Gujarati prose translation. Source: 1915 edition, DLI scan.
અધ્યાય ૧૬ મે!-ગ’ગાતુ’ આખ્યાન તે ખધા મૉટા ખળવાળા, પરાકમી અને ઉનાળાના ખપોરના સૂર્યની ઝાતિનો તિરસ્કાર ડરે તેવા (તેજસ્વી ) શરીરવાળા પુત્રો થયા, પણુ (પાછળથી ઘણે કાળે સગર રાજના અશ્વમેંધનો ઘોડો શોધતા) તેએ કપિલમુનિના શાપથી ખળી ભસ્મ થયા તે વાત સાભળી સગર રાન્ન રડી પડયો અને ( અત્યત શોકાતુર થઈ) ગીચ વનમા જતો રહ્યો પછી ( પોતાના એ સાઠ હન્તર ભાઈઓનો ઉદ્ધાર કરવા) અસ મજ્સે ગગાને લાવવા માટે તપ કર્યું હતુ, પણુ એક લાખ વર્ષ સુધો તપ કરી કાળના યોગે તે મરણુ પામ્યો હતો અસમજ્સતો પુત્ર અશુમાત પણુ ગગાને લ્રાવવા માટે એક લાખ વર્ષ સુષી તપ કેરો ઝોળતો યોગે મરી ગયો હતો તેનો પુત્ર ભગીરથ મહાભગ વદ્ભકત, ઉત્તમ પ્યુદ્ધિવાળા, વૈષ્ણુવ, વિષ્ણુનો ભકત, ગુણુવાન તથા અજરામર હતો તેણે ગગાને લાવવા એક લાખ વર્ષ સુધી તપ કરી ગ્રીષ્મત્રડતુના કરોડો સૂર્ય સમાન કાતિવાળા, ખે ભુન્નવાળા, હાથમા મુરલી પારી, કિશોર વયતા, ગોવાળ જેવા વેશવાળા, ગોપાલ સુદરીરૂપ, ભકતો પર કૃપા કરવા રૂપને ધારણુ કર- નાર સ્વેચ્છામય, પરઠ્રહા, અત્યત પરિપૂર્ણ, ષ્રહ્મા, વિષ્ણુ તથા શિવ આદિએ અને મુનિગણોએ સ્તુતિ કરેલા, નિલે”પ, સાક્ષીરૂપ, નિર્ગુણ, પ્રફાતિથી પરુ મદ બ્સ્યથી પ્રસત્ન મુખવાળા, ભકતો પર કૃપા ફર- નાર આગ્નશુદ્ધ વસ્રો પહેરનાર અને રત્નોના દાગીનાથી શણુગારેલા શ્રીકૃષ્ણુ પ્રભુના રદર્શત કર્યા તેમનો દર્શન ઝેરી રા“ ભગીરમે વારવાર પ્રણામ કેરો તેમની સ્તુતિ કરી અને ગ્રેમાચયુકત શરીરે સ્તવન ઝુર્ષી પછો પોતાના વશને તારતાર ઈરિછ્ત વરદાન મેળવ્યુ (કેફે “તાસ પૂર્વ્નેનો ઉદ્ધાર કરવા હુ તને ગગા આપુ છુ ’ (એમ તેને વરદાન આપી શ્રીકૃષ્ણે ગગાને આમ કહ્યુ હતુ ) શ્રીભગવાન ખોવ્યા હે દેવોના ઈશ્વારિ! સરસ્વતીના શાપને લીધે તમે જલદી ભરતખડમાં નએ અને મારી આજ્ઞાથી સગરના સર્વ પુનોને પવિન કરો તમાન સ્પર્શનાળા વાયુથી પવિન થડેના, મારા જેવી મૂતિએ ધારણ કરતા અને દિવ્ય સ્થમા બેઠેલા તેન્મો માત ધામને પામશે. વળી દરક જન્મમાં કશ, ૩પ પ૪ષ કરેલા કર્માના ભાગોને ઉખેડી કાઢી સર્વ કાળ માટે નીરોગી રહી તેએ માંરા પાર્પદ્દો થશે, કૉરણું કે મનુષ્યોએ કરોડો જન્મથી જે પાપ ફર્યું હોય, તે. ભરતખડમા ગગાના વાયુના સ્પર્શથી નાશ પામે છે એમ વેદમાં સભળાય છે વળી ગગાદેવીના સ્પર્શથી તથા દર્શનથી તે (વાયુસ્પર્શ) કરતા દસગણુ પુણ્ય થાય છે, અને સામાન્ય દિવસે પણુ (સક્તપરહિત ) માત્ર મુસળસ્તાન” કરવાથી પણુ સો કરોડ જન્મોતુ પાપ નાશ પામે છે એમ વેદમા સભળાય છે ખ્રહમ હત્યા વગેરે જે કોઈ પાપ જણી ન્નેઈને કર્યું હોય અને સખ્યાખધ જત્મોમા જે પાપ એકઠા કર્યા હોય તે સધળો મતુષ્યાના પાપો (ગગામા ) મુસળસ્તાન કરવાથી જ નાશ પામે છે પવિવ દિવસે ગગાસ્નાન કરવાથી જે પુણ્ય થાય છે, તેને વેદો વર્ણવી શકતા નથી, માત્ર શાસ્રાતુસાર તે થોડુ જ ફળ વેદો કહે છે ખ્રહ્મા, વિષ્ણુ તથા શિવ વગેરે દેવો પણુ તે સમગ્ર પુણ્ય કહી શકતા નથી હે સુદરિ! સામાન્ય દિવસે પૃણુ સક્પપૂર્વક (તમારામા) સ્નાન કરવાથી જે કૂળ થાય છે, તેને તમે સાભળો સક#પપૂર્વક સ્તાન કરવાથી (સામાન્ય) મુસળસ્તાત કરતા દશગણુ પુણ્ય થાય છે અને સૂર્યસક્રાતિતા દિવસે સતાન કર- વાથી તે કરતા નીસગણુ પુણ્ય થાય છે અમાવાસ્યાના દિવસે સતાન કરવાથી પણુ તેટલુ જ પુણ્ય થાય છે, દક્ષિણાયતના આરભના દિવસે ( કર્કસકાતિમા સૂર્યનો પ્રવેશ થાય ત્યારે) સતાન કરવાથી તે કરતા ખેગણ પુણ્ય થાય છે અને ઉત્તત્તરયમણના આરભ સમયે (મકરસક્ાતિમા સૂર્યનો પ્રવેશ થાય છે ત્યારે? સ્નાન કેરવાધી તે કરતા દશગણુ પુણ્ય મતુપ્યોને થાય છે સાતુર્મામતી પૂનમે સ્નાન કર્વાધી અતત ગણુ પુણ્ય થાય છે અને અક્ષષન4મીના દિવસે સ્નાન કરવાથી પણું તેટલુ જ પુણ્ય થાય છે એમ વેદમાં જણાવ્યુ છે આ (ઉપર દર્શાવેલા ) સમયે]- મા સ્નાન ફર્યા પછી દાન કેસ્વુ તે અસખ્ય પુણ્ય ફળને આપનારું છે અને સામાન્ય દિવને સ્ના 1 કરવાથી જે પુણ્ય થાય, તેના કરતા સોગણુ પુણ્ય - મુતકસ્નાન એટડે તસાતેગુ જેમ પોવાળ તેમ અ પન- પૂર્વડનું-તંક્લ્પવહિત સ્નાન.
૫૪૬ #- ગત્રાકિતારે દાન કરવાથી થાય છે મન્વતરતી પહેલી તિથિએ, યુગની પહેલી તિથિએ, માઘ સુદિ સાતમે, ભીષ્માટમીએ, અશેોડાદમીએ અને રામતવમીએ સ્તાન કરવાથી પણુ તેટ(]ુ જ પુણ્ય થાય છે, પણુ તમારે દશેરાની પહેલી તિથિએ સતાન કરવાથી તે કરતા બેગણુ દુર્લભ પુણ્ય થાય છે દશહરાતી દશમના દિવસે સ્તાન કરવાથી, યુગની પહેલી તિથિએ સ્નાન કર- વાથી જે ફળ મળે છે, તેટલુ ફળ મળે છે “ દશેરાને પડવે સ્તાત કરવાથી જેટલ] પુણ્ય થાય છે, તે કરતા ચારગણુ વારણીના દિવસે સ્નાન કરવાથી પુણ્ય થાય છે અને મહાવારુણીના દિવસે સતાન ફરવાથી તો તેના ફરતાયે ચારગણુ પુણ્ય થાય છે ચદ્રગ્રહણુના સમયે સ્નાન કરવાથી સામાત્ય દિવસતા સ્તાત કરતા કેરોડગણુ પુણ્ય થાય છે સૂર્યગ્રહણુના સમયે સ્તાત કરવાથી તેતા કરતા દશગણુ પુણ્ય થાય છે અને અ્ધોદ્યકાળે સ્તાન કરવાથી તેના કરતા સાગણુ પુણ્ય થાય છે ” એમ તે ખતે (ગગા-ભગીરથ) આગળ કહી દેવાતા ઈશ્વર શ્રીકૃષ્ણુ ખોલતા ખધ થયા, એટલે પોતાની ભક્તિથી નમેલી ડૉકવાળા ગગા તેમને કહેવા લાગ્યા ગગા ખોવ્યા પ્રભો! પ્રથમ થયેલા સરસ્વતીના શાપથી અને તમારી આજ્ઞાથી, રાજેન્દ્ર ભગીરથના તપથી પ્રેરાઈને હમણા જ હુ ભરતખડમા ન્નેકે જાઉં છુ, પણુ ત્યા પાપી લોકો (મારામાં સતાન કરી ) હરકોઈ પાપો મને આપશે તે કયા ઉપાયથી નાશ પામશે તે તમે કહો, તેમ જ હે દેવેશ્વર! ભરતખડમાં મારી રિથિતિ કેટલા કાળ સુધી રહૅરો અને વિષ્ણુના તે પરમ પદને હુ ક્યારે પામીશ ? હે સર્વના આત્મા ! હે સર્વનુ પ્રભો! મારો જે જે ખીલ્ઝ ઇચ્છાએ છે, તે તે તમે નણો જ છો, કેમ ફેતમેખધણુ ન્ણુના₹” છ, તો તેના પણુ ઉપાય કહો શ્રીભગવાન ખોલ્યા “હે દેવોના ઈશ્વરિ ગગા ! હુ તમારે ઈચ્છા ન્નણુ છુ, તમે પ્રવાહરૂપે થયા હશો, ત્યારે તમારો પાતિ લવણુસમુદ્ર થશે. તે સમુદ્ર માર અશરૂપ છે અતે તમે લક્ષ્મીસ્વરૂપ છો ચતુર સ્રીતો ચતુર પુરુષ સાથેનો સમાગમ પૃથ્વી પર ગુણુ “મ કળે સુચવે છે, કે પૃધ્વી પર માચ પતિ ડોણથરે, એ છુ વર્મી પૂળો શકતો નહી, તે પણ તમે કહા. શ્રીમદ્ ભગવતીભાગવત-સ્કધ નવમે! ફારી ગણાય છે ભરતખડમા સરસ્વતી વગેરે જેટલી તદીઓ છે, તેએમા લવણુસમુદ્રને સભોગકર્મમા તમે જ મુખ્ય થરો હે દેવોના ઈશ્વરિ! સરસવતીતા શાપને લીધે આજથી માડી કલિયુગતા પાચ હળર વર્ષ સુધી તમારી પૃથ્વી પર સ્થિતિ રહેશે હે દ્વિ! તમે રશિક હોઈ નિત્ય એકાતમા રસિક પુરષોમાં 9 સમુદ્રની સાથે રતિક્રીડા કરશો ભરતખડમાં ર સર્વે મતુષ્યો ભત્રીરથે કરેલા તમારા સ્તોનથી ત્મ સ્તવશે અને ભક્તિથી પૂજશે જે મતુષ્ય કણ્વશાખા મા કહેલા તમારા ધ્યાનથી કાયમ તમારુ ધ્યાત કેને તમને પૂજશે, સ્તવરો અને તમશે, તે અશ્વમેમ| ફળ પામશે જે મનુષ્ય સેઝડો વોજત દૂરથી પણ “ગગા, ગગા’ એમ બોલશે, તે સર્વ પાપોથી છૂં જઈ વિષ્ણુલોકમાં જશે હનનરો પાપીઓતા સ્તાતથી તમને જે પાપ લાગુ થશે, તે મૂળ પ્રકૃતિ-ભુવતેવી ના ભકતના સ્પર્શથી જ તાશ પામશે હનો પાપા ઓના મુડદાનો સ્પર્શ થવાથી તમારામા જે પાપ લાગું થશે, તે ભુવનેશ્વરીના મત્રની ઉપાસતા કતાર” ભક્તના સ્તાનથી નાશ પામશે હે કત્યાણિ! (મ ભુવનેશ્વરીના ભકતો વસતા હશે,) ત્યા જ 4 સરસ્વતી વગેરે શ્રેઇ નદીએની સાથે રહેશો અ” પાપનો ત્યાગ કરશો નયા ભગવતી ભુવતેવરીના ગુણોનુ કીર્તન થાય છે, તે સ્થળ તરત જ તીર્થરૂપ થાય છે, જેથી તે સ્થળના રજકણુનો પણુ માત્ર સ્પે થવાથી જ પાપી પવિત્ર થાય છે એટ જ નહિ, પણું તે સ્થળના જેટલા રજ્કણોનો સ્પર્શ કયો હોય, તેટલા વર્ષા સુધી તે અવશ્ય દેવીના લોકમાં વસે ઈ ી મનુષ્યો મારા તામસ્મરણુપૂર્વક અને શાનપૂ જે તમારામા પ્રાણુનો ત્યાગ કરશે, તેએ વિષ્ણુતા ચદન પામરો અને ત્યા લાખા કાળ સુધી વિષ્યુતા ઉમ પાર્ષદ્દો થશે એટરુ જ નહિ, પણુ તેએ પ્રાકૂતિક પ્રલયને જરો અને જે મ]ષ્ય પુષ્કળ પુણ્ય, તમારામા મરણુ પામેલા તેમના શબને તમારામાં નાખરો, તે પણુ વૈકુઠડમાં જશે અને ત્યા (ખ્રહાના ્ દિવસની સ્થિતિ સુધી તેતી સ્થિતિ થશે, અતે જંત શખની તમારામા સ્થિતિ થરો તેતે પણુ અનેક દળો આપી તોતા કર્મા ભાગવાવીને હુ મારુ સારૂષ્ય આપીશ
અધ્યાય ૧૨મેો-ગ’ગાવુ* ધ્યાન-સ્તેપત્ર વગેરે પ૪ અને મારો પાર્ષદ કરીશ અજ્ઞાની પણુ તમારા જળનો સ્પર્શ કરી નને પ્રાણુત્યાગ કરશે, તો તેને પણુ હુ મારા મમાન લોક આપીશ અને મારો પાર્ષદ કરીશ જે મનુષ્ય ખીજે સ્થળે પણુ (જેવા-તેવા) તમારા નામસ્મરણુપૂર્વક પ્રાણુ ત્યજશે, તેને ષ્રહ્માની ઉંમર સુધી હુ માત્ત સમાન લોક આપીશ, પણુ જેણે (ભકિતથી) તમારા નામસ્મરણુપૂર્વક ખીજે સ્થળે પ્રાણુ ત્યન્યા હમે, તેને હુ અસખ્ય પ્રાકૃતિક પ્રલય સુધી મારુ સારૂપ્ય આપીશ એટ#તુ જ નહિ, પણુ તે મનુષ્ય ઉત્તમ માણેકથી ખતાવેલા વિમાનમા ખેસી માદ્ત પાર્ષદ્દો સાથે તરત જ ગોલોકને પામશે અને અવશ્ય મારા જેવા થશૅ જે-ઞગો મારા (ગોપાળ- સુદરીના) મત્રતી ઉપાસના કરે છે અને કાયમ મારુ નૈવેઘ જમે છે, તેઓનુ તો તીર્થેમા કે અનીર્નમ્ય પણુ મરણુ થવામા કઈ જ ફરક નથી, કેમ કે તેવો મારો ભકત તો (આપોઆપ જ પવિત્ર હોઈ) લીલા- માત્રમા ત્રણે જગતને પવિત્ર કરવા સમર્થ છે એવા મારાનભકતો ઉત્તમ માણેકથી ખનેલા વિમાનમા ખેસી ગોલોકને પામે છે એટલુ જ નહિ, પણુ એમના જે સગાસખધી મારા ભકત હોય છે, તેઓ તથા તેમતા પશુએ વગેરે પણુ રત્નોમા વિમાનમા ખેસી અતિ દુર્લભ ગોલોકને પામે છે હે સતિ! જ્ઞાનને લીધો જીવત્મુકત થયેલા જ્ાનીઓ ન્ત્યા જ્યા મરે છે, ત્યા ત્યા મારો ભકિતના સામીપ્યથી જ તેઓ પવિત્ર થયા હોય છે ’ (એટલે તેઓ માટે ૩ઈ જ વિશેષ નથી, એમ ગગાને ડહી વિષ્ણ ભગવાને ભગીરથને કહ્યુ, કે) “ હવે આ ગગાની તમૅ ભકિતથી સ્તુતિ કરો અને પૂન્ન કરો ’ પછી ભગીન્થે કૌથુમી નામની વેદશાખામાં ક્હેલ ધ્યાતપૂ1ક સ્તોતરથી વારવાર તે ગગાની સ્તુતિ કરી અને ભકિતથી પૂનન કરો પછી ભગીરથ તથા ગગાએ ઈશ્વર શ્રીકૃષ્ણુ પરમાત્માને પ્રણામ કર્યા અને પછી તે ભગવાન ત્યાથી અદૃશ્ય થયા હતા નારદે પૂછ] હે વેધ્વેત્તાઓમા શ્રેઇ! કેયા ધ્યાનથી, ક્યા સ્તોતરથી અને ક્યા પૂક્નકમથી રાન્ન શગીન્થો ગગાની પૂન્ન કરી હતી તે ક્હો વસો પહેરી, નિત્યક્રિયા કરીને સાવધાન થયેલા મનુષ્યે ભક્તિપૂર્વક ગણુપતિ, સૂર્ય, અગ્નિ, વિષ્ણુ શકર તથમ દુર્ગો-આ છ ધ્વોતુ પૂજન કરવુ, કેમ કે એ દેવોનું પૂજન કરીને મનુષ્ય (ખીજ મુખ્ય) પૂજનનો અધિષ્રરી થઈ શકે છે વિઘ્નોના નાશ માટે ગણેશનુ, આરોગ્ય માટે સૂર્યતુ, પવિત્રતા માટે અગ્તતુ, લટ્દમી માટે વિષ્ણુતુ, જ્ઞાન માટે શકરતુ અને મુકિતની સિદ્ધિ માટે દુર્ગાદેવીનુ પૂજન મનુષ્યે કરવુ જનેઈએ. માટે એ છયે દેવોતુ પૂજન કરો વિદ્મત મનુષ્ય સર્વ કઈ પામે છે—તહહે તો વિપરીત કૂળ મળે છે. હે નારદ! ભગીરથે આવા ધ્યાનથી ગગાતુ ધ્યાન કર્યું હતુ તે સાભળો ૧-૪૧ લવૂર્પતોહસેલ્ પ્રો વિષરીતમતોડન્વથા । ટૂષ્યાવનેત પ્વાનિન તસ્ઘાત રળુ નારર ॥૭૫॥ ઈતિ શ્રીદેવીભાગવતમડાપુરાણમા નવમ સ્કધ વિષે અધ્યાય ૧૧ મો! સમાપ્ અધ્યાય ૧૨ મે! ગગાનુ’ ધ્યાન-સ્તોત્ર વગેરે શ્ીનાપયળ ઝવાત્ત પ્વાનં અ જળ્વજ્ઞાલોસ વર્વવાવદળાન્ઞતમ્ । શ્વેતવટૂઝવર્ળામા મજ પાપપળાતનીન્ ॥ ૬ ॥ શ્રીનારાયણુ બાવ્યા સર્વ પાપોનો નાશ ફર- નારું ગગાનુ પ્યાન કણ્વશાખામા કહ્યુ છે, કે ’ ધોળા કમળના વર્ણ જેવી ડાતિવાળા, પાપનો નાશ કરનારા, શ્રીકૃષ્ણુના શરોરથી ઉત્પન્ન થયેલા, શ્રીકૃષ્ણુ સમાન, ઉત્તમ સતી, અગ્નિશુદ્ધ વસ્્રો ધારણુ ડરનારા, રત્નોના શણુગારોથી શણુગારેલા, શરદ -તુના સે ડો પૂર્ણ ચદ્રોના જેવી ઉન્જ્વળ શોભા ધારણુ કરતા, સર્વશ્ેઇ, મદ હાસ્યથી પ્રસન્ન મુખવાળા, તિરતર સ્થિર યૌવન વાળા, નારાયણને પ્રિય, શાત, નારાયણુના સૌભાગ્ય- વાળા, માલતીની માળાથી ગૃથેનો ડેશપાશ ધારણ કરતા, ચદનના ચાદલાઓ સહિત સુદર સિંદ્રનો ચાદ્લો ધ્રારણુ કરતા, અનેક ચિત્રો સહિત ડસ્તૂરીની અર્ચાને * સ નવધ્યાયમાં રાધાકૃષ્તના અ ।માથી ઉત્પન્ન થવેગી ગના પ્રથમ ગો-કમાં ઉત્પન્ન થઈ, નવે કથા અગણાઅ શી શ્રી નારાયણુ ખોલ્યા સ્નાન કરો ધોયેલા ખે. 11 ગ્હેઝોથી કરનારો.
૫૪૮ ગાલ પર ધારણુ કરતા, પાકા ધિલોડાતો તિરસ્કાર કરતા ઉત્તમ હોઠને ધારણુ કરતા, મોતીએની પડિતતી ફાતિને હરી લેતી દાતની પકિતથી મતને આનદ પમાડતા, સુદર મુખ, નેત્રો તથા કેટાક્ષોવાળા, મતોહર કઠણુ ખીલા જેવા ખે સ્તતને ધારણુ કરતા, મોટી કેડના પાછલા ભાગવાળા, કૅઠિત ફેળતા સ્તભોને વિદ્તી ખેં સાથળાની શોભાવાળા, સ્થળકમળતી કાતિ હરી લેતા ખતે ચરણુ સુધી વસ્્ોવાળા, રત્નોની પાદુકા ધારણુ કરતા, કેસરથી અચેલા અને અળતો લગાવેલા ખતે ચરણોવાળા, દેવોતા-ઇદ્રોતા મુડુટ “પર શ્હેલા, ક્હપવૃક્ષોના પુષ્પોના રસના કણોથી લાલ ચરણોવાળા, દેવો, સિદ્ધો તથા મુતીન્દ્રોએ સદા અર્પણુ કરેલ અર્ધ્યયુકૂત ચરણોવાળા, તપસ્વીઓના મસ્તકેરૂપી ભમરાઓની પકિતથી યુકત ચરણોવાળા, મુમુશુએને મુકિત આપતાર તથા કામીઓને સર્વ ભાગો આપતાર ચરણુવાળા, સર્વોત્તમ, સર્વાધિક વરદાન આપનારા, ભકતો પર કૃપા કરતારા તથા શ્રીવિષ્ણુપદ આપનારા સતી વિષ્ણુપદી ગગાજીને છુ ભજુ છું ’ આવા ધ્યાનથી પરમ પવિત્ર ગગાનુ ધ્યાન કરી, હે તારદ! આસત, પાઘ, અર્ચા, સ્તાનચૂર્ણ, વિતેપન, ધૂપ, દીપ, વૈવેવ, તાખૂલ, શીતળ જળ, વન્્ર, આભૂષણુ, પુષ્પ ચદત આચમન અને મતોહર શય્યા-આ સોળ ઉપચારો અર્પણુ કરી શકિતથી પૂજન કરવુ અતે ખે હાથ ન્તેડી સ્તુતિ કરોને પ્રણામ ફેરવા એમ પૂશ્ત કરીને મતુષ્ય અશ્વ મેષ] ફળ પામે છે નારદે કહ્યુ “હે દેવોના ઈશ્વર! હે લક્ષ્મીના પતિ! હે જગતના સ્વામિ! હે વિષ્ણુ! પાપોનો નાશ કરનારું અને પુણ્યકારક ગગાસ્તોન સાભળવા હુ ઇચ્છુ છુ શ્રીનારાયપ] ખોલ્યા હે નારદ! પાપનો નાશ કરનારું અને પુણ્યક્ારક ગગાસ્તોત્ર હુ કહુ ૪, તે સાભનો 1મવતા રાગીતધી મોહ પાઝ્વા, શીકૃષ્ણુતા ઝાગથી જત્મેવા અને રાધાના અગગ્સથી યુડત ગગાતે હુ પ્રપામ કરુ છુ સૂદ્ટિતા આદિ કાળે ગોલોકમા રાસમડ વિષે રાકરની સમીપ જન્મેલા ગગાને હુ પ્રણામ કરું છુ કાતિકી પૂનમે ગોપ-ગોપીએથી શ્રીમદ્ ભગવતીભ્રાગવત-સ્ક’ધ નવસે! વ્યાપ્ત પવિત્ર રાધામહોત્સવમા જત્મેલા ગગને હુ પ્રણામ કરુ છુ કરોડ યોજન વિસ્તારવાળા અને લખાઈમા તેથી લાખોગણા હોઈ ગોલોકને વીંટઈ વળેલા ગગાને હુ પ્રણામ કરુ છુ સાઠ લાખ યોજ વિસ્તારવાળા અને વખાઈમા તેથી ચારગણા છેઈ તૈકુઠમા વીંટાઈ વળેલા ગગાતે હુ પ્રણામ કરુ છં ત્રીસ લાખ યોજન વિસ્તારવાળા અને દાખાઈમાં તેથી પાચગણા હોઈ ખ્રહલોકને જે વીંટાઈ વળ્યા છે લે ગગાને હુ પ્રણામ કરુ છુ વીસ લાખ યોજત વિસ્તાર વાળા અને દાખાઈમા તેથી ચારગણા હોઈ શિવલોકમાં જે વીંટાઈ વળ્યા છે, તે ગગાને હુ પ્રણામ કરુ છું લાખ યોજન વિસ્તારવાળા અને લાખાઈમા તે સાતગણા હોઈ ખ્રવલોકમાં જે વીંઢાઈ વળ્યા છે તે ગગાને હુ પ્રણામ કરુ છુ લાખ યોજન વિસ્તારયાળં અને લખાઈમાં તેથી પાચગણા હોઈ ચદ્રલેફેમાં જ વીંટાઈ વળ્યા છે, તે ગગાતે હુ પ્રણામ ઝેર છું સાઠ હજાર યોજન વિસ્તારવાળા અને લબાઈમા તેમી દશગણા જે સૂર્યલોકમા વીંટાઈ વળ્યા છે, તે ગગાતે હુ પ્રણામ કરુ છુ લાખ મોજન વિસ્તારવાળા અને લખાઈમા તેથી પાચગણા જે તપોલોકમાં વીટાઈ વળ્યા છે, તે ગગાને હુ પ્રણામ કરુ છુ હનનર યોજન વિસ્તારવાળા અને લખાઈમાં તેથી દસગણા જે જતલોકમા વીંટાઈ વળ્યા છે, તે ગગાને છુ પ્રણામ કરું છુ દસ યોજત વિસ્તારવાળા અને હાખાઈમા તેથી પાચગણા જે મહલોકમા વી’ટાઈ વળ્યા છે, ગગાને હુ પ્રણામ કરુ છુ હન્નર યોજત વિસ્તારવાળા અને દાખાઈમા તેથી સો ગણા જે કૈલાસમાં વીદા વળ્યા છે, તે ગગાને હુ પ્રણામ કરુ છુ સો યોજન વિસ્તારવાળા અતે લખાઈમાં તેથી દસગણા જ મદ્ાડિતી ઇદ્રલેકરમાં વીંઢાઈ વળ્યા છે, તે ગગન છુ પ્રણામ કરુ છુ પાતાલમા દસ યોજત વિસ્તારવાળા, અતે લબાઈમા તેથી દસગણા જે ભોગવતી તામ છે, તે ગગાને હુ પ્રણામ કેરું છુ પૃથ્વી પર માત્ર એક કોશ વિસ્તારવાળા અને કોઈ કોઈ સ્થળે ક્ષીણુ થયેલા જે અલકતદા કહેવાય છે; તે ગગાને કુ પ્રણામ કરુ છુ સત્યુગમાં જે દ્ધ જેવા વર્ણુવાળ!, મેતાયુગમા ચદ્ર જેવા વર્ણવાળા અને દ્રાપરયુંગમાં
અધ્યાય ૧૨ મે!-ગ’ગાનુ’ ધ્યાન-સ્તોત્ર વગેરે “2777227#77ન્ન્ઝન્#- ચદન જેવી કાતિવાળા જે હોય છે, તે ગગાને હુ પ્રણામ કરુ છુ કલિયુગમાં જળ જેવા વર્ણવાળા જે (ભરતખડ 1સવાય) ખીજી પૃથ્વી પર દુર્દભ છે અને સ્વર્ગમાં જે કાયમ દૂધ જેવા વર્ણવાળા છે, તે ગગાને છુ પ્રણામ કરુ છુ, જેમના જળના (એફ જ) કણુનો સ્પર્શ થતા જે પાપીઓને જ્ઞાન ઉત્પન્ન થાય છે અને કરોડો જન્મોથી એકઠા કરેલા ષ્રહ્મહત્યા વગેરે પાપો ખળી જય છે ’ હે નારદ! એમ ગગાસ્તોત્ર ના એકવીસ શ્લોકો કહ્યા. જે મતુષ્ય દેવોના ઈશ્વરી ગગાનુ ભકિતથી પૂજ્ત કુરો પાપનો નાશ કરનાર અને પુણ્યના જીવનરૂપ હોઈ ઉત્તમ આ સ્તોત્રનો નિત્ય પાઠ કરે છે, તે નિત્ય અશ્વમેધનુ ફળ પામે છે એમા સશય નથી (આ સ્તોત્રનો પાઠ કરવાથી ) પુત્ર વિતાનો પુત્ર પામે, સ્ત્રી વિનાતો સ્ત્રી પામે, રોગી શેગથી મુક્ત થાય અને ખધાયેલો ખધનથી અવશ્ય છૂટે છે અસ્પટટ કીર્તિવાળો મૂર્ખ હોય તે પણુ ઉત્તમ યશવાળો પાડેત થાય વળી જે મનુષ્ય પ્રાત કાળ મા ઊઠી આ શુભ ગગાસ્તોત્રનો પાઠ કરે છે, તેને ને દુટ સ્વપ્ન આવ્યુ હોય તોપણુ તે શુભ થાય છી અને ગગાના સ્નાતનુ ફળ પામે છે શ્રીનારાયણુ ખોવ્યા ઉપર કહેલા સ્તોત્રથી ગગાની સ્તુતિ કરીને ભગીરથ તેને સાથે લઈ જ્ત્યા સગરતા પુઞો નાશ પામ્યા હતા ત્યા ગયો હતો એટલે તરત જ ગગાના સ્પર્શવાળા વાયુથી પવિન થઈ તેએ વૈકુડમાં ગયા હતા એમ ગગાને ભગીરથે (પૃથ્વી પર ) આણી હતી, તેથી તે “ ભાગીરથી” કહેવાય છે. આમ ગગાનુ સર્વ ઉત્તમ આખ્યાન કહ્યુ, જે પુણ્યદાયી, મોક્ષ આપનાર તથા સારરૂપ છે હવે ખીન્તુ વધારે શુ સાભળવા તમે ઈચ્છો છો ? નારદે પૂછ્યુ જગતને પવિત્ર કરનાર ગગા કયે સ્થળે, ક્યા પ્રમરે ત્રિપયગા (ત્રણ માગે” વહેતા ) થયા છે, તે સર્વ હે પ્રભા | તમે મને ક્હો વળી જે જે લોકો ત્યા ત્હે છે, તે તે લોડોએ તેવુ ક્યુ ઉત્તમ કર્મ ફર્યું હશે, એ સર્વ વિસ્તારથી ઝ્હેવા તમે યોગ્ય છે શ્રીનારાયણુ ખોલ્યા “કાર્તિકી પૂનમના દિવસે (ગોવોકમા) રાધાનો ઉત્તમ મહોત્સવ કરાય છે તેમા “ક સમયે સધાની પૂન્ન ફરો શ્રીકૃષ્હુ રાસમડળમાં પરહ રહ્યા હતા અને શ્રીકૃષ્ણે પૂજેલા તે તધાનું પૂજન કેરી હર્ષ પામેલા મનવાળા ષ્રહ્માદિ સર્વ દેવો તથા શૌનક આદિ સર્યધિએ પણુ ત્યા ઊભા હતા, એ સમયે શ્રીકૃષ્ણુ સબધી સગીતશાસ્રના અધિછ્ઠાની સરસ્વતી વીણા સાથે સુદર તાલથી મનોહર રોતે ગાવા લાગ્યા, ત્યારે પ્રસત્ન થઈ ખ્રહ્માએ તે સરસ્વતીતે ઉત્તમ માણેકતો હાર આપ્યો શિવે સર્વ મણિઓમાં ઉત્તમ હોઈ ખ્રહ્માડોમાં દુર્લભ મણિ આપ્યો, શ્રીકૃષ્ણે સર્વ રત્નોથી શ્રેછ ઉત્તમ કૌસ્તુભમણિ આપ્યો, રાધિકાએ અમૂવ્ય રત્નોની રચતાવાળા ક્રોઇ હાર આપ્યો ભગવાન શ્રીનારાયણે મનોહર માળા આપી લક્ષ્મીએ અમૂલ્ય રત્તોથી જડેદ્ડુ સોનાનું કુડળ આપ્યુ વિષ્ણુ માયા ભગવતી મૂળપ્રકૃતિ, નારાયણી તથા ઈશાના કહેવાતા દુર્ગાદેવીએ સતિ દુર્ટભ પરમાત્માની ભકિત આપી ધમે’ ધર્મખુદ્ધિ તથા સસારમા મોટો યશ આપ્યો અગ્િનિએ પોતાનામા શુદ્ધ કરેદુ વસ્ર આપ્યુ અને વાયુએ ર્માણુતા ઝાઝરો આપ્યા એ વેળા ખ્રહ્માએ વારવાર પ્રેરેલા શકર રાસોલ્લાસવાળું શ્રી કૃષ્ણુનુ સગીત ગાવા લાગ્યા ત્યારે સર્વ દેવો ચિનમા ચીતરેલી પૂતળીઓની પેઠે મોહ પામ્યા પછી મહાકછે ભાતમાં આવી તેઓએ રાસમડળમા સર્વ સ્થળને જળથી વ્યાપ્ત અને રાધાકૃષ્ણુરહિત ન્નેયુ પછી સર્વ ગોવાળો, ગોપીઓ, દેવો તથા ખ્રાહમણો અતિ ઉચ્ચ સ્વરે રડવા લાગ્યા, ત્યારે ખ્રહ્માએ ધ્યાનથી સર્વ ન્નણી લીધુ કે “રાધા સહિત શ્રીકૃષ્ણુ રસરૂપ થઈ ગયા છે અને (લોકોનો ઉદ્ધાર કરવા) શ્રોઇ તીર્થરૂપ થયા છે પછી ખ્રહ્મા આદિ સર્વ પરમેશ્વરતી સ્તુતિ કરવા લાગ્યા કે “હે પ્રભા! પોતાની મૂર્તિતા અમને દર્શન આપો અને એ જ ઇચ્છિત તમે અમને આપો ’ એવામા તે સ્થળે શરીર વગરતી (આઝાસ)- વાણી થઈ અને અત્યત સ્પછ તથા મધુરતાવાળી તે વાણીને ખધાએ સાભળી, કે, “ માર તથા આ ન્રધાના દેહથી તમારે શુ કામ છે? મારા મતધી પવિન થયેલા સર્વ મતુઓ, મતુષ્યો તથા વૈષ્ણુવમુનિએ મારા દર્શન કરવા માત્ત સ્ઘાનોમા આવરો હે મોટા દેવો! નને તમે મારો મૂર્તિને અત્યત સ્પટ જેવા ઈચ્છતા હો, તો શકર માર આ વાકયતું પાલન
૫૫૦ શ્રીમદ્ ભગવતીભ્રાગવત-સક’ઘ નવમા 8.2. 28.2:2.845 4 મઉ 000 ઝક કર અને હે ખ્રહ્મા! તમે પોતે જગતના ગુરુ શકરને વૈદ્યના અગરૂપ, અતિ મનોહર, સર્વ ઇટ્ટ ફળ આપ નારુ અપૂર્વ મતોના સમૂહોથી યુકત અને સ્તોવો, ધ્યાનના સમૂહો તથા પૂર્જાલાધતા કમોવાળું સવૌત્તમ (‘સાત્વત તત્ર’ નામતુ) એક શાસ રચવાતી આજ્ઞા કરો અને મારા મત્રો, કવચો તથા સ્તોત્રોથી યુકત શાસને કાળજીથી એવા પ્રમરે ગુત્ઠ ગખો કે જેથી (મારો ઉપાસતાના મત્રો મેળવવા મુશકેલ થતા) લોકો મારાથી વિમુખ થાય હન્નને તથા સેઝ્ડમા માત્ર એપ્રદ્યો જ મતુષ્ય મારા મત્રોનો ભલે ઉપાસફે થાય, પણુ (હુ કહુ છુ તેમ તે શાસ રચીને) તેને જે ગુપ્ર રાખવામાં નાહ આવે, તો મારા મમોથી પવિત્ર થઈ સર્વ લોકો માર પદે પામશે, અને ખધાય જે ગોલોકવાસી થશે, તો છ્હ્યાનું સર્વ ષાહ્માડ (ઉતજડ થતા) નિષ્ફળ થશે દરેક સૃદિમા સાત્વિક આદે ભેદ્યથો પાચ પ્રકારતા મનુષ્યો ઉત્પત્ન કરવા યોગન છે જેથી તેમાના કેટલાક પ્રથ્વી પર રહે અને એમ અત્યત દરદભ અને સાથી રીતે ગુહ સખ્ય મોગ્ય સર્વ વૃત્તાત તમને કદુ તેજ શ્રીકૃથણુ (મણદેવના સગીતથી રસરૂપ ખૂતી) ગોલેકમા ઉત્પત્ત થયેદી ગગારૂપ થયા છે, એમ રાધા કૃષ્ણુતા અગથી જત્મેલી હોઈ ભોગ તથા મોક્ષરૂષ ફળી આપતી તે ગગાને શ્રીકૃષ્ણુ “પરમાત્માએ ડેર કેર સ્થાપી છે, જેથી શ્રીકૃષ્ણુસ્વરૂપ હોઈ સર્વક્રેક તે ગગા સર્વે ખહ્માડોમા પૂનનઈ છે ’ ૫-૭૪ સવારખનાકૃલમૂત સુસાઝિજારી | સ્વાસે હાતે સ્ચોપિતા લા રુ વર્તાતી ? છાજસ્વફા પવ્મા લયેપ્રજાખ્ઝવૂગિતી 1૫૨ ॥ ઈતિ શ્રીદેવીભાગવતમહાપુરાણમા તવમ સ્કય વિષે ‘યાય ૧૨ મો સમામ અધ્યાચ ૧૩ મે! ગ’ગાનુ” વૃત્તાત (ચાઉ) શુ નાણ વાત કેટલાક (જુદા જુધ) સ્વર્ગમાં રહે આ મારુ | જરે વક્લહસારે વમતીતે ણુવર્1 વચન પાળવાને મહાદેવ દેવોતી સભામા અતિદૃઢ | છ મતા લા સામા તનો દ 1॥ પ્રતિજ્ઞા નને કરે, તો તરત જ મારી મૂર્તિના રર્તન થશે? એમ આમશમા કહી સતાતત ભગવાન શ્રીકૃધ્ણુ ખોલતા બધ થયા તે સાભળી જગતના સય ખ્રહ્માએ હર્ષથી શકરને તેમ કન્વા કહ્યુ એટલે જ્ઞાનીઓમા શ્રેઇ છોઈ નાનના ઈશ્વર શકર ખ્રલ્માનુ નચત સાભગી હથમાં ગગાજળ લઈ સોગદપૂર્વક આવી પ્રતિજ્ઞા કરી કે, “ વિષ્ણુમાયાતા મોના સમૂહ્થી યુત અને વેદ્દોના સારરપ ઉત્તમ શાત્ર હુ રથીશ જે મનુષ્ય પોતાતી પ્રાતજ્ઞા પાવા (આ રીતે) ગગાજળનો સ્પર્ત કરી પીધી નને તે ખોડ ખોલશે, તો ખ્રનાનુ જગત ન્ત્યા સુધી સહે છે, ત્યા સુધી તે કાલસૂન નામતા તસ્કમાં જયે ’ હે નારદ! ગોલોકમાં સવાનો ગભા વચ્ચે રાકઝે એમ ક્યુ, એન્લે ગધા સ્ત થીડ્ઘ્પી ત્યા પ્રગટ થયા પધી તેમને જેઈ અત્યત દરવા પામેના દેતો પુસવાત્તમતી સ્તુતિ ડરવા લાગ્યા અને પ-માનદથી પૂ થઈ કશી ઉત્નવ કરતા લાગ્યા પી દે? શક કાને ભગગાન સાકરે મુકિત યે ગ્રા ડસતુ ’ નાત્વત તત’ નામનુ વાય અય નારદે પૂછ્યુ હે રેવોતા ઈમ્વર! #લિયુગન પાચ હન્તર વર્ષા જશે, ત્યારે તે ગગા ક્યા જશે હૈ ત્રહાભાગ! તે મને ક્હેવા તમે યોગ્ય છે શ્રીનારયણુ બોલ્યા ઈશ્વરતી ઈચ્છાથી સરે સ્વતીનો શાપ થવાને લીધે ભરતખડમાં આ ગગા ફરી શાપતા અતે વૈકુડમા જ જશે ૩ તાદા સરસ્વતી પણુ (શાપતા અતે) ભરતખડ ન વૈકૂડમા જરો અને પગ્નાવતી તદીર્પ થયેલા લદે, તથા ગગા પણુ તે જ પ્રમાણે વૈકુઠમાં ૪૨” ર નારદ ! ગગા, સસ્સ્વતી અને લક્ષ્મી આ તણે વિ્પૂરી સ્રીઓ છે અને તુલત્તી સહિત ચાર સ્રીઓ વેદી ફળે છે તૈ નારદે પૂધ્યુ હૈ મુતિશેઇ! કયા ઉપાયની 6 ગમાદેવી વિષ્યુતા ચરણકમળથી ઉત્પન્ન થયા પ૧ ખ્રહ્માના ટમડવમા કેરી રીતે રહમ, મિવ) પ્રિયા ક આ અધામર્મા એકતા ને છ તત ગ્ડાન્યો ન નાવવણની પ્રિયા ર્યા, એ કયા વિસ્તારપો ક્પવાસે.
ન્મધ્યાય ૧૩ મો-ગ’ગાનુ* વૃત્તાંત ( ચાલુ ) ૫૫૨ ક્યા પ્રકારે એ થયુ તે મને કહેવા તમે યોગ્ય છો શ્રીનારાયણુ ખોલ્યા પૂર્વે ગોલોકમાં જે રસ રૂપ ગગા થયા હતા, તે તો રાધાકૃષ્ણુના અગથી જ ઉત્પત્ન થયેલા હોઈ તેમના અશરૂપ છે, તેથી તેમના સ્વરૂપ જ ગણાય છે, એ રસરૂપ(જળ )ના આધિષ્ત્રી જે દેવી છે, તે રૂપથી પૃથ્વી પર અનુપમ હોઈ નવા યૌવનવાળા, સર્વ શણુગારોથી શણુગારેલા, શરદત્રકતુતા ખપોર વખતના કમળ જેવા મુખવાળા, મદ્હાસ્ય સહિત, અતિ મનોહર તપેલા સોનાના વર્ણ જેવી કાતિવાળા, શરદત્ર*તુના ચદ્ર સમાન પ્રભાવવાળા, ચળકતી ક્રાતિવાળા, અત્યત ઉત્તમ અને સ્તેહયુકત, શુદ્ધ સત્ત્ગગુણુસ્વરૂપ, અતિ પુછ અને કેઠણુ કેડના પાછલા ભાગવાળા, ઉત્તમ એ ભાગો સાથે ખધ ખેસતા વસ્ત્રવાળા, પુછ, ઊંચા, અતિ ૩ડઠિત અને ખરાખર ગોળ ખે સ્તનને ધારણુ કેરતા, અતિ સુદર નેત્રોવાળા, સુદર કેટાક્ષાવાળા, અત્યત વાકો અને માલતીની માળાથી ગૂથેલો સુદર કેશપાશ ધારણુ ફરતા, ચદનતા ચાદ્લાઓ સહિત મનોહર સિંદૂરનો ચાદ્લો ધારણુ ઝરતા, કસ્તૂરીની અર્ચાવાળા અને સુદર ખે ગાલવાળા, બપોરિયાના પુષ્પ જેવા આકારનો સુદર નીચલો હોઠ ધારણુ કરતા, પાકા દાડમના ખી જેવી દાતની પકિતથી ઉજ્જ્વળ અને નેફાવાળા ખે અગ્નિશુદ્ધ વસ્રોને ધારણુ ડરે છે તે દેવી (પ્રથમ તેરસમાથી નીકળીને ) કામનાયુકત હોઈ ધણા શરમાઈ ને શ્રીકૃષ્ણુ પાસે ઊભા હતા અને વસ્તોથી મુખ ઢાકીને પલકારા વિતાના બેય નેત્રો વડે શ્રીકૃષ્ણના મુખને એકધારા આનદથી ન્નેઈ રહ્યા હતા, કેમ કે હર્ષથી પ્રકૂ_દલ મુખકમળવાળા તે દેવી શ્રીકૃષ્ણુનો નવા સમાગમ ઈચ્છતા હતા અને પ્રભુના રૂપથી મોહિત થઈ સેમાંચિત શરીરવાળા થયા હતા એવામા ત્યા રહેલા રાધાજ#, ત્રીસ કરોડ ગોપીઓથી યુષ્રત અને કરોડો ચદ્ર સમાન કાતિવાળા હોઈ ડોપથી લાલનોળ મુખવાળા તથા લાલ કમળ જેવા નેચો વાળા થયા પીળા ચપાના પુષ્પના જેવી ડાતિવાળા, મોટા હાથીની પેઠે ધીમા ધીમા ચાલતા, અમૂલ્ય રત્નોથી ખનાવેલા અનેક જાતના શણુગારોથી શણ ગારેલા, અમૂલ્ય રત્નોથી જડેલા હોઈ અમૂલ્ય તથા અગ્નિમા જ શુદ્ધ થઈ શકે એવા નેકાવાળા ખે પીળા વસ્રો ધારણુ કરતા અને સ્થળકમળતી શોભાને હરી લેનાર કોમળ, સારી રીતે રગેલ તથા શ્રીકૃષ્ણે અર્પણુ કરેલ અર્ધ્યવાળા ચરણુકમળને મૂકેતા એ રાધા ઉત્તમ માણેકથી ખનાવેલા વિમાનમાથી ઊતરી તડવિઓ દ્વરા ધોળા ચામરોના વાયુથી સેવાતા, ચદનયુકત કેસ્તૂરોના ચાદ્લાઓ સાથે હોઈ પ્રદીમ દીપની ડાતિ જેવા આઝારવાળા સુશોભિત સિ દૂરના ચાદલાને લલા ટમા સે થાની નીચેના ઉજ્ન્ત્વળ ભાગમા ધારણુ કરતા, ક્લપવુક્ષતા પુષ્પોની માળા સહિત અત્યત સુદર વાકો કેશપાશ કપાવતા અને અત્યત સુદર રગવાળા હોઠને નૌષર્થી ફરકાવતા, શ્રીકૃષ્ણની પાસ જઈ ઉત્તમ રત્નોના સિંહાસન પર બેઠા એ વેળા તે વિષ્ણુ- પ્રિયા સખીઓના સમૂહોથી ચારેબાજુ વીંટાયા હતા તેમને નનેઈ લગાર હસતા શ્રીકૃષ્ણુ આવેશ તથા આદરપૂર્વક મધુર વાકયોથી ખોલાવી ઊભા થયા અત્યત ત્રાસ પામેલા ગોવાળિયા પણુ પોતાની ડોક નમાવી તેમને પ્રણામ કરવા લાગ્યા અને ભકિતથી તેમની સ્તુતિ ડરવા લાગ્યા પરમેશ્વર શ્રીકૃષ્ણુ પણુ સ્તુતિ કરવા લાગ્યા અને ગગાજી પણુ એકદમ ઊભા થઈ ઘણી જ સ્તુતિ કરવા લાગ્યા, તેમ જ ભય પામી અત્યત વિનયથી કુશળ પૂછવા લાગ્યા તે સમયે નીચોના ભાગમા ઊભેલા, ત્રાસ પામેલા, સુકાયેલા કઠ, હોઠ અને તાળવાવાળા તે ગગાજી શ્રીકૃષ્ણુના ચરણુકમળમા ધ્યાન ધરી તેમને શરણા- ધીન થયા હતા, ત્યારે શ્રીકૃષ્ણે પોતાના હૃદયકમળમાં રહેલા અને ભય પામેલા તેમો અભયદાન આપ્યુ હતુ જેથી સવેશ્વરનતા એ વરદાનને લીધે તે સ્થિર ચિત્તવાળા થયા હતા, પછી ઉંચા સિંહાસન પર બેઠેલા રાધાજીને તે ગગા આમ ન્નેવા લાગ્યા, તો અત્યત સ્તિગ્વ, ખ્રહ્મતેજથી પ્રત્ત્વલિત છતા સુખેથી ન્નૅઈ શકાય એવા અસપખ્ય ખ્રહ્માઓના કર્તા, આદ્સિદિયી પણુ સતાતની, સદાય ખાર વર્ષના, ડન્યા જેવા નવ્- યૌવનવાળા, રૂપ તથા ગુણો વડે સર્વ વિશ્વાોમાં ઉપમા- ર્રહેત, શાત, સુદર, અનત, આદિ—અતરહિત, સતી, શુભ, અત્યત ક્લ્યાણૂડારી, સ્વામીના સૌભાગ્ય- વાળા, સૌંદર્યના સુદરી, સર્વ સુદર સુદરોઓમા શ્રોઇ,
પ. શ્રોમદ્ ભગવતીભ્ઞાગવત-સ્કધ નવમે શ્રીકૃપ્ણુના અર્ધ અગરૂપ, તેન, વન તથા પ્રતિથી શ્રીકૃષ્ણુ સમાન, લક્ષ્મીએ તથા લક્ષ્મીના પતિએ પૂજેલા, ભીરૃષ્ણની મભાને પોતાની ફાતિથી ઢાકી દેતા, અત્યત તેજસ્વી સખીએ આપેત્ુ દૂર્વભ તાખૂલ ખાતઇ જન્મરહિત, સર્વતા માતા, ધન્ય, માન્ય, માતવાળા, શ્રીકૃષ્ણુના પ્રાણુતા અધિદાતી દૈવી, શ્રીકૃષ્ણુને પ્રાણ કરતા પણુ વધારે પ્રિય રમણુ કરતા અને રસના ઈશ્વરી તે રાધાને ન્તેઈ દેવોના ઈમ્વરો ગગા તૃપ્તિ ન પામ્યા-પલષ્રર્હેત નેનો વડે તેમે જેઈ જ “હા હે નાર્દમુતિ! એ વખતે શાત, વિતયી અને મદ્ટસ્યયુકત તે રાધાએ મધુર વાણીથી શ્રીદૃષ્ણુને ફહ્યુ તંધા ખોલ્યા હે પ્રાણેશ્વર! આ કેઈ ફ્લ્યાણી વી મદહાસ્યયુક્ત તમાત્ત મુખને મદ્દાસ્યપૂર્વ ન્નેતી વમાશે પાસે ઊભી છે? વાકા નેનોવાળી તે સ્રી ડમ તહિત જણાય છે, તમાર રૂપથી રોમાચિત સરર્વાળો થઈ મૂર્પ્ઈ પામે છે અને વસ વડે મુખ હાકી વારવાર નયા કરે છે સદા મદહાસ્ય કેરતા તમે પધ તેને જેઈ કામનાવાળા થયા છો! દુ જવુ છુ, છતા ગોનો.માં આવી દુર વૃત્તિ ડેમ થઈ 2 તમે જ આવુ ખરખ વર્તત વારવાર કને દે, છતા પ્રેત્રનો લીધે હુ ક્ષધા ફરું છુ, કેમ કે ત્ીજાતિ રનેહળ મતવાળી તેય છે ગનો લાપ! આઓ વલી પ્રિયાને લઈ તમે ગોલોડમાથી જતા સેલે, નહિ તો એ વ્રજનાથ તમા- હવે ક્ય્યાણુ નહિ જ થાય પૂવે ચદતતા વનમાં વિરૂત’ તામની ગોપી નાથે મે તમને નનેગા હતા, પ્ણુ અહે! સખોએના વગનવી મે કામા ડરી હતી એ વખતે માન માને શબ્દ માંભગતા જ તમે અવર્ય થયા હતા અતે વિ જ દેહ સડીને તરીરૂપ થઈ હતી એક કરોડ યોજન ધિસ્તારવાળી નયે લખાઈમા તેની ન્યાર ગધી તે વિત્ત નટો આજે પણું તમારે ઉત્તમ ડીતિરૂપે હાત છે! એ વેજ છુ ઘેર જતી રહૈ પતૌ ત્યારે કને પત] તેની પાસે જઈ “હે વિત્ત! “એ વિરશ્ત1!’ એમ તેને યાદ કરતા તમે પગેયો ડયા પતા તે વખતે યોગતે લીધે સિહ યોગવાવી તે વિન્નએ જળમાધી તીદુળી શપાનાર નષ્તિ ‘ર#“#૦૪”૨/૭*૫/૪૫૪૪૫/૫૪૪૫૪##૪૪/૫૪૫% મૂર્તિવાળી થડ તમને દર્શન આપ્યુ હતુ પછી તેતે તમે ખે ચીને તેનામા વીર્ય સ્થાપત કર્યું હતુ જેવી તેતામાં સાત સમુદ્રોના “બધિક્ટાતા સાત પુન્યો જન્મ્યા હતા વળી એ જ પ્રમાણે (એક વખતે) ચપાઓના વતમાં “શોભા નામતી ગોપી સાછે મે તમને નેતેયા હતા તે વખતે પણું મારે માત શખ્દ સાભળતા જ તમે અદૃરય થયા ટતા બતે શેભા રારીર છોડી ચદ્રમડળમાં જતી રહી હતી, પછી તેતુ શરૈર ઘાઢા તેજરૂપ થયું હતું, તેવા તમે કચવાતા હૃદયે વિભાગ કરો કઈક રત્નને, કઈક શેતાને, ફેઈક ઉત્તમ મણિને, કઈક ન્રીઓના મુખકમળળે, કઈક રન્તને, કઈફ કૂણા પાદડાને, કઈક પુધ્પોતે, કઈક પાષ્ઠા ફળોને, કઈક ધાન્યોને, કઈક શણગારો શજ્મદિરોને, કઈક દેવમદિરોને, કઈક નવા પાદયળે અને ડઈક દૂધતે આપ્યુ હતુ એ જ પ્રમાણે પ વખત) વૃ દાવત વતમા “ પ્રભા ’ તામમી ગોપી તાં મૅ તમને જેયા હતા ત્યારે પણુ મારા થબ્દમાતરધી તમે અદૃરય થયા હતા અને પ્રભા દેહ ત્યક સૂર્ય મડળમા જતી «હી હતી તે પછી તેતું શરીર તો4 તેજરૂપ થયુ હતુ હે કૃષ્ણુ | તમે પ્રેમથી રતા રડતા જેતા વિભાગ કને લક્જ્નથી તથા માત્ત ભયથી નમુમાં નાખી દૌધુ હતુ અને કઈકે -અડિનતે, કઈક યક્ષોતે, કઈક ઉત્તમ પુસ્ષોને કઈકે દેવોને, કઈક વિધુ ભક્તોને કઈક નાગોને કઈક ખષ્રાલણોને, કઈક મુનિઓને કઈક તપસ્વીઓને, કઈક મોભાગ્યવતી સ્રીઓને અને કઈક યશસ્વી લોમેને આપી ધીધું હતુ એમ સર્વતે તે આપી ૬ઈ તમે ખૂખ રડયા હતા વી પૂવે” સાતિ’ નામની ગોપી સાથે (એક વાર) રતમડળમા મે તમને જેયા હતા તે વેળો વસતના સમયે રત્નોના દીવાયુકૂત અતે «તતોધી જ બતાવેલા ઘરમા પુષ્પોની માગાવાળા, નદનથી «ગેલા અતે ત્ત્નોના શણુગારેની શોભાવાળા તમે «તતો શપુગારેની એ શાતિ નાથે પુષ્પોની શય્ના પર ધત, અતે હે પ્રભો! તે]ો આપે] તાખૂત ખાતા સ પનો હે પ્રભો! મારે રગ્દ તાભગતા તત્ત જત અદ્રય વય ઘતા અને ભયને લીધે શાતિ પપું દેહ તને તમાત્રમાં લીન થઈ હતી પછી ગુંધ
અધ્યાય ૧૩ મે!-ગ’ગાવુ” વૃત્તાંત ( ચાલુ ) ૫૫૩ વડે શ્રેઇ તેનુ જે શરીર હતુ, તેના વિભાગ કરી પ્રેમથી રડતા રડતા તમે વિશ્વમાહેના વનને, કઈકે ખ્રહ્માને, ઝઈકે મને, કઈક શુદ્ધ સત્ત્વગુણુસ્વરૂપ લક્ષ્મીને, કઈક તમારા મત્રોના ઉપાસકોને, કઈક શકિતના ભકતોને, કઈક તપસ્વીઓને, કઈક ધર્મને અને કઈક ધર્મિછોને આપી દીધુ હતુ તે જ પ્રમાણે, પૂવે; એક વાર “ક્ષમા ’ નામની ગોપી સાથે મે તમતે સ્નૈયા હતા તે વખતે પણુ ઉત્તમ વેષવાળા, માળા ધારણ કરતા અને સુગધી ચદનના વિલેપનવાળા તમે રત્નોથી શણુમારેલી અને સુગધી ચદનના વિલેપન નાળી તે ક્ષમા સાથે પુષ્પો તથા ચદનથી વ્યાપ્ત શયતમા ખેભાન બન્યા હતા એ વેળા નવા સગમનુ સુખ થવાથી તરત નિદ્રા પામેલી તે ગોપીએ આલિંગન કરેલા તમને તથા એ ગોપીને મે જગાડયા હતા, તે તમે યાદ કરો તે સમયે તમારું પીતાખર, મનોહર સુરલી, વનમાળા, કૌસ્તુભમાણિ અને અમૂલ્ય રત્ન કુડળ મે લઈ લીધા હતા, પણુ પાછળથી સખીઓના વચતથી અને પ્રેમથી મે તે તમને પાછા આપ્યા હતા હે પ્રભા! એ પાપથી તથા લનતજથી તમે કાળા રગના થયા હતા અને પેલી ક્ષમા લનન્નથી દેહ છોડી પ્રથ્વીમા જતી રહી હતી પછી ગુણો વડે શ્રેઇ તેના શરોરતા વિભાગ ફેરો પ્રેમથી રડતા તમેકઈકે વિષ્ણુને, કઈક વૈષ્ણુવાને, કઈક ધાર્મિ કોને, કઈક ધર્મને, કઈક દુર્ખળ લોકોને, કઈક તપસ્વી એને, કઈકે દેવાને તથા કઈક પડિતોને આપી દીધુ હતુ હે પ્રભા! આ સવે મે તમને કહ્યુ, હવે આથી વધારે શુ સાભળવા ઇચ્છો છો? તમારા આવા અતેક ઉત્તમ ગુણોને શુ હુ નથી ન્ણુતી ? (જનણુ જ ૪૩)’ એમ શ્રીમૃષ્ણુને કહી લાલ કમળ જેવા નેત્રોવાળા રાધા નમેલા મુખવાળા અને લન્ત્જ્ન પામેલા સતી ગગાને કહેવા તૈયાર થયા, પણુ સિદ્ધ થોગવાળા ગગાજી યોગથી તેમનુ રહસ્ય જાણી લઈ સભાની વચ્ચે અદૃશ્ય થઈ પોતાના જળમા પેસી ગયા ત્યારે સિદ્ધ યોગવાળા રાધાજએ પણુ સર્વે જળમા સહેલા ગગાને યોગથી ન્નણી લઈ એક જ કોગળાથી તેને પી જવા તૈયારો કરી તે સમયે સિદ્ધ યોગવાળા ગગાએ યોગથી તેમનુ રહસ્ય ન્નણી લઈ શરણુરૂપ શ્રીકૃષ્ણુતા ચરણુમા પ્રવેશ ડર્યા. પછી રાધાએ ગોલોકમા, વૈકુડમાં તથા ખ્રહાલોકમાં વગેરે સર્વ સ્થળે ગગાની તપાસ કરી, પણુ ગગાને તેમણે ન જ ન્નેયા તે વેળા સર્વ શ્રહ્માડ જળ વિતાનું, સૂકા કાદવવાળુ અને મગેલા જળ—જ્તુઓના સમૂહોથી યુક્ત થયુ, એટલે ખ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ, શેષનાગ, ધર્મ, ઇદ્ર, ચદ્ર, સૂર્ય, મતુઓ, મુનિએ તથા સર્વ દેવો, સિદ્ધો અને તપસ્વીઓ સુકાતા કઠ, હોઠ અને તાળવાવાળા થઈ ગોલોકમાં આવ્યા અને સર્વના ઈશ્વર પ્રકૃતિથી પર, સર્વક્ોઇ, ઉત્તમ વરદાન દેતા, શ્રેઇ વરતુ કાગ્ણુ, ગોપિકાએ તથા ગોવાળોના સર્વ યૅળાઓના શ્રેઇ પ્રભુ નિસ્પૃહ, નિરાષ્ઠર, નિલે”પ, નિરાશ્રય, નિર્ગુણ, નિરુત્સાહ, નિવિંકારુ નિરજત, સ્વેચ્છામય, સાકાર, ભકતો પર કૃપા કરનારા, સત્ત્વ ગુણુસ્વરૂપ, સત્યના ઈશ્વર, સાક્ષીરૂપ, સનાતન, પરુ પરમેશ્વર અને પરમ પરમાત્મા ઈશ્વર શ્રીકૃષ્ણને તે ખધા પ્રણામ કરવા લાગ્યા અને પ્રણામ કરી ભકિતથી પોતાની ડોક નમાવી તે ખધા ગળગળા, અશ્રુ સહિત નેત્રોવાળા અને રોમાચિત શરીરવાળા થઈ સ્તુતિ ઝરવા લાગ્યા પછી સર્વના ઈશ્વર અને પરથી પર તે ભગવાનની સ્તુતિ કરીને તે ખધા ન્ત્યૉતિર્મય, ૫૨ ખ્રહ્મ, સર્વ ફારણોનુ કારણુ, અમૂદ્ય રત્નોથી ખતાવેલા, રગખેૅરગી સિંહાસન પર બેઠેલા, ગોપાલા વડે ધોળા ચામરોના વાયુથી સેવાતા, ગોપાલિકાઓના નૃત્ય સહિત ગીતને આનદથી ન્નેતા, પ્રાણુથી અધિક પ્રિય રાધાની છાતી પર રહેલા, રાધાએ આપેદ] સુર્વાસત તાખૂલ ખાતા, અત્યત પરિપૂર્ણ અને દેવોના ઈશ્વર શ્રીકૃષ્ણુને રાસમડળમા ન્તેઈ રહ્યા તેમને ન્નેઈને મુનિઓ, મનુષ્યો અને તપથી સિદ્ધ સર્વ તપસ્વીઓ હર્ષયુકત મનવાળા થઈ અત્યત વિસ્મય પામ્યા અને પછી એડખીન્ન સામે નનેઈ તેઓ પોતાનો ઈચ્છિત અભિપ્રાય જગતના નાય શ્રીકૃષ્ણુને જણાવવા ખ્રહ્માન ને ડહેવા લાગ્યા ત્યારે ષ્રહ્મા તેઓનુ વચન સાભળી વિષ્ણુને પોતાની જમણી ખાજુ તથા મહાદેવને પોતાની ડાખી ખાન્નુ રાખી પરમ આનદમય હોઈ પરમાનદરૂપ શ્રીકૃષ્ણની પાસે ગયા ત્યા તો રાસ મડળમા ખ્રહ્માએ ખધુયે શ્રીકૃષ્ણુમય ન્નેયુ સવે”
૫૫૪ ₹૦૦૮૦૦#૦૦૦૦૮#૦૦ ૦ સમાન વેષવાળા, સમાન આસત પર બેઠેલા, ખે ભુન્નએ!વાળા, હાથમા મુગ્લીવાળા, વતમાળાની શણુ- ગારેવા, મોનધિચ્છતા મુકુટવાળા, કૌસ્તુભમણિ વડે પ્રકાગિત, અતીવ સુદર શાત થરેરવાળા, ગુણોની અવ.નેરૂપ, તેજથી, વયવી અને ડ્રાતતિથી અત્યત પરિપૂર્ણ અને ખધા સર્વ ચૈશ્વર્યવાળા દેખાયા તેએને નઈ આમા સેવ્ય ક્રેણુ છે અને સેવક ડ્ોણુ એ કહેવા ખ્રહ્મા મમર્વ ન થયા ક્ષણુવારમા તેજરૂપ ત્યા રહેવા દેખાયા અને તણુવારમાં નિરાકાર તવા સાકાર એમ બે પ્રદાડે દેખાયા વડી ક્ષણુવારમા રધારહિત એકવા જ શ્રીરૃષ્ણુ ત્યા દેખાયા અને પાઠા તે જ ક્ષણે પ્રત્યેક આસને તેલા શ્રીકૃષ્ણુ રાધા સહિત દેખાયા જ્રણુવારમાં શ્રીકૃષ્ણુતે રાધારૂપે થાદ્ધાએ નયા, ત્યારે ક્ષદાનારમાં રાધાને શ્રીદૃષ્ણુરૂપે તેમણે નયા, જેથી આ તે સીસ્વરૂપ છે કે પુરુષ છે, એમ નણુ]ા છાલ્યા સમર્ધ ત થયા પદ ખ્રહ્માએ પોતાના ઇદયકમળમાં સહેવા શ્રીકૃષ્ણુનુ ધ્યાતરૂપ દટિધી દર્તત ડરી ભકિતની સ્તગત કર્યું અને અનેક પ્રગરે અપરાધોતી ક્ષમા માગી પઠી પોતાની આખો ઉધાડી ને કરી તેમની અનજ્નાથી બહ્માએ રાધાની છાતી પર રબ્વા એ.ના શ્રીડૃષ્ુતા દર્સત કર્યો, એટલે પોતાના પાર્ષદોવી વીંટાયેવા, ગોપીઓના મડળથી રોભીતા તે પરમેશ્વરને નને ખાલાદિ દેવા તેમને પ્રામ કર્યાં અને તેમતી સ્તુતિ કશી પછી તેમનો અભિપ્રાય જાણી લઈસર્યતા આત્મા, મર્વને નતણુનાર, સર્નના ઈશ્વર અને સર્વનું રક્ષ] ડરનાર પરમેશ્વર શ્રીટૃષ્ણે તેમને કહ્યુ શ્રીભગવાત બો-યા “હે ખાયા! હે વિષ્ણુ! છે મનદેવ! ૬23૫ આ સ્થાતમાં તમે આવો તમારું નિગ્તર કુશન ઘાએ હે મહભાગો! તમે ગમાને લેવાના કરાયો અરે આવ્યા ધે, પ૫] તે ગ ॥ ભયષવી માચ વન કમળમાં શરણે આવી છે ચધ્ધ એ ગંગાને પી જવા ઇગ્ઝે છે, માટે મારી સમક એ -ગાને જેઈ તેતે તમે (ગંધાતી પ્રાર્થના કરી) તેતે નિર્નવ ડને, તો હુ તમને એ ગગા આપુ શ્રીરૃષ્યુ] તે વત સાનની મદ હસતા થ્ાધ્ા શ્રૌકૃષ્ણે પૂજે-ય હોઈ આગ્રધત્ર યોમ્ન રાધાની સ્તુતિ શ્રીમદ ભગવતીબ્નાગવત-સ્ક’ તવમે! ન્ૂનૂૂ્ૂૂૂ6ૂન્ન્ન્૭ૂ6૭્૭6ૂ૭ૂ૭નનન્ન્નઈિન€ન્ન્ન્ન્ટન્ન્ન્ન્ન્નનન# ૦૪ કરવા લાગ્યા અને ભર્િતથી પોતાની ડોક નમાવી ચારે વેદોના સછા અને ચાર મુખવાળા ખ્રહ્મા ચાર મુખથી રાધાની સ્તુતિ કરો આમ કહેવા લાગ્યા ખ્રહ્મા ખોલ્યા રામમડળમાં રકરના સગીતમી મોહિત થયેવા તમારા ખનેના રસરૂપ તે ગગા તમા તથા પ્રભુના અગમાથી જ જન્મ્યા છે એમા શ્રી કૃષ્ણના તવા તમારા અરારૂપ તે ગગા તમતે કન્યા જેવા પ્રિય હોવા જેઈએ, માટે તમારે મત્ર ગ્રહયું કેરી તે તમારું પૂજત ભલે કરે તતા પતિ તો ચર ભુજાવાળા વૈકુઠપતિ-વિષ્ણુ થશે અને કલાથી સ પર રહેવી તે ગગાતો સ્વામી લવણુપમુદ્ર થશે. અખિકે! ગોલોકમા રહેલા જે ગગા છે, તે બધે સહેલા છે, દેવોના ઈશ્વરી તમે તેમની માતા છો અને તે ચર્યાળ તમારા પુત્રી છે ’ ષ્રલાતું બે વચન સાભળી મદ હસતા રાધાએ તેમ રવા સ્વીકાર્યું એટલે શ્રીકૃષ્યુતા પગતા અગૂઠાતા તખતા આગલા ભાગમાંથી ગગા (જળરૂપે) પ્રકટ થયા પતો સત્કાર કરેલા તે ગગા ત્યા જ દેવોની વચ્ચે જળમાવી તેની અધિષ્ાની દેવીરૂપો ખહાર નીમી ઉભા રહ્યા તેમનુ કે?દરુક જળ ષ્રાહ્યાએ ન કમડળમા લીધુ અને અર્ધચદ્રના મુકુટવાળા શ9 પણુ કે”]ક ગમાજળ મસ્તક પર ધારણુ ક] પછી ખાહ્યાએ રાધાનો મવ ગગાને આપ્યો અને રાધા સ્તોન, કવચ, પૂક્તવિધિ તથા ધ્યાત પણુ આપ્યા સામતેદમા કહે] તે સર્વ ગગાને આપી તેના પુર શ્રરણુતો કમ પણુ બતાવ્યો, એટવે ગગા રાધાનું જ પૂજ્ત કશે (વિષ્ઝ સાધે) વૈકુડમાં જવા તૈયાર થયા હે નારદમુનિ! એમ લક્ષ્મો, સરસ્વતી, ગંગા તથા જગતને પવિન કરતાન તુલમી-એ નારે વૈક્ડપતિ નારાયણુની જ સ્રીઓ ક્હેગાય છે પનો મદ હાસ્ય ડરતા, શ્રીરૃષ્તો અજ્ઞાનીને ન્ણુવુ ડેડ કાનનું સર્વ વૃત્તાત ખ્રાહ્યાને આમ જણ]જયુ શ્રીરૃધ॥ બોલ્યા “હે ખાદ! હે વિષ્પુ! હે મહેશ્વર! તમે ગગાને ભને લઈ નએ, પા તમે મારૈ પાનેવી કાળનું વૃત્તાત સાભનો જ અને ગીન્ત જે જે દવો, મુનિએ, મનુએ તધા યરરવૂ સિખ કાતચકરરહિત આ ગોનોકમાં આવ્યા ઈ,
જ બધા અહીં જીવો છો, ખાકી હમણા તો સર્વ વિશ્વ જળમા ડુખી ગયુ છે અને ૩#પોનો નાશ થયો છે (અર્થાત્ કેટલાક ષ્રહ્માડોનો હમણા ખડપ્રલય થયો છે ) ખીન્ન ખ્રહ્માડોમા સહેલા જે ષ્રહ્મા વગેર હતા, તે હમણા મારામા લય પામ્યા છે અને વેકુઠ વિતા સર્વ વિશ્વ જળમા ડુખી ગયેતુ છે માટે હે ખ્રરહ્મા ! તમે અહીંથી જઈને ડરી સૃદિ કરો અને ખ્રહ્માલોક વગેરે જગત તથા પોતાનુ ષ્રહ્માડ ફરી રચો, પછી ગગા આવશે આમ ખીન્ ખ્રહ્માડોમા સૃદ્ટિરિચના માટે છુ ફરી ષ્રહ્મા વગેરેને ઉત્પત્ત ડરું છુ અને ફરી સૃષ્ટિ રસુ છુ, માટે તમે પણુ દેવો સાથે જલદી ન્તએ હૈ ખ્રહ્મા વગેરે! તમને (અહીં આવ્યે) ઘણા જ કાળ વીતી ગયો છે અને તેટલામા તો કેટલાય પ્રકારતા ષ્રહ્માએ થઈ ગયા છે ને થશે એમ કહી હે નારદ! ચધિકાતા સ્વામી શ્રીકૃપ્ણુ રાણીવાસમાં જતા રહ્યા અને દેવો ત્યાથી જઈને ડ્રો ડરાળજીથી સુદ્ટિર્યતા કરવા લાગ્યા પછી ગગા પરમાત્માની આજ્ઞાથી ગોલોફમા રહ્યા અને વૈકુડમા, શિવસોકમાં, ખ્રહ્મલોકમા તથા ખીજે ન્ત્યા નયા પ્રથમ રહ્યા હતા ત્યા ત્યા પણુ ગયા એમ વિવ્ણૂ(શ્રીકૃષ્ણુ )ના ચરણુ કમળમાથી ગગા તીફળયા હતા માટે “વિષ્ણુપદી * કહેવાય છે એમ હે નારદ! સુખદાયી, મોક્ષ આપનાર અને ઉત્તમ સારરૂપ આ ગગાનુ આખ્યાન તમને કહ્યુ, હવે બીજુ વધારે તમે શુ સાભળવા ઈચ્છો છો ? દૂતચેવત્ર ૧થિત ખ્રણાન્ નજ્ોપાય્યાતતુતસમ્ 1 છુરં નોજ ૯/ર 8 રઃ શ્ેગુભિન્ઝટજ 7 ઇંતિ શ્રીદેવીભાગવતમડાપુરાણમાં નવમ સ્કધ વિષે અધ્યાય ૧૩મો સમક અધ્યાચ ૧૪ સે! ગગા તથા વિષ્ણુને સબધ નાર ડવા છથી લર્સ્વતી અજ્ઞા સુજી ત્િશ્વવાવની । ઘતા તારાવળનસ્પેવ પતનના પ્રિયા દિ ॥૨॥ નારદે પૂછ્યુ “લક્ષ્મી, સરસ્વતી, ગગા અને વિશ્વને પવિત્ર કરનારા તુલસી—એ ચાગે (વૈકુડ * રૂ અધ્યાયમાં ત્રેવોસ શ્લાકોયો ગગા તથા વિષ્ણુના સબધ ડોણે ડર્યા, તે ડહેવાશે. અધ્યાય ૧૪ મેો।-ગ’ગ1 તથા વિષ્ણુનો સધ ૫૫૫ પતિ) શ્રીતારાયણુની જ સ્્રીઆ છે અને ગગા વૈકુઠમાં ગયા એ તો મે સાભળ્યુ, પણુ તે ગગા તેમની પત્તી કેવી રીતે થયા એ નથી સાભળ્યુ ( માટે તે હવે કેરો) શ્રીનારાયણુ ખોલ્યા ગગા (શ્રીકૃષ્ણની આજ્ઞાથી) વૈકુઠમા જવા લાગ્યા, એટલે તેમની સાથે જ ષ્રહ્ષા પણુ વૈકુઠમાં જઈ જગતના ઈશ્વર વિષ્ણુને પ્રણામ કરી આમ કહેવા લાર્ડયા ખ્ાહ્મા ખોલ્યા “ રાધા તથા શ્રીકૃષ્ણના અગમાથી જે રસરૂપે ઉત્પત્ત થયા છે, તેના જ અધિછાગી આ ગગાદેવી નવા યૌવતવાળા, ઉત્તમ સ્વભાવવાળા, સુદર, શ્રેછ, શુદ્ધ સત્ત્ગગુણુરૂપ અને કોધ તથા અહ* કારથી રહિત છે શ્રીકૃઘ્ણુતા અગથી જન્મેલા આ દેવી તેમને જ વરવા તૈયાર હતા, તેમના વિના ખીજ કોઈને વરતા ન હતા પણુ અત્યત અભિમાની અને તેજસ્વી સ્્રીઓમા શ્રેછ રાધા ત્યા રહેલા હોઈ આ ગગાને પી જ્વા તૈયાર થયા હતા, ત્યારે ભય પામેલા આ ગગા ખુદ્તિપૂર્વક શ્રીકૃ”ણુ પરમાત્માના ચરણુકમળમાં પેસી ગયા હતા પછી સર્વ સ્થળે ખ્રહ્યાડને સૂકા થયેલા ન્નેઈ હુ તેજ સમયે ગોલોકમાં નયા શ્રીકૃષ્ણુ રહૅ છે ત્યા સર્વ વૃત્તાત ન્વણુવા ગયો હતો પડી સર્વના અતરાત્મા શ્રીકૃષ્ણે સર્વનો અભિપ્રાય ન્નણી લઈ ગગાને પોતાના પગતા અગૂઠામાથીં ખહાર કાઢયા ત્યારે હે પ્રભો! આ ગગાને રાધાનો મત્ર આપી સર્વ ષ્રહ્માડને (આના જળથી) ભરી દઈ તે રાધાને તથા રધાપતિ શ્રીકૃષ્ણુને પ્ર યામ કરી આ ગગાને લઈને હુ અહીં આવ્યો છુ, માટે દેવાતા ઈશ્વરી આ ગગાને તમે ગાધર્વવિવાહથી સ્વીકારો, તમે મોય દેવોમાં રસિક છો, જેથી સર્વ સ્રીએમાં રસિક આ ગગા અહીં આવી છે વળી હે દેવેશ્વર! તમૅ સર્વ પુરુષોમાં રત્નરૂપ છો અને આ સતી સ્રીઓમા રત્નરૂપ છે ચતુર સ્રીને ચતુર પુરુષ સાથેનો સમાગમ નુણુકારી થાય છે લોકોમાં જે પુસ્ષ પોતાની મેળે આવેલી કન્યાને સ્વીડારતો નથી, તેના પર રોષ પામેલા મહાલક્ષ્મી તેને છોડી જતા રહે છે, એમા સશય નથી, માટે પડિત પુરુષ પણુ પ્રકૃતિનુ અપમાન કરતો નથી સર્વે પુરુષો પ્રકૃતિથી
પપ જ જત્મ્યા છે અને સર્વ સ્રીઓઆ પ્રફૂતિની જ કલાઓ (અશેોના અશેો) છે, (માટે સ્્રીએ કે પુરષે એકબીજાતુ અપમાન કટી ત ફરવુ જોઈએ ) પ્રકૃતિથી પર અને નિર્ગુણ જે શ્રીકૃષ્ણ ભગવાન છે, તે જ તમે વૈકના નાથ છો, ખે ભુજવાળા શ્રીકૃષ્ણ તેમતુ જ અર્ધું અગ છે અને તેમના ખીન્ન અર્ધા અગ તરફે ચાર ભુન્નવાળા શ્રીકૃષ્યુ તમે પોતે જ છો શ્રીકૃષ્ણુતા ડાખા અગમાથી જ પૂર્વ રાધ્રિકા ઉત્પન્ત થ્યા હતા (વળી તે રંથા પણુ ખે સ્વરૂપે થયા હતા ) તેમતો જે જમૃણો ભાંગ છે તે એ પોતે જ છેં, અને ડખો ભાગ છે, તે જ લક્ષ્મી છે, એટલે (શ્રીકૃષ્ણુ તથા નારાયણુ એક જ છે ) તેથી જ આ ગમા તમને વરે છે, કારણુ કે તે તમારા જ અગથી ઉત્પન્ન થયા છે જેમ પ્રકૃતિ તથા પુરુષ એક અગરૂપ”૪ છે, તેમ સ્રી પુર્ષતુ અગ પણુ એક જ ગણાય છે’ એમ કળી ષ્રહ્યા વિષ્થુને મગા સોપી જતા રહ્યા પછી વિષ્ણુએ પોતે ગાધર્વે- વિવાહથી ગગાતો સ્વીદાર ર્યો અને પુષ્પો તથા ચદતથી અચિંત તે ગગાનો હસ્તમેળાપ કરી લક્ષ્મી પાતિ નારાયણુ આનદથી તેમની સાથે ત્યા રમવા લાગ્યા, તેમ જ જે ગગા પૃથ્વી પર આવી હતી, તે ગગા (ડલિયુગના પાચ હન્નગ વર્ષવ જશે ત્યારે) ફરી પોતાના સ્થાતમા જરો એમ વિષ્ણુના ચરણુમાથી ગગા નીકળ્યા છે, તેથી “વિષ્સુપદી’ કહેવાય છે તે દેવી (વૈકુડમા) વિષ્ણુ સાથેના તવા સમાગામની લીલાથી મૂર્ચ્છા પામ્યા હતા અને રસિકેશ્વર વિષ્ણુ માથે જડાઈ સુખસભોગથી રસિક ખત્યા હતા તેમને એવા પ્રષ્રારતા નતેઈ સરસ્વતી, લક્ષ્મીએ વાર્યા છતા દુખી થતા હતા અને ફાયમ તેમતી ઈધો કરતા હતા, પણુ ગગા તો સરસ્વતીની ઈયો કરતા જ ન હતા હે તારદમુતિ! પછી સરસ્વતીએ ડોપથી ગગાને શાપ આપ્યા હ્તો જેથી તો ( નદોરૂપે) ભરતખડમાં (અથથી ) આવ્યા છે, તેમ જ લક્ષ્મી પણુ (પદ્રા- વતી નદીરૂપે) ભરતખડમાં આવ્યા છે, એ રીતે નાનયણને ગગા રસાહત ત્રણુ સ્રીઓઆ હતી અતે પાધથી તુલસી સાથે તેમની ચાર ત્રીએ થઈ છે મજા લળ તચ્ધેવ સિ માર્યા સ્તાપતે 1 સાર્થે તુસા વધાવવ ચસસથામવન્ સુને ॥રરૂ ॥ આવ્યાય ૧૪મો તમાપ્ શ્રીમદ્ ભગવતીભાગવત-સ્ક’ધ તવમાં અધ્યાય ૧૫ સે સાવણિની કથા નારવ સ્વાચ તાસયળશ્રિયા લાપ્વી રવ લા તઅ ઘમૂવ ૬1 શુનલી જીત્ર બંમૂતા જા વા શા પૂતેગનાનિં 0 તારદે પૂછ્યુ તે સતી તુલસી તારાયણવ પ્રિયા ફેવી રીતે થયા હતા? કયા ઉત્પન્ત થયા હતા અને પૂર્વજન્મમાં તે કોણુ હતા? વળી તે સતી કોતા કુળમાં ઉત્પન્ન થયા હતા? કોતા કુળમાં પુત્રી તરક જત્મ્યા હતા? અને કેયા તપતે લીધે પ્રકૃતિથી પ્ર નિર્વિકાર નિષ્ક્રિય, સર્વ વિશ્વસ્વરૂપ, પરઠ્રહમ, પરમે શ્વર, સર્વના નિયતા, સર્વના આરાધ્ય, સર્વના ઈશ્વરે સર્વ, સર્વના કારણુ, સર્વરૂપ અને સર્વનું પાલવ કરતાર શ્રીનારાયણુને તે પામ્યા હતા તેમ જ એવા તે દેવી વૃક્ષપણાને કેમ પામ્યા હતા અતે તે તય સ્વિતીને અસુર—રાવણે કેમ પીડયા હતા? અત્યત સ્તેહાળ અને ચપળ મારુ મત વાગ્વાર કા સાભળવા ) મતે પ્રેરે છે, માટે હે સર્વ સદેહે ભાગતાર મારે આ સદેહ દૂર કરવા તમે યોગ્ય છો શ્રીનારાયણુ ખોલ્યા દક્ષસાર્વા્યું નામે પ શાળી વૈષ્ણુવ, પવિત્ર, યશસ્વી, ડિ માત એ વિષ્ણુના અશથી જત્મેલા એફ મતુ હતો તેતો પુત્ર બ્રહ્મસાવણિ નામે ધમિ છ, વૈષ્ણુવ અતે પ હતો, તેનો પુત્ર ધર્મસાવ્ણિં નામે વૈષ્યુવ અને જિત ન્દ્રિય હતો તેતો પુત્ર રુદ્રસાવણું નામે ભક્તિમાં તથા જિતેન્દ્રિય હતો તેનો પુત્ર દેવસાર્વાણું તાક વિષ્લુવ્રતમા પરાયણુ હતો, તેનો પુત્ર ઇટ્રસા્વાણે નામે મહાવિષ્ણુપરાયણુ થયો હતો અતે તેનો પુત વુષધ્વજ નામે શકરપરાયણુ થયો હતો જેના બાથ મમા શકર પોતે દેવોના ત્રણુ યુગો સુધી રહ્યા હતં, એ રાન્ત ઉપર શકરને પુત્ર કરતા પણુ વધારે સ્નેહ હતો એ સન્ન નારાયણુને, લક્ષ્મીને કે સર સ્વતીને માનતો ન હતો, તેણે (શકર સિતાય) સે દેવોનો પૂન્ન દૂર કરી હતી મદોન્મત્ત તે ચ“નઅ * અ અધ્ાામાં સાગેગકાવન ભ્ગોકાથી તુગવીની કથા કહેવા તારુ ગાવ્છિની કથા વર્ણવારો.