवाली), ८२५. महिषासुरमर्दिनी (महिष नामक दानवका वध करनेवाली) ॥ १२९ ॥

८२६. योगासना, ८२७. योगगम्या, ८२८. योगा, ८२९. यौवनकाश्रया (सदा यौवनावस्थामें विराजमान), ८३०. यौवनी, ८३१. युद्धमध्यस्था, ८३२. यमुना, ८३३. युगधारिणी, ८३४. यक्षिणी, ८३५. योगयुक्ता,

७९६

यक्षिणी योगयुक्ता च यक्षराजप्रसूतिनी। यात्रा यानविधानज्ञा यदुवंशसमुद्धवा॥ १३१

यकारादिहकारान्ता याजुषी यज्ञरूपिणी। यामिनी योगनिरता यातुधानभयङ्करी॥ १३२

रुक्मिणी रमणी रामा रेवती रेणुका रतिः। रौद्री रौद्रप्रियाकारा राममाता रतिप्रिया॥ १३३

रोहिणी राज्यदा रेवा रमा राजीवलोचना। राकेशी रूपसम्पन्ना रत्नसिंहासनस्थिता॥ १३४

रक्तमाल्याम्बरधरा रक्तगन्धानुलेपना।

राजह॑ससमारूढा रम्भा रक्तबलिप्रिया॥ १३५

रमणीययुगाधारा राजिताखिलभूतला। रुरुचर्मपरीधाना रथिनी रलमालिका॥ १३६

रोगेशी रोगशमनी राविणी रोमहर्षिणी। रामचन्द्रपदाक्रान्ता रावणच्छेदकारिणी॥ १३७

रत्नवस्त्रपरिच्छन्ना रथस्था रुक्मभूषणा। लज्ाधिदेवता लोला ललिता लिङ्गधारिणी ॥ १३८

लक्ष्मीलोला लुप्तविषा लोकिनी लोकविश्रुता। लज्जा लम्बोदरी देवी ललना लोकधारिणी ॥ १३९

श्रीमद्देवी भागवत

[ अ० ६

८३६. यक्षराजप्रसूतिनी (यक्षराजको उत्पन्न करनेवाली), ८३७. यात्रा, ८३८. यानविधानज्ञा (विमानोंकी व्यवस्थाका विशेष ज्ञान रखनेवाली), ८३९. यदुवंश- समुद्धवा (यदुवंशमें प्रादुर्भूत देवी) ॥ १३०-१३१॥

८४०. यकारादिहकारान्ता (यकारसे लेकर हकारतक सभी वर्णोके रूपवाली), ८४१. याजुषी (यजुर्वेदस्वरूपिणी), ८४२. यज्ञरूपिणी, ८४३. यामिनी, ८४४. योगनिरता, ८४५. यातुधानभयङ्करी (राक्षसोंको भय उत्पन्न करनेवाली) ॥ १३२॥

८४६. रुक्मिणी, ८४७. रमणी, ८४८. रामा, ८४९. रेवती, ८५०. रेणुका, ८५१. रतिः, ८५२. रौद्री, ८५३. रौद्रप्रियाकारा (रौद्र आकृतिसे प्रीति करनेवाली), ८५४. राममाता (कौसल्यारूपमें विराजमान), ८५५. रतिप्रिया, ८५६. रोहिणी, ८५७. राज्यदा, ८५८. रेवा (नर्मदासंज्ञक नदी), ८५९. रमा, ८६०. राजीवलोचना, ८६१. राकेशी, ८६२. रूपसम्पन्ना, ८६३. रत्नसिंहासनस्थिता (रलसे निर्मित सिंहासनपर विराजमान रहनेवाली) ॥ १३३-१३४॥

८६४. रक्तमाल्याम्बरधरा, ८६५. रक्तगन्धानुलेपना, ८६६. राजह॑ससमारूढा, ८६७. रम्भा, ८६८. रक्तबलि- प्रिया, ८६९. रमणीययुगाधारा (रमणीय युगकी आश्रय- स्वरूपिणी), ८७०. राजिताखिलभूतला (सम्पूर्ण पृथ्वी- तलको सुशोभित करनेवाली), ८७१. रुरुचर्मपरीधाना (मृगचर्मको सस्त्रके रूपमें धारण करनेवाली), ८७२. रथिनी, ८७३. रलमालिका ॥ १३५-१३६ ॥

८७४. रोगेशी (रोगोंपर शासन करनेवाली), ८७५. रोगशमनी, ८७६. राविणी (भयावह गर्जन करनेवाली), ८७७. रोमहर्षिणी, ८७८. रामचन््रपदाक्रान्ता, ८७९. रावणच्छेदकारिणी (रावणका संहार करनेवाली), ८८०. रत्लवस्त्रपरिच्छन्ना (रत्न तथा वस्त्रोंसे सम्यक्‌ आच्छादित), ८८१. रथस्था, ८८२. रुक्मभूषणा (स्वर्णमय आभूषणोंसे सुशोभित), ८८३. लज्जाधिदेवता, ८८४. लोला (अत्यन्त चंचल स्वभाववाली), ८८५. ललिता, ८८६. लिङ्गधारिणी ॥ १३७-१३८॥

८८७. लक्ष्मीः, ८८८. लोला, ८८९. लुप्तविषा (विषसे निष्प्रभावित रहनेवाली), ८९०. लोकिनी, ८९९. लोकविश्रुता, ८९२. लज्जा, ८९३. लम्बोदरीदेवी, ८९४. ललना (स्त्रीस्वरूपा), ८९५. लोकधारिणी ॥ १३९॥

अ० ६]

द्वादश स्कन्ध

७९७

वरदा वन्दिता विद्या वैष्णवी विमलाकृतिः।

वाराही विरजा वर्षा वरलक्ष्मीर्विलासिनी॥ १४०

विनता व्योममध्यस्था वारिजासनसंस्थिता।

वारुणी वेणुसम्भूता वीतिहोत्रा विरूपिणी॥ १४१

वायुमण्डलमध्यस्था विष्णुरूपा विधिप्रिया।

विष्णुपली विष्णुमती विशालाक्षी वसुन्धरा॥ १४२

वामदेवप्रिया वेला वञ्रिणी वसुदोहिनी।

वेदाक्षरपरीताङ्की वाजपेयफलप्रदा॥ १४३

वासवी वामजननी वैकुण्ठनिलया वरा।

व्यासप्रिया वर्मधरा वाल्मीकिपरिसेविता॥ १४४

शाकम्भरी शिवा शान्ता शारदा शरणागतिः।

शातोदरी शुभाचारा शुम्भासुरविमर्दिनी॥ १४५

शोभावती शिवाकारा शङ्करार्धशरीरिणी।

शोणा शुभाशया शुभ्रा शिर:सन्धानकारिणी ॥ १४६

८९६. वरदा, ८९७. वन्दिता, ८९८. विद्या, ८९९. वैष्णवी, ९००. विमलाकृतिः, ९०१. वाराही (वराहरूप धारण करनेवाली), ९०२. विरजा, ९०३. वर्षा (वृष्टिरूपा), ९०४. वरलक्ष्मीः, ९०५. विलासिनी, ९०६. विनता, ९०७. व्योममध्यस्था, ९०८. वारि- जासनसंस्थिता (कमलके आसनपर विराजमान रहनेवाली), ९०९. वारुणी (वरुणको शक्तिस्वरूपिणी), ९१०. वेणुसम्भूता (बाँससे प्रकट होनेवाली), ९११. वीतिहोत्रा (अग्निस्वरूपिणी), ९१२. विरूपिणी (विशिष्टरूपसे सम्पन्न) ॥ १४०-१४१ ॥

९१३. वायुमण्डलमध्यस्था, ९१४. विष्णुरूपा, ९१५. विधिप्रिया, ९१६. विष्णुपत्नी, ९१७. विष्णुमती, ९१८. विशालाक्षी (विशाल नेत्रोंबाली), ९१९. बसुन्धरा, ९२०. वामदेवप्रिया (रुद्राणीरूपसे विद्यमान), ९२१. वेला (समयकी अधिष्ठात्री देवी), ९२२. वज्रिणी, ९२३. बसुदोहिनी (सम्पदाका दोहन करनेवाली), ९२४. वेदाक्षरपरीताङ्की (वेदाक्षरोंसे युक्त अंगोंवाली), ९२५. वाजपेयफलप्रदा (वाजपेययज्ञका फल प्रदान करनेवाली), ९२६. वासवी, ९२७. वामजननी (वामदेवको जननी), ९२८. वैकुण्ठनिलया, ९२९. वरा, ९३०. व्यासप्रिया, ९३१. वर्मधरा (कवच धारण करनेवाली), ९३२. बाल्मीकिपरिसेविता (वाल्मीकिके द्वारा भलीभाँति सेवित) ॥ १४२—१४४॥

९३३. शाकम्भरी (शाकम्भरीदेवी नामसे प्रसिद्ध), ९३४. शिवा, ९३५. शान्ता, ९३६. शारदा, ९३७. शरणागतिः, ९३८. शातोदरी (तेजसे युक्त उदरवाली), ९३९. शुभाचारा (पवित्र आचरणवाली), ९४०. शुम्भा- सुरविमर्दिनी (शुम्भ नामक दानवका वध करनेवाली), ९४१. शोभावती, ९४२. शिवाकारा (कल्याणमयी आकृति धारण करनेवाली), ९४३. शङ्करार्धशरीरिणी (शिवकी अर्धांगिनी), ९४४. शोणा (रक्त वर्णवाली), ९४५. शुभाशया (मंगलकारी अभिप्रायसे युक्त), ९४६. शुभ्रा, ९४७. शिरःसन्धानकारिणी (दैत्योंके मस्तकपर संधान करनेवाली) ॥ १४५-१४६॥

७९८ शरावती शरानन्दा शरज्ज्योत्स्ना शुभानना। शरभा शूलिनी शुद्धा शबरी शुकवाहना॥ १४७

श्रीमती श्रीधरानन्दा श्रवणानन्ददायिनी।

शर्वाणी शर्वरीवन्द्या षड्भाषा षड्ऋतुप्रिया॥ १४८

षडाधारस्थिता देवी षण्मुखप्रियकारिणी।

षडङ्गरूपसुमतिसुरासुरनमस्कृता ॥ १४९

सरस्वती सदाधारा सर्वमङ्गलकारिणी।

सामगानप्रिया सूक्ष्मा सावित्री सामसम्भवा॥ १५०

सर्वावासा सदानन्दा सुस्तनी सागराम्बरा।

सर्वैश्वर्यप्रिया सिद्धिः साधुबन्धुपराक्रमा॥ १५१

सप्तर्षिमण्डलगता सोममण्डलवासिनी।

सर्वज्ञा सान्द्रकरुणा समानाधिकवर्जिता॥ १५२

श्रीमहेवी भागवत

[ अ० ६

९४८. शरावती (बाणोंसे रक्षा करनेवाली), ९४९. शरानन्दा (आनन्दपूर्वक बाणका संचालन करनेवाली), ९५०. शरज्ज्योत्स्ना (शरत्कालीन चन्द्रमाके समान धवल किरणोंवाली), ९५१. शुभानना, ९५२. शरभा (हरिणी-स्वरूपा), ९५३. शूलिनी, ९५४. शुद्धा, ९५५. शबरी, ९५६. शुकवाहना (शुकपर सवार होनेवाली), ९५७. श्रीमती, ९५८. श्रीधरानन्दा (विष्णुको आनन्द प्रदान करनेवाली), ९५९. श्रवणानन्ददायिनी (देवी-चरित्र सुननेसे भक्तोंको आनन्द प्रदान करनेवाली), ९६०. शर्वाणी (शंकरकी शक्तिरूपा भगवती पार्वती), ९६९. शर्वरीबन्ह्या (रात्रिमें पूजित होनेवाली), ९६२. षड्भाषा (छः भाषाओंके रूपवाली), ९६३. षड्ऋतुप्रिया (सभी छः ऋतुओंसे प्रीति रखनेवाली) ॥ १४७-१४८॥

९६४. षडाधारस्थितादेवी (छः प्रकारके आधारोंमें विराजमान होनेवाली भगवती), ९६५. षण्मुख- प्रियकारिणी (कार्तिकेयका प्रिय करनेवाली), ९६६. षडङ्गरूपसुमतिसुरासुरनमस्कृता (षडंग रूपवाले सुमति नामक देवताओं तथा असुरांद्वारा नमस्कृत), ९६७. सरस्वती, ९६८. सदाधारा (सत्यपर प्रतिष्ठित रहनेवाली), ९६९. सर्वमङ्लकारिणी (सबका कल्याण करनेवाली), ९७०. सामगानप्रिया, ९७१. सूक्ष्मा, ९७२. सावित्री, ९७३. सामसम्भवा (सामवेदसे प्रादुर्भूत होनेवाली) ॥ १४९-१५०॥

९७४. सर्वावासा (सबमें व्याप्त रहनेवाली), ९७५. सदानन्दा, ९७६. सुस्तनी, ९७७. सागराम्बरा (वस्त्रके रूपमें सागरको धारण करनेवाली), ९७८. सर्वैश्वर्यप्रिया (समस्त ऐश्वर्योसे प्रेम करनेवाली), ९७९. सिद्धिः, ९८०. साधुबन्धुपराक्रमा (सज्जनों तथा प्रिय भक्तजनोंके लिये पराक्रम प्रदर्शित करनेवाली), ९८१. सप्तर्षिमण्डलगता, ९८२. सोममण्डलवासिनी (चन्द्रमण्डलमें विराजमान रहनेवाली), ९८३. सर्वज्ञा, ९८४. सान्द्रकरुणा (अतीव करुणामयी), ९८५. समानाधिकवर्जिता (सदा एक समान रहनेवाली) ॥ १५१-१५२॥

आ० ६]

सर्वोत्तुदा सङ्गहीना सद्गुणा सकलेष्टदा। सरघा सूर्यतनया सुकेशी सोमसंहतिः॥ १५३

हिरण्यवर्णा हरिणी ह्वींकारी हंसवाहिनी । क्षौमवस्त्रपरीताड़ी क्षीराब्धितनया क्षमा॥ १५४

गायत्री चैव सावित्री पार्वती च सरस्वती। वेदगर्भा वरारोहा श्रीगायत्री पराम्बिका॥ १५५

इति साहस्त्रकं नाम्नां गायत्र्याश्चैव नारद। पुण्यदं सर्वपापघ्नं महासम्पत्तिदायकम्‌॥ १५६

एवं नामानि गायत्र्यास्तोषोत्पत्तिकराणि हि। अष्टम्यां च विशेषेण पठितव्यं द्विजैः सह॥ ९५७

जपं कृत्वा होमपूजाध्यानं कृत्वा विशेषतः। यस्मै कस्मै न दातव्यं गायत्र्यास्तु विशेषतः॥ १५८

सुभक्ताय सुशिष्याय वक्तव्यं भूसुराय वै। भ्रष्टेभ्य: साधकेभ्यश्च बान्धवेभ्यो न दर्शयेत्‌॥ १५९

यद्गृहे लिखितं शास्त्रं भयं तस्य न कस्यचित्‌। चञ्चलापि स्थिरा भूत्वा कमला तत्र तिष्ठति॥ १६०

इदं रहस्यं परमं गुह्याद्‌ गुह्यतरं महत्‌। पुण्यप्रदं मनुष्याणां दरिद्राणां निधिप्रदम्‌॥ १६१

द्वादश स्कन्ध

७९९

९८६. सर्वोत्तुङ्गा (सर्वोच्च स्थान रखनेवाली), ९८७.’ सङ्गहीना (आसक्तिभावनासे रहित), ९८८. सदगुणा, ९८९. सकलेष्टदा (सभी अभीष्ट फल प्रदान करनेवाली), ९९०. सरघा (मधुमक्षिका- स्वरूपिणी), ९९१. सूर्यतनया (सूर्यपुत्री), ९९२. सुकेशी (सुन्दर केशोंसे सम्पन्न), ९९३. सोमसंहतिः (अनेक चन्द्रमाओंको शोभासे सम्पन्न) ॥ १५३॥

९९४. हिरण्यवर्णा (स्वर्णके समान वर्णवाली), ९९५. हरिणी, ९९६. हींकारी (हीं-बीजस्वरूपिणी), ९९७. हंसवाहिनी (हंसपर सवार होनेवाली), ९९८. क्षौमवस्त्रपरीताङ्गी (रेशमी वस्त्रोसे ढँके हुए अंगोंबाली), ९९९. क्षीराव्धितनया (क्षीरसागरकी पुत्रीस्वरूपा), क्षमा, १००१. गायत्री, १००२. सावित्री, १००३. पार्वती, १००४. सरस्वती, १००५. वेदगर्भा, १००६. वरारोहा, १००७. श्रीगायत्री, १००८. पराम्बिका॥ १५४-१५५ ॥

हे नारद! भगवती गायत्रीका यह सहस्रनाम है । यह अत्यन्त पुण्यदायक, सभी पापोंका नाश करनेवाला तथा विपुल सम्मदाओंको प्रदान करनेवाला है॥ १५६॥

इस प्रकार कहे गये ये नाम गायत्रीको सन्तुष्टि प्रदान करनेवाले हैं । ब्राह्मणोंके साथ विशेष करके अष्टमी तिथिको इस सहस्रनामका पाठ करना चाहिये। भलीभाँति जप, होम, पूजा और ध्यान करके इसका पाठ करना चाहिये। जिस किसीको भी इस गायत्रीसहसत्रनामका उपदेश नहीं करना चाहिये; अपितु योग्य भक्त, उत्तम शिष्य तथा ब्राह्मणको ही इसे बताना चाहिये। पथभ्रष्ट साधकों अथवा ऐसे अपने बन्धुओंके भी समक्ष इसे प्रदर्शित नहीं करना चाहिये ॥ १५७—१५९ ॥

जिस व्यक्तिके घरमें यह गायत्रीसम्बन्धी शास्त्र लिखा होता है, उसे किसीका भी भय नहीं रहता और अत्यन्त चपल लक्ष्मी भी उस घरमें स्थिर होकर विराजमान रहती हैं ॥ १६०॥

यह परम रहस्य गुद्यसे भी अत्यन्त गुह्य है। यह मनुष्योंको पुण्य प्रदान करानेवाला, दरिद्रोंको सम्पत्ति सुलभ करानेवाला, मोक्षकी अभिलाषा रखनेवालोंको

१०००.

८००

मोक्षप्रदं मुमुक्षूणां कामिनां सर्वकामदम्‌। रोगाह् मुच्यते रोगी बद्धो मुच्येत बन्धनात्‌॥ १६२

बह्यहत्यासुरापानसुवर्णस्तेयिनो नराः। गुरुतल्पगतो वापि पातकान्मुच्यते सकृत्‌॥ १६३

असत्प्रतिग्रहाच्चैवाभक्ष्यभक्षाद्विशेषतः । पाखण्डानृतमुख्येभ्यः पठनादेव मुच्यते॥ १६४

इदं रहस्यममलं मयोक्तं पदाजोद्भव। ब्रह्मसायुज्यदं नृणां सत्यं सत्यं न संशयः॥ १६५

श्रीमहेवी भागवत

[ अ० ७

मोक्षप्राप्ति करानेवाला तथा सकाम पुरुषोंको समस्त अभीष्ट फल प्रदान करनेवाला है। इस सहस्रनामके प्रभावसे रोगी रोगमुक्त हो जाता है तथा बन्धनमें पड़ा हुआ मनुष्य बन्धनसे छूट जाता है। ब्रह्महत्या, सुरापान, स्वर्णकी चोरी तथा गुरुपत्नीगमनसदृश महान्‌ पाप करनेवाले भी इसके एक बारके पाठसे पापमुक्त हो जाते हैं॥ १६१-१६३॥

इसका पाठ करनेसे मनुष्य निन्दनीय दान लेने, अभक्ष्यभक्षण करने, पाखण्डपूर्ण व्यवहार करने और मिथ्याभाषण करने आदि प्रमुख पापोंसे मुक्त हो जाता है। हे ब्रह्मपुत्र नारद! मेरे द्वारा कहा गया यह परम पवित्र रहस्य मनुष्योंको ब्रह्मसायुज्य प्रदान करनेवाला है। यह बात सत्य है, सत्य है; इसमें सन्देह नहीं है॥ १६४-१६५॥

इति श्रीमददेवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्रयां संहितायां द्वादशस्कन्धे गायत्रीसहस्रनामस्तोत्रवर्णनं नाम वष्ठोऽध्यायः ॥ ६ ॥ SAO ror

Gujarati prose translation. Source: 1915 edition, DLI scan.

અધ્યાય ૬ ફો-ગપ્યત્રીસહસતામ

જિહ્વારૂપ, સીતાદેવીરૂપ, પુથ્વીરૂપ, ઘડપણુરૂય, સર્વને ઉત્પન્ન કરનારા, જહ્‌તુના પુત્રી, ત્રણે જગતનુ હિત ઈચ્છનારા, ન્વાલામુખી દેવીરૂપ, જપવાળા, તાવનો નાશ કરતારા, જગતને જીતનારા, જયથી દખાયેલ પુરવોરૂપ, જ્વાલારૂપ, જાગતા, તાવના અધિષ્ઠાયક દેવતારૂપ, પ્રન્‍ત્વલિત, જળ દેનારા, સર્યથી મોટા, ધનુષની દોરીના ટકારથી દિશાઓના અગ્રભાગને ગન્નવતા, ભક્ષ્યવાળા, ખગાસાવાળા, ખગાસારૂપ, _માણેકના પ્રકારિત’ કુડળા ધારણુ કરતા, ઝિઝિકા પક્ષીરૂપ, ’ ઝણુ’ એવો શખ્દ કરનારા, વાવાઝોડાના પવત સમાત વેગવાળા, ઝવ્લરી નામનુ વાદિત્ર વગાડ- વામા કુશળ, ખળદરૂપ, પોપટ સમાન વેગવાળા, હાથમા ફરસી તથા ખાણુને ધારણુ કરતા, ટાકણુ ધ્રારણુ કરતા, ફરસીને ભાગનારા, રુદ્રના ગણોની પેઠે શખ્દ કગ્તારા, વર્ણત કેરવા યોગ્ય, વિશાળ છાતીવાળા, ટકાર શખ્દ કરતા, દેવીઓના સ્વામિની, “ ઠઠ ’ એવા શખ્દથી ગર્જતા કરતા, ડામરીરૂપ, ડાકિતી રૂપ, ખાળસ્વરૂપ, ડુડુમાર નામતા રાક્ષસને જીતનારા, ડામરી તત્રના માર્ગમા રહેલા, ડમડમ કરતા ડમરૂના શખ્દવાળા, ડિંડીરવ નામના વાદિત્રતે સહન કરતારા, ખાળક જેવી સુદર રમત રમવામાં તત્પર, હુ્િરાજ નામતા વિવ્નેશ્વરતા માતા, હાથમા ઢક્દા વાદિત્રને પ્રારણુ કરતા, ઢિલિ નામના ગણોના સમૂહથી યુકેત નિત્ય જ્ઞાનવાળા, ઉપમારહિત, ગુણુરહિત, નર્મદા નદીરૂપ, ત્રણુ ગુણોવાળા, ત્રણુ પદવાળા, વીણાના તારરૂપ, તુલસીરૂપ, યુવાન, વૃક્ષરૂપ, વિષ્ણુના પગથી દખાયેલા, બ્રહ્મપદમા જનાત્ત, તરણ સૂર્ય સમાન તેજસ્વી, તમોગુણી, હિમરૂપ, ભકતો પર કૃપા કરવા આતુર, ત્રણે કાળના જ્ઞાનથી યુકત, પેટ ઉપર ત્રણ કરચલીઓવાળા, તણુ નેનોવાળા, ત્રણ શકિતઓવાળા, ત્રણુ નગગ્વાળા, સર્વથી ઊંચા, કિન્નર- રૂપ; તિમિંગલને ગળી જનારા, તીવ્ર, સણ પ્રવાહ વાળા, તમોગુણીને ખાઈ જતારા, ‘તતક્તતના તાત્રિક મનેોને ન્નણુતા, પાતળી કેડવાળા, ત્રણે લોકધી યુકત, ત્રણુ સધ્યારૂપ, ત્રણ સ્તતવાના, સતોષી, તાવતા પ્રતાપવાળા, તાટક નામનો દાગીનો ધારણ કેગ્નાગ, હિમ સમાન, હિમા તયમા વમનાસ, તતુઓના નમૃહથી

૧

૪૩૭

ઝન યુકત, મોતીએના હાર પર પ્રીતિવાળા, તલતા હોમ પર પ્રેમવાળા, તીર્થરૂપ, તમાલના પુષ્પ સમાન આસૃતિવાળા, તારારૂપ, ત્રણુ વેદ્દાથી યુકત, પાતળા, ત્રિશકુએ સેવેલા, પાતળા પેટવાળા, તલના પુષ્પોના શણુગારવાળા, તાટક આભૂધણોથી પ્રિય કરનારા, ત્રણુ જટાઓવાળા, તેતરરૂપ, તૃષ્ણારૂપ, નણુ પ્રકાર- વાળા, તરુણુ આકૃતિવાળા, તપાવેલા સોના જેવા રગવાળા, તપાવેલા સોનાના આભૂષણોવાળા, મહાદેવ સાથે સખધવાળા, ધર્મ, અર્થ, યામ—એ ત્રિવર્ગરૂપ, ત્રણે કાળનુ જ્ઞાન આપતારા, તૃપ્તિ કરતારા, તુતતિ આપનાર, તૃપ્ત થયેલા, તમોગુણી, તુખુરુ ગધવે” સ્તવેલા, ,ગરઠ પર ખિરાજેલા, ત્રણ ગુણીયુકૃત આક્ારવાળા, ત્રણુ સ્થાનમાં વાકાઈવાળા, પાતળા શરીરવાળા, ’ થાત્કારીથાત્‌ ’ એવો શખ્દ ફરતા, ભયથી ખચાવનાર શખ્દવાળા, મગળની છેલ્લી ભૂમિરૂપ, મનોરથોને પૂરનારા, ગરીખો ઉપર પ્રેમ રાખતા, દાતવોતો નાશ કરતારા, દુર્ગા, દુર્ગમ, અસુરોનો નાશ કરનારા, દેવોની રીતિરૂપ, દિવસ તથા રાતરિગૂપ, દ્રૌપદીરૂપ, નોખત જેવા શખ્દવાળા, દેવયાનીરૂપ, મહામુશ્કેલીએ વસાવી શક્તા, દારિદ્રયનો તાશ કરનારા, દિવસરૂપ, દામોદરને પ્રિય, પ્રકાશમાન, દિશાઓરૂપી વસ્રવાળા, દિશાઓને મોહ પમાડનારા, દડકારણ્ય * મા વસનારા, દડ ધારણ કરનારા, દેવા વડે પૂન્નયેલા, દેવોએ વદન કરવા યોગ્ય, સ્વર્ગમાં રહેનારા, દેવ કરનારા, દાનવોરૂપ, ગરીબા તથા અનાથોએ સ્તવેલા, દીક્ષા૩પ, દૈવત આદિ સ્વ૩પવાળા, સર્વતુ પોષણુ કરતાન, ધનુષને ધારણુ કરતા, ગાયનુ રૂપ ધારણુ કરતા, ધર્મનુ આચરણુ કરતા, પર્વતને ધારણ કરતા, પૃથ્વીના આધારરૂપ, ધન આપતાન, ધાન્ય પૂરતારા, પર્મશીલ, ધનુવે’દમા કુશળ, ધીરજરૂપ, ધન્યવાદપાત્ર, પદને ધગ્તાગ, ધર્મરાજને પ્રિય, અવિચગ, ધૂમાવતી તવા ધૂમકેથી૩પ, ધર્મશાતનો પ્રદાશ કરનારા, આનદ ઉપન્નવનારા, નદને પ્રિય, નિદ્રારૂપ, મનુષ્યો વડે સ્તવેવા, નદ્નવન૩પ, નર્મદારૂપ, કમવિનીરૂપ, નીવ વ, મહાદેવનો આશ્રય કરતા, નાગયા ને પ્રિય, નિત્ય, તિર્મળ, નિર્ગુણ, ભડારરૂપ, નિરાધાર, ઉપમા- ગ્હિત, નિત્યગૃદ્ધ નિગ્જન, નાદ ગિદુ તથા કળાથી

૭૩૮ શ્રીમદ ભગવતીભાગવત-સ્ક’ધ આરમેપ

્્્્્્ૂ પુછ, ષ્રહ્માએ સ્વીઝાગે્લ, પુડરીકપુરમા વસતા, કમળ સમાન સુખવાળા, મોટી જાધવાળા, મોટી ભુજાઓ વાળા, મોઢા પગવાળા, મોથ પેટવાળા, પરવાળા જેવી શોભાવાળા, પીળા નેત્રોવાળા, પીળા વસ્તોવાળા, અત્યત ચપળ, સર્વને ઉત્પન્ન કરતારા, પુષ્ટિ આપ તાસ, પવિત્ર, પ્રતિણરૂપ, સ્તુતિ ઝરતી કતાગ નાએ રૂપ, પાચ રગવાળા, વિસ્તાર પામેલી વાણીરેપે, પૂચિષ્ઠા નામની દેવીરૂપ, પાજરામાં રહેલા, મહા માયારૂપ, પરમ ન્યોતિરૂપ, પરમપ્રીતિરૂપ, પરમ ગતિરૂપ, પરમ અર્વાધિરૂષ, પરમ ઈશ્વરી, પવિત્ર %રગ્તાર, અગિતિ સમાન ફાતિવાળા, પવિત્ર મગળરૂધ, માપવા અશકય, પુષ્પ સમાન હાસ્યવાળા, મોટ પેટવાળા, પીળા અગવાળા, પીળા વસ્રવાળા, પીળી શય્યાવાળા, પિશાચિની, પીળી ક્રિયાવાળા, પિશાયોતો નાશ ફરનારા, લાલ તેત્રાવાળા, સુદર ક્રિયાવાળા, પાચ પ્રકારના ખોરાક પર પ્રેમવાળા, વામમાર્ગી એને પ્રિય આચારવાળા, પૂતતારૂપ, પ્રાણુનો તાશ કરનારા, પુન્નાગતા વતની મધ્યે રહેનારા, પવિત્ર તીથોએ સેવેલા, પાચ અગોવાળા, પરાશકિતરૂપ, ખૂખ હર્ષ કરતારા, પુષ્પોના ગમૂહમાં રહેલા, પોષણ કરતારા, સમગ્ર જગતને પુછ કરતા, સહિરા પીવા પર પ્રીતિવાળા, પાચ ફિખાવાળા, સર્પ ઉપર સૂતારા, પાચ માતારૂપ, પૃથ્વીરૂપ, માર્ગેમા સુખ આપતાં, પુષ્કુળ પૂર્ણ કરતારા, પુરાણુ, ન્યાસ તથા મીમાસાં રૂપ, પાટલીના પુખ્પતી ગધવાળા, પવિત્ર પ્રન્નવાળાં, પાર દેતારા, ઉત્તમ મારગે સહેલા, કૂપળો જેવી શોભા વાળા, પૂર્ણ આશાવાળા, ઝુકારરૂપ, કૂપળ જેવા ચૈટવાળા, ફળવાળા, કળ આપનારા, કૂદગુ, ફકર કરનારા, પાટિયા જેવી અઆરતિવાળા, સર્પતા શરીર પર સૂતારા, સર્પોના મડળોથી સોભીતા, ખાળકથી “ણુ ખાળે, ઘણાએ એ માનેલા, નવા તડકા સરખા વસ્ત્ોવાળા, ખવભદ્રને પ્રિય, વદના કરવા યોગ્ય, ધો ર રૂપ, ષ્યુદ્ધિથી સ્તુતિ કરાયેલા, ભાટયારણોના વક કમતા છિદ્રને જનેતારા, કેપટનો નાશ કરતા, ખાત ઘન પર પ્રેમવાળા, ખાધવરૂપ, વેદોએ જણાવેલાં ખુદ્રિઝ્પ, ખપોરિયાના પુષ્પ પરે ગ્રેમવાળા, બાલ સૂર્યની કાતિ જેવા આકારવાળા, ખ્રહ્મા સાથે સછાધ

પર, નાદ, દુ તથા ક્લારૂપ, નૂસિહથી ઉપાસના ઝરતા, પર્યતને ધારણુ કરનાર, ગજએ તથા નાગોએ શણુગારેલા, તરકેતા ઝબેશને દૂર કરનારા, નારાયણુના ચરણથી પ્રક્ટેલા, નિદીષ, [તિરાકાર, નારદનુ પ્રિય ઝરતાર, અનેક ન્યોતિધશાત્રમા કહેલા, ભંડાર આપનાન્ત, નિર્મળસ્વરૂપ, તવા સૂત્રતે ધારણુ કરતા, નીતિરૂપ, ઉપદ્રવોથી રહિત કેરતાર, તદતા પુત્રી, નવા રત્નોથી યુકત, નૈમિષારણ્યમાં વસતારા, માખશું પર પ્રેમવાળા, નારીરૂષ, કાળા મેઘ જેવો શખ્દ ઝરતા, આખતા પલકારાથી યુકત, નદીરૂપ, લીલી રોપ્રવાળા, રામિતા ઈશ્વરી, તામાવલિરૂપ, નિશુભનો નાશ કરતાજ, તાગલોકમાં વસતા, નવા સોતા સરખા, નાગલોડતા અધિણત્રીદેવી, ઝાઝરથી યુકત પગવાળા, ગ્રનુષ્યોના ચિત્તથી હર્ષ પમાડતા, ઊંડા લાલ નેત્રો વાળા, વજતા ફડાકા જેવો શખ્દ ડેરતા, નદતવતમા વસનારા, નિર્વહ નામના ઘરમાં ઉપલા ભાગ પર કરનારા, પાર્વતીરૂપ, ઘણા જ ઉદ્દારુ પરખ્રહમાસ્વ3પ, સર્વથી પર, પારો કોશથી રહિત, પાચે પાપોનો નાશ કરનારા, પારકા ચિત્તથી ક્રિયાને જાણુતા, પચિક્ટ નામના દેવતારૂપ, પ્રપચસ્વરૂપ, પૂણું મારૂપ, શ્રેછ શોભાવાળા, પ્રીતિરૂપ, ઉત્કૃણ તેજનો પ્રકાશ કરતારા, નતૂતામાં જૂના, પુરુષ સાથે સખધવાળા, પુણ્યરૂપ ઝુમળ સમાન નેત્રોવાળા, પાતાળના તળિયે ડુખેલા, પ્રમત્ત, પ્રીદતિતે વધારતારા, પવિત્ર કરતાર, કિરણુ સાહિત સુદર, પવતનો આહાર કરતા, પ્રન્તપાતિ3પ, પરિશ્રમ પામેલા, પર્વત જેવા સ્તનવાળા, કમળ પર પ્રેમવાળા, કમળ પર 1ખિરાજેલા, કમળ જેવા નેત્રોવાળા, કમળમાં પ્રકટેલા, કેમળના પત્રવાળા, કમળ જેવા પગવાળા, પાશ્િનીરૂપ, પ્રિય ખોલનાત્ત, અન્નાતીએને અન્ઞાતરૂપ શાપથી છોડાવનારા, મુરને રતાશ, પુરમા વસતા, પુષ્કલરૂપ, શરીરોમાં સ્હૅનાર, પર્વસ્વરૂપ, પરરર્જતતા પુષ્પ ઉપર પ્રીતિવાળા, પાત વતા, પવિત્ર અગવાળા, પુષ્પ જેવુ હાસ્ય કરતા, પ્રજ્ઞાવતીના પુની, પૌત્રીરૂપ, પુના વડે પૂન્ત્ય, દધથી યુક્ત, પદ્દિશ તથા પારાને ધારણુ કરતા, પકિતરૂપ, પતૃતોકને આપતાન, ન્નૂના, પવિન સ્વભાવવાળા, નમેલાની પીડાનો નાશ ફરનાર, પ્રદ્‌મ્નના માતા,

અધ્યાય ૬ ફરો-ગાયત્રીસહેસનામ

વાળા, ખ્રાહ્મણોના ઈછદેવીરૂપ, ખુહસ્પતિએ સ્તુતિ કરેલા, તુલસીરૂપ, વૃ દાવનમા વિહાર કરનારા, ખગલા- એની પડિતના સમૂહવાળા, કર્મોના છિદ્રને ખાઈ જનારા, ગુફામાં વસનારા, પુષ્કળ જળવાળા, ઘણા નેત્રોવાળા, ઘણા પગવાળા, કાનના ઘણા શણુમાર વાળા, ઘણા ખાહુઓવાળા, ખીજરૂપ, ઘણા રૂપોવાળા, બિદટુ-નાદકલાથી પર, બિદુ તથા નાદસ્વ૩પ, ઘોના ચામડાના માજ હાથમા ધારણુ કરતા, ખદરિક્નશ્ર- શમા રહેતારા, દેવરૂપ, મોઢા ખભાવાળા, સર્વથી શોટ, ખાણીને છોડતા, ટોળાના અધ્યક્ષ, ઘધણાએએ સ્તુતિ કઝેલા, સ્ત્રીરૂપ, પુષ્કળ પરાકમવાળા, ખાધેલા પદ્યાસતે ખેઠેલા, બીલીપત્રની તીરો રહેલા, પીપળામા વસતા, ખલિદ્ાનમા રહેલા, માયાના પ્રતિખિખવાળા, ખાલા, હાથમા ધનુષને ધરતા, વડવાનલ જેવા વેગવાળા, ખ્રહ્માડની ખહાર તથા અદર રહેલા, પ્રહ્મ- વિદ્યાનો પ્રચાર કરતા, મહાદેવના પત્તી, ભયકર પદાર્થોથી યુકત ભાવવાળા, ભયને દર કરનારા, ભદ્રકાળી, શર્પના જેવા નેત્રોવાળા, સરસ્વતીરૂપ, જ્ઞાનીએ પર ગ્રેમવાળા, ભયકર, ભયકર આકારવાળા, સમુદ્ધિઓ આપનારા, સમૃદ્ધિઆના સમૂહવાળા, કોધવાળા, ભાગમા આસક્ત, ફલ્યાણુ આપનારા, પુષ્કળ પરા- કરમવાળા, પાચ ભૂતોમા વસનારા, ભુગુલતા, ભાર્ગવી, થ્રાહ્મણોએ પૂજેલા, ભાગીરથીરૂષ, ભોગવતીરૂપ, ઘરમા રહેલા, વૈદ્યો પર ઉત્તમ માનવાળા, ભોગવાળા, ભાષારૂપ, શકરના પત્ની, પુષ્કળ દક્ષિણાવાળા, શકર- સ્વરૂપ, ભયકર વસ્તુઓવાળા, સસારરૂપ બધનથી જડાવનારા, ભજન કરવા યોગ્ય, પ્રાણીઓનું રક્ષણ ઝરનારીએ રાજી કરેલા, ભુવનોના ઈશ્વરી, સર્પોના કકણુવાળા, ભયકર રૂપવાળા, ભેરુ ડારૂપ, ભાગ્યશાળી, માતારૂપ, માયારૂપ, મીઠાશવાળા, મીઠી જભવાળા, અધ ઉપર પ્રેમવાળા, મહાદેવી, મહાભાગ્યશાળી, માલાવાળા, માછલા જેવા નેત્રવાળા, માયાથી પરુ મધુમતો તથા મધુમાસારૂપ, મધતે ઝરતા, મધુના સખધવાળા, મધુને ઉત્પન્ન કરનારા, મિથિલાપુરમા વસતારા, મણુ—કૈટભનો સહાર કરનારા, પૃથ્વીરૂપ, મેધતી પકડિતએથી યુકત, મદોદરીરૂપ, મહામાયા- રૂપ, સીતારૂપ, સુવાળી વસ્તુ પર પ્રેમવાળા, મહાલક્ષ્મી,

છ૩૯&

મહાકાલી, મહાડત્યા, મહેશ્વરી, માહેદ્રી, મેરા પુત્રી, મદારતા પુષ્પોથી પૂન્નયેલા, સુદર ઝાઝરોથી યુક્ત પગવાળા, મોક્ષ આપનારા, સુદર ખોલનાગ, મપુર વસ્તુને ઝરતા, મુદ્રારૂપ, મલયના ચદનથી યુકત, મૅધારૂપ, મરકત માણિ જેવા કાળા, મગધદેશમાં પ્રકટેલા, મૅનકાના પુત્રી, મહામારીરૂપ, મહાવીરાં, મહાશ્યામારૂપ, મતુ વડે સ્તુતિ કરાયેલા, માતૃકારૂપ (એટલે અક્ષરોસ્વરૂપ), સૂર્ય સમાન પ્રકાશવાળા, વિષ્ણુના ચરણુમા ફરતારા, મૂલાધારમાં રહેલા, મુગ્ધા, મણિપુરમાં વસનારા, મુગતા જેવા નેત્રોવાળા, પાડા પર ખેઠેલા, મહિષાસુરનો નાશ કરનારા, યોગમા સ્થિતિ કરતા, યોગ વડે પ્રામ કરવા યોગ્ય, યોગરૂપ, યૌવન અવસ્થાવાળા, યૌવનરૂપ, યુદ્ધની મધ્યે રહેલા, યમુનારૂપ, યુગોને ધારણુ કરનારા, યક્ષિણી૩પ, યોગ યુક્ત, યક્ષના ગન્નન ત્યા પ્રકટેલા, યાત્રારૂપ જવાની રીતિને જણુતા, યદુતા વશમાં પ્રકટેલા, યકારથી હકાર સુધીના અર્વાધિવાળા, યન્વે”દના સખધવાળા, યનુરૂપ, રાતરિરૂપ, યોગમાં આસકેત, રાક્ષસોને ભયકર, સકિમણીરૂપ, રમાડનારા, રામા, રેવતીરૂપ, રેણુકારૂપ, રતિરૂપ, રુદ્ર સાથે સખધવાળા, ભયકર, લોકોને પ્રિય આકારવાળા, રામના માતારૂપ, રતિ પર પ્રેમવાળા, રોહિણીરૂપ, રાન્ય આપતારા, રેવારૂપ, લક્ષ્મીરૂપ, કમળ સમાન નેત્રોવાળા, ચદ્રમારૂપ, રૂપસપત્ન, રત્તતા સિંહાસને ખિરાજેલા, લાલ પુષ્પ તથા વસ્ત્રને ધ્રારણુ કરતા, લાલ ચદનના વિલેપનવાળા, રાજહસ પર ખેઠેલા, રભારૂપ, લાલ ખલિદાન પર પ્રીતિવાળા, સુદર યુગના આધારરૂપ, સમગ્ર પૃથ્વીને જતનારા, સ્સુમૃગના ચામડાને પહેરતા રથવાળા, રત્નોની માળા રૂપ, રોગોના ઈશ્વરી, રોગોને શાત કરનારા, શખ્દ કરાવનારા, રોમાચને ઉત્પન્ન ૩રનારા, રામચદ્રના ચરણુથી દખાયેલા, રાવણુનો નાશ કેરનારા, રત્તજડિત વસ્રોથી «કાયેલા, રથ પર ખેઠેલા, સુવર્ણના આભૂ- ઘુણોવાળા, લક્જનના આધિષાત્રી દેવી, ચપળ, સુદર ચિહ્નને ધારણુ કરતા, લક્ષ્મીરૂપ, લોલાદેવી૩પ, । વિષનો નાશ કરનારા, લોકોથી યુકત, લોકોમાં પ્રખ્યાત, લજ્જરૂપ, લાખા પેટવાળા, ક્રીડા કરનારા, લલનારૂપ, લોકોને ધારણુ કરતો, વરદાન આપનારા, વદત રા-

૭૪૦

શ્રીમદ્‌ ભરગવતીભાગવત-સ્ડ’ બારમો

યેલા, વિદ્યારૂપ, વિષ્ણુના સખધવાળા, નિર્મળ આકૃતિ વાળા, વજ્હતી શકિતરૂપ, રેગુણુથી રહિત, વરસ નારા, શ્રેઇ લક્ષ્મીરૂપ, વિલાસવાળા, ર્વાનિતારૂપ, આકાશના મધ્યમાં રહેલા, કમળતા આસને ખેઠેલા, . વરુપદેવતી શક્તિરૂપ, વામમાથી પ્રફટેલા, અગ્નિરૂપ, વિરુદ્ધ રૂપવાળા, વાયુમડળના મધ્યે રડેલા, વિષ્ણુ રૂપ, ખ્રહ્માતે પ્રિય, વિષ્ણુના પત્વી, વિષ્ણથી યુકત, વિશ્ઞાળ નેવોવાળા, ધતતે ધારણુ કરતા, શરતે પ્રિય, સમયરૂપ, વજધારો, ધનને પૂરતારા, વેલ્લેના અક્ષ ગેથી વ્યા રપગવાળા, વાજપેય યન્નુના ફળને આપ નાર, વસુએના સખધવાળા વામમાર્ગતે પ્રફટ કરતાજ, વૈકુકમાં વસનારા, કોઇ, વ્યાસને પ્રિય, ખખ્તર ને ધારણુ કરતા, વાલ્મીકિએ સેવેલા, શાકભરી, શિવા, શાતા તથા શારદારૂપ, શરણાગતિરૂપ, પાતળા પેટ વાળા, શુભ આચારવાળા, શુભાસુરનો તાશ કરનારા, શોભાવાળા, માગલિક્ઠ ‘મકારવાળા, શકરતા અર્ધ શરેરરૂપ, રાતા ગવાળા, શુભ આશયવાળા, ઉજ્જવળ, મસ્તકનુ સંધાન કરતારા, શરાવતી નદીરૂપ, ખાણુથી આનદ પામનારા, શરદતતુતી «્યોત્સ્તારૂપ, સુદર મુખનાળા, ખાણુથી શોભતા, ત્રિશૂલ ધારણુ ફરતા, શુદ્ધ, ભીવડીરૂપ, પોપટરૂપ વાહતવાળા, લક્ષ્મીથી યુકત, વિષ્સુતા આનદરૂપ, માત્ર સાભળતા જ આનદ આપનારા, શકરના પત્તી, રાતમાં વદત ફરવા યોગ્ય, છ ભાષાવાળા, છ %ધ્તુગા પર પ્રીતિવાળા, મૂલાધાર વગેરે છ આધારોમાં રહેલા, દેવીઓતા સ્વામિતી, કાતિકસ્વામીનુ પ્રિય કરનારા, છ ગ્યગરૂપ, ઉત્તમ ખુદ્ધિવાળા, દેવો તથા અસુરો વડે નમસ્કાર કરાયેલા, સરસ્વતીરૂપ, ઉત્તમ આધારરૂપ, સર્વનુ મગ ફેરતારા, મામવેદના ગાત પર પ્રીંતિવાળા, સૂક્ષ્મર્પ, સાવિનીરૂપ, સામ્વેદને ઉત્પન્ત કરનાર, સયના રહેઠા! [રૂપ, મદા આનદરૂપ, સાત સ્તનવાળા, સમુદ્રરૂપ વસ્વાળા, સર્વ એશ્વર્ય પર પ્રેમવાળા, સિદ્ધિરૂપ, નત્પુરુવોના બધુએ ઉપર પણુ દ્યા* વાળા, મત્તષિએના મડળમાં સહેવા, ચદ્રમડળમાં વનનાનુ, નર્વને નનપયુતા, અત્યત દયાળુ, સમાત તધા આઅંધ્કિથી હિત, ગર્વપી ઉંચા, રાગરહિત, મારા ગુષ્રોવાશ્, નર્નને ઇચ્છિત આપનારા, મધમાખીરૂપ,

સૂર્યતા પુત્રી, સુદર કેશવાળા, ચદ્રતા સમૂહરૂપ, સુવર્ણ સમાત રગવાળા ઈરેણીરૂપ, હીંકારીસ્વરૂપ, હસરૂપવાહતવાળા, ગેશમી વસ્ોથી ્વીટયેલા અગવાળા, ક્ષૌરસમુદ્રના પુત્રી, ક્ષમારૂપ, ગાયત્રી, સાવિત્રી, પાર્વતી તથા સરસ્વતીરૂપ, વેદરૂપ ગર્ભવાળા, ઉત્તમ ફેડતા પાછલા ભાગવાળા, શ્રીગાયત્રી અતે પરાબિકારૂપ, હે નારદ! એમ ગાયનીના એડ હજાર ને આઠ નામો પુણ્ય આપતાર, સર્વ પાપોનો નારા ડેરતાર અને મોટી સર્પાત આપતા: છે આ તામો ગાયત્રીને સતોષ ઉપન્નવનતારા છે, માટે અણ્મીના દિવસે થ્રાહ્મણો સાથે તેનો અવૃશ્ય પાઠ ગ્યો જપ, હોમ, પૂશ્ત નૃથા ધ્યાન ફર્યા પછી આ નામનો અવશ્ય પાડ કસ આ ગાયત્રોસહસ્રતામ હરકોઈને ખાસ ચ॥પવા યોગ્ય નથી, પણુ ઉત્તમ ભક્તત તથા ઉત્તમ શિષ્ય જે ષ્રાહાણુ હોય, તેને જ ડહેવા યોગ્ય છે જે સાધકો ભ્રષ્ન હય, તેવા ખાધવોને પણ આ ગાયત્રી સહસ્રતામ બતાવવા નહિ આ ગાયત્રીસહપ્રતામરૂપ રાસ જેતા ઘરમા લખેતુ હોય, તેને કોઈનો ભય તથી, તેમ જ લક્ષ્મી રાચળ છે, છતા તેના ઘરમા સ્થિર થઈ રહે છે આ ગાયત્રી સહસ્રનામ ઉત્તમ રહસ્યરૂપ, ગુદ્યથી પણુ અત્યત ગુહ્ય, મહાપુણ્ય આપનાર, દરેટ્ર મનુષ્યોને ભડાર આપનાર, મુમુક્ષુઓને મોક” દારયી અને કામનાવાળાશઓને સર્પ કમનાએ દેતાર છે આના પાઠથી રોગી રોગથી અને ખધાયેલો ખધતધી છૂ છે ખ્રહમહત્યા, મદિરાપાન, સોનાની ચોરી અતે ગુરુપત્ની સાઘે વ્યભિચાર વગેરે કરતારા પાપી મનુષ્યા પણુ (આનો પાઠ કરવાથી) તે તે પાપથી એક વાર તો છૂટી જ ન્નય છે તેમ જ આનો પાઠ કરતા જ દુ પ્રતિગ્રહથી, અભક્ષ્યને ખાવાથી, પાપ્પડ્થી તના અસત્ય વગેરેથી થયેલા પાપથી છૂપી જાય છે, હે ખ્રહ્માના પુત્ર! મે કહેલુ આ નિર્મળ રહસ્ય મતુષ્યોતે ખાહ્મસાયુન્ય આપતાર છે, એમા ખરેખર કઈ જ સશય તથી ૧-૧૬૫ દર ર્ત પ્વોસે પદ્યગોન્વ 1 પ્તથાનુગ્યકે રૃળાં વર્ય લત્વં ત વદ, 1દ્દ ઇતિ શ્રીટેવોભાગવતમહપુતણમાં રાદશ સ્કથ વિષે અધ્યાય ૬ ઠો તમામ

અધ્યાય છ મો.-રીક્ષાવિધિ