Gujarati prose translation. Source: 1915 edition, DLI scan.
અનોવ્યાતગગ્મઃ ગયા નયતે ત્યા જતન લન્કિ દ્ર અધ્યાય ૨૮ મા
રુ હજુ ન
નમત «દ્રે વોડોને કહ્ય કે, “ હે તોડે પ અત્યત દર્તભ રાતાક્ીર્વી ને ૬ગ”મ રૈત્ય
ખત સે જથવર્ટ ને સને! ક
સ્વલિડમાં તમે વરી ન્યાયે, ધર્મનો પાવી તમે સતગઝન સગર
ખધાડે તે મેશવેવ છે ’ પદો વર્મપ-યપ સત્ન |
ય ન તયા તરવિતમિર્મા્યાત ટરિત્ન્ટ્સ્ત જલિતમ્ |
હન્તિદ્રે પહ નર્ય નગન્તાગીઓને ડલ કે, “ સ્વર્ગમાં |
ચાનો એમ ઝન તવા તે રાન્તતુ વગન નાભતી | જનમેજય રાન્તએ ડલ ગતાતીદેરીના તગણુવા
લોકો પ્રતન્ત થયા તેઓના જે સનાગ પર ! લત્ત મેર ગતિ તગ્થિ ટરતુ આ અટ્ભુત આખ્યાન
વૈરગભાવવા હતા, તે લોત પોતાતા પુના પર | તમે કેલ ક્વ્યાહ્મ્વટપ ભગવતી નતાવીદેવી ક્યા
ઘરતો ડરભાર મૂને હર્ષે પામેતા ધતવાળા વઈ સ્વને * આ અવ્યાયમા ત્યાડી શ્રોકોવી વતામોદવીનો અતુવ
મા ગયા. તે વેળા ઉત્તમ વિમાતમાં બેગ્વા તે બધા 1 મમા ડહેવાડે. જેમાં ઘડેઘરીનું વાત્તન્ય સ્્પટ છે
અધ્યાય 2૮ સેપ-રતાક્ષીદેવી તે દુગ્ગ્મ દૈત્ય
૧/૪૪”૪”૪”૪પ૪”૯”૪”૫/૫/૪”૪૪/”૭#-
કારણે ઉત્પન્ન થયા હતા, હે મુનિ! તે કારણુ તમે
કહો અને મારા જન્મને સાર્થક કરો ગુૃદ્ધ ખયુદ્ધિવાળા
રયો મનુષ્ય દેનીતા ગુણોને તાભળતો તૃપ્તિ પામે?
જૈ ગુણુગણો સાભળવાથી પદે પદે અશ્વમેધ યનનુ
અક્ષય કળ મનુષ્ય પામે છે
ત્યાગ ખોવ્યા હે શજન્ ! શતાક્ષીની ઉત્તમ
ઉત્પત્તિ હુ તમને ક્હુ છુ, સાભળા તમે દેવીના
ભક્ત છાડ તમને ન ડહેવા યોગ્ય મઈ પણ નધી
ચ્ૂવે “દુર્ગમ ’ તામતો અતિ ભયકર મહાદેત્ય હતો,
તે હિગ્ણ્યાથના વશમાં જન્મ્યો હતો, સ્સ્નો પુન
અતે મહાદુદ હતો “દેવોનું ખળ વેદ“ છે, તેથી
વેદ્તો નાર ડૃગ્વાથી દેવા પણુ નાગ પામમે એમા
સદેહ તથી, માટે પ્રથમ એ જ કરવુ જેઈએ ’ એમ
કોઈ વેળા વિચારી તે દૈત્ય તપશ્ચર્યા કરવા હિમાવયમા
ગયે અને મનથી ષ્રહ્યાનુ ધ્યાન કરી વાયુનો આહાર
કરતો ત્યા ગ્હેવા લાગ્યો એક હન્નગ વર્ષો સુધી તેણે
ઉત્તમ તપ ર્યું તેના તેજથી દેવો તથા અસુરો સહિત
સર્વ લોકો અત્યત તપી ગયા, ત્યારે પ્રસન્ન થયેલા
ભગવાન ખ્રહ્મા હસ ઉપર ખેસી પ્રસન્ત મુખકમળ
યુક્ત હોઈ તેને વરદાન આપવા ગયા તે ખ્રહ્માએ
સમાધિમાં ખેદેલા અને મીંચેવા નેગોવાળા એ દૈત્યને
સ્પટટ કહ્યુ હતુ કે, ’ તારુ કન્યાણુ થાએ, તાગ
મતમાં જે હોય તે વનદાન તુ માગ વગ્દાન આપ
નાત ઓનો સ્વામી હુ તારા તપથી પ્રમત્ત વઈ આજે
અહે આવ્યો છુ ’ ષાલાના મુખથી એ વાણી સાભળી
સમાધિમાવી ઉ] સાવધાન ધયેના તે દૈત્યે હાલની
પૂક કગો આ વરદાન માર] કે, ‘હે ઘ્વેશ્વર!
મને વરદાન આપો, નણ લોકમાં બાહો વિષે તથા
દેવો વિતે જે મનો છે, તે બધા મારી પામે જ રઝા
વળી હે મડેમ્વર! મને એવું ગત આપો કે, જેથી
દવા] પરજ્ય ધાય ’ એવુ તેતુ વગન સાભળી
“સપાત્તુ’ ગમ કહો “મરે વેદોના પન્મેમ 4ર ષ્ાલા
સત્યમકમાં જતા રહ્યા ત્યારથી માડી ખ્રાખા]ો
2 ધરણ કે વદમા જતજતના સત્તા તયા -ગતાના
મતે ક્હયાયા છે તેસી દય બકન છે નને વમ્ડ કહે
મંકી દૂનિઝા હેમ.ટિ ડિયાગો કરે છે, તેનું બડિત દ
ખાઇને દશ ગદદન ગને છે
ી
૪૪૨
પ 80422828242
વેદતા સમૂહો ભૂવી ગયા અને સ્નાન, સધ્યા, તિત્ય
હોમ, શ્રાદ્ધ યન, જપ વગેરે ખધુ પૃથ્વી પર નાથ
પામ્યુ, એડ્લે મોભે હાહાકાર થઈ રહ્યો “આ શુ
આ ગુટ વેદ્દોનતો અભાવ થવાથી હવે આપણે શુ
કરવુ 2’ એમ ખ્રાહ્મણો પરસ્પર કહેવા જાગ્યા એમ
અંત ભયકર મોટો અનર્થ પૃથ્વી પર થયો, ત્યારે
દેવો! ખલિદ્દાનના ભાગ વગેઝે તહિ મળવાથી નખળા
થવા લાગ્યા, તે વખતે દુર્ગમ દેત્યે અમરાવતી નગરીને
શેરે ઘા’યો વજ જેવા દેહવાળા તે અસુર માથે યુદ્ધ
કરવા દેવો અશકત હોઈ નારી જઈને તે વેળા ક્યાક
જતા રહ્યા, અને પરમશકિત જગદબાનુ ધ્યાન ડરતા
તે દેવા! પહાડોના દુર્ગમ પ્રદેશોમાં તથા મરુપર્વતની
ગુકાએમા સ્થિતિ કરી રહ્યા હે રાન! અડિતમા
હોમ વગેરેતો અભાવ થતા વરસાદનો પણ અભાવ
થયો અને વગ્માદ ન થવાથી સુકાઈ ગયેવી પૃથ્વી
પણુ નિર્જળ થઈ ગઈ પ્વા, વાવો, તળાવો તવા
નદીએ સુકાઈ ગયા અતે હે ગજા ! એ અનાવૃદિ
ત વર્ષો સુધી રહી લગભગ ખધી પ્રશ્ન અતે
ગાયો, ભેગા વગેડે મરણુ પામ્યા અને ઘેગ ઘેર
મનુષ્યોના મુડદાનો રાગ્રહ ધઈ પડયો એવા અનર્થ
થયો ત્યારે ચાત ગિત્તવાળા ષ્રાહ્મનો ભગવતી થિવા-
દેવીનુ આરાધન કરવાની ઈચ્ઠાધી હિમા તયની બાજુ”
મા જઈ સમાધિ, ધ્યાત તથા પૂ-ત વગેરેથી ડાયમ
દેનીની મ્તુતિ કન્વા લાગ્યા અને નિરાળગ રહો, તે
દેવીમા જ આમકત થઈ એ ખ્ાાદ્મપો તે પગ્મેશ્વનેને
જ રારા ગા (તેમણે ભગ4તીની આવી પ્રાર્મતા
કરભ માડી કે,) છે મકે’વગિ! ગગગ વેષ પર
તમે દયા ડરે છે અખબિકે! ન્ન અપનગધોવી મુડ્ત
છાય, તોપણ] તેએ પર તમાર આમ કન્યુ
યાગ તધો હે દેવોના ઈ*ગરિ! તમે કોપ દગ કરો
ઠે સર્નતા અતર્યાનીત્વરૂપ! તમે જેડી પ્રેસ] ડને
દ, તે પ્રમાણે આ વોક ડરે છે છે મેમ્ડરિ!
વાકનાર તમે રું “નુએઓ ઘે! (તમાન 1ના)
ગયા વોષ્નો બીન્ને ડોઈ આધાગ નપી ત્મે જેમ
ઈ-ટા છ તેમ ડન્વા નમર્ષ છા જહે ના ઈડર!
પન ધોગ તયા મોન ન મૌ તને (અમારે)
ડર કે છે આને! પાડે વિર અને ડેમ
5૮૨
ગ્ટી રાડીય? હે મરેત્વરિ તમે પરમન્ન શગ, | તેથી તમે રતિ નામવાળા થા હ માતા શકીએ? હે મહેશ્વરિ! તમે પ્રમન્ન થાએ,
હે જગટખા! પ્રસન્ન થાઆ હૅ અનતકોટિ ખ્ાહ્યાડોના
સ્વામિનિ! તમને વારવાગ નમસ્પાર ભો કૂગરથ-
સ્વરૂપ તમને નમસ્કાર, ચંતન્યડપ તમને નમસ્કાર,
વેદાતોથી ન્નણવા યોગ્ય તમને તમસ્કાગ અને ભુવત
ના ઈશ્વરો તમને વારવાગ તમસ્ડ્રાર હો મમગ્ર
વેદો “સેસિ, તેસિ’ એમ (સર્વ નિષેધના અર્વાઇ
૩૫) વાક્યો વડે જેમને જણાવ છે, તે મર્યતા
કાગ્ણુરૂપ દેવીને સ1 ભાવથી અમે સારી રૈતે પ્રા તા
કનો ત્યારે ભુવતોતા ઈશ્વરી મહેશ્વરી પાર્વતી-
દેવીએ અનત નેત્રોમય સ્વ૩૫ ખતાવ્યુ તે સ્વડપ
કાળા આજણુ જે] કાળું ફાળા ઝમળ જેવા
વિશાળ નેગોવાલુ અને અતિ ડ્ડણ, મરખા, ઊંચા,
ગોળ, જુદ્ટ અને દઢ ગ્તતવાળુ હતુ તે દેવી પોતાના
છાથમા બાળ તથા કમળ ધા“ ફરતા હતા, તેમ જ
અનત રગવાળા છોઈ ભૂખ, તરગ અને વૃદ્ધાવસ્ત્રાને
૬૨ કગ્તારા, ફળ. પુષ્પ, પલ્લવ, મૂળ તથાં શાક
વેગને અને મોઢા ધત વુષ્ખ્ત ધારણ કરતા હતા
એવુ મય મૌર્દાતા યારગ્પ લાવણ્યવી નોભતુ, કરોડો
સુર્મતા જેવુ અતે કગ રમતા નમુદ્રૂપ સવરપ ખતાવી
તે જગદખાઓએ પોતાના અનત નેવોમાથી થયલી
હશ્તરો જળધાચએ તોદ્દો પર છોડી મૂકો એમ
નેનોમાવી ઉત્પન્ન થયેલા જળ વડે તવ રાતિ સુધી
મોળ વૃદ્ધિ થઈ સય પ્રાણીઓને ૬ દુખી જ્નઈ નેત્રો !
નતા આસુ વસ્માવતા એ દેવીએ તે ૨॥સુના જળ
વડે સર લોક્ઠેને તથા વતસ્પાતિઓએને પણુ તૃપ્ન કર્યા
હે રા’4! તે જળતે લીને નવએઓ તઘા નદોના
પ્રવાહો ચાત] વયા અને જે દેવો પહેવા છુપાઈ
રહ્યા હતા તે બહાર નીક#યા પછો દેવો સહિત
ઠ્રાહરણોએ એડય મની તે દેવીની ગ્ગામ સ્તુતિ કરવા
માડી. “હે વેદાતોધી જાવા યોગ્ય! જહાસ્વરપ !
તમને નમરડ્ા2 છે પોતાતો માયાવી લા જગતને
ઉત્પન્ન કગ્તઃગ તમને વાગ્વાર તમસ્કાર હે! ભકતોને
કપાત જેવા હૈ ર ભન્તો માટે દેહ બ્રગ્તાગ
હે ભુવનેશડગિ! હે નિત્ય તૃમ રહેનાગ! હ ઉપમા
રહિત! તમતે નમસ્ડા? હો હે દેવિ! અમને માનિ
ધાય તે માટે તમે અતુવ હશ્તગ તેને ધર્યો છે
4 સદ ભગવવીભ્રાગવવ-સ્કધ સાતમે મ ભગવતીભ્ાગવત-સ્ક’ધ સાતમે!
તેથી તમે “ શતાક્ષી’ નામવાળા થાએ હ માતા!
અમે ભૂખની પીડાયા છીએ, અમારામાં મ્તુતિ
કરવાની પણુ શકિત નથી હે મહેશ્વરિ! તમે કૃપા
કસે અને વેદ્દોને પણ લાવા ’ એવુ તેઓનુ વચત
ચાભળી શિવાદેવીએ પોતાતા હાથમા સડેલા શાટ
અને સ્વાદિઇ કળમૂળ તેઓને ખાવા માટે આપ્યા
તમ જ ઉત્તમ અનતરસથી યુક્ત જાતજાતના અન્ત
અને પશુઓને ખાવાયોગ્ય પદાર્મો પણુ આપ્યા,
એમ (વરસાત વના પછી) ન] ઉત્પન્ન થાય અને
ત્યા સુધી પહેચે તેટલુ બધુ આપ્યુ હૈ રાલ્ન!
પ દિતસથી દેવીનું ‘શાક્ભરી’ તામ પણુ પસિદ્ધ
1 (કેમ કે તેમણે શાષે ન્યાપી ગર્વનું પોષણ
કી હતુ ) પછી (ખધેૅ ઠે ઠેકાણે આનદતો) કાવાહલ
થઈ રહ્યો, ત્યારે દૂતના વાક્યથી જાગેલો પૈવો દુર્ગમ
અસુર સૌન્યો તથા આયુ નોથી સ:/જ થઈ યુદ્ધ કેરવા
ગયો શક હન્નર અક્ષીહઠેગી ગેતાની સાથે રહી તે
દૈત્ય ખાણો છોડવા માડયા તેમ જ દેવીની આગળ
જે દેવરૌન્ય તથા ‘્રાહ્મણુગમૂહ પ્રવમ ઊભા હતાં,
તેઓને તરત ચારે તરકથી દેરી લીધા પછી દવોતા
મડળમા કકળાટ થઈ રહ્યા અને સર્વ ખ્રાહ્મણો તથા
ડા “રક્ષા કરો ગ્ક્યા કરો’ એમ કહેવા લાગ્યા
ત્યારે દેવા તથા ય્ાલ્ણોનુ રક્ષણુ કગ્વા ફિવાદેવીએ
નેમતી ચારે તરક તેન્્નેમમ ચક ઝેરી દીધુ અને
પાતે તેતી ખછાર ઊભા રહ્યા પછી દેવીનું તથા દૈત્યળું
યુદ્ધ ચા; થયુ એ અદ્દભુત યુદ્ધમાં સૂર્યનું મડળ
ખાણાના વરમાદવી «કાઈ ગમું તેમ જ ખાણોનાં
પગ્સ્પર ઘર્ષણની થયેલા અડતી તીવ્ર «વાળા
ઝળકી રહી અને ધનુષની દોરીએના કઠોર તકારોથી
દિગતો ખહેરા ખત્યા પછી દેવીના શરીરમાંથી તીદ્ર
રાક્તિઆ બહાર તીડળી ફાલિષ્ર, તારિણી, ખાલા,
નિપુરા, બૈચ્વી, રમા, બગવા, માતગી, મિપુરસુદરી,
કામાતી—તુલજાદેવી જ્ઊભણી, મોહિની, છિન્તમસ્તા
અજ દગ હન્તર હાથવાળા ગુહ્યકાવી આ શકિતએ
તેમ જ ખીજ ખનીત ઉપરાત ચોસઠ શક્તિએ
ખહાગ નીકળી તેમ જ ખીજ પણ્ અમખ્યાત દે દેવીઓ
ંધિયારો સાથે પ્રકટ વઈ એ વેળા તે રણુભૂમિ મદો;
થખો તથા વીણાએ!ના અવાનધી ગાજ ગ્હી અને
શ્રોમદ ભ્રગવતીભ્રાગવત-સ્કે’ધ સાતમે
૪૪૪
અધ્યાય ર૯સૈેઈ
લક્ષ્મી તથા ગૌરીતી કથા
વ્વાલ ઝવાત્તિ
શ્શેગ સુર્યેવેદ્વાસા રણા વસ્તિસુત્તમમ્ 1
લોતવશ્ોઝ્યાત અ વર્ળનીવે સવા જિત્ ॥ ૨ ॥
વ્યાસે કહ્યુ એમ સૂર્મવશમાં તથા ચટ્રવશમાં
જત્મેલા રાન્તએનુ ઉત્તમ ચરિત્ર મારે કેટલુ વર્ણવવુ ૨
હે રજત્ ! પરાશકિતતી કૃપાથી જ તેએ મોટાઈ
પામ્યા હતા અને આ તમે ચોકગ ન્ણો કે, હરષ્ઈ
મોથઈ પરાશકિતતી કૃપાથી જ પ્રાપ્ત થાય છે જે
જે પદાર્થ પરમ એશ્વર્યવાત, શ્રીમાન અથવા પરમ
શંકેતમાન હોય છે, તે તે પરા્શકિતના અરાથી જ
ઊપજવા હોય છે, એમ તમેં જાણો હે રનત?
આ અતે ખીના નજ પરાશકિતતા ઉપાસક
હોઈને જ શસારરૂપ વૃક્ષતા મૂળતે કુહાડારૂપ થયા
હતા, માટે દરેક પયત્નથી ભુવનેશ્વરીનું જ સારી
ગતે સેવન ગ્યુ જેમ ધાન્યની ઈચ્છાવાળા માણસ
ભુસુ છોડી દે છે, તેમ ખીજા ખધાનો ત્યાગ કરવો
જઈએ હે રાજા! વેદરૂપી ક્ષીરસમુદ્રનુ મથત ડરી,
મે પણુ પત્્તશકિતિતા ચરણુકમળરૂપ રૂનતે જ
પ્રાપ્ત કર્મું છે અને તેથી જ છ ડૃતાર્થ થયો ષ્ટ
(ષ્રહ્મા, વિ’ણ, સ્દ્ર, ઈશ્વર અને સર્દાશિવરૂષ »
ષ્રાહ્માસત પર િરાજેલ ખીજ કાઈ દેવતા નથી
એમ (પોતાતો ઉત્કર્ષ બતાવવાના) કારણે જ
મણદેવીએ તે પાગ દેવોને પોતાના છ્રાહ્માસનરૂપ
કર્યા છે, (અધોત્ સમૈત્દ્રર એ પાચ દેવા કરતા
પ] દેવી ઉત્કૃ# હાઈ તેમના ધામોથી પણુ ઉચ્ચ
ધામમાં ખિગજે છે ) વેદમાં ’ પાચથી આંધેક વસ્તુ
અવ્યમ્ત છે,’ એમ જે ડહેવાય છે અને જેમા
મર્વ જગત ઓતપ્રોત થઈ રહ્યુ છે, તે જ “શ્રી
ભુવતેશ્વનો “” છે. હે રા્જેટ્ર! એ દેવીને ભણ્યા
૩ «1 અક્યા1મા [પિસ્તા શોત શ્ગા થ્રી ચજારની કથા
પડતી મૂકી જતમેજય સજએ પન્મેશરોની જ કરા પૂછી, એ
કહેવાતો.
- ફણેવાતો ભાવ આ છે કે, બ્રનાદિ પાચ દેવો પાચ
મડભૂતોના અધિપતિ છે અને તે પાડ ડરતા પણ અધિક
વન્નુ છેવૅ માં કહેડો છે, તે જ અબકત—ગવ્યાકૃત અથવા
વિતા મનુષ્ય મુકત થઈ શકતો જ નથી ન્યારે
મનુષ્યો ચામડાથી આક્રાશતે વીંટી શકશે, ત્યારે
શુવનેશ્વરીને નનણ્યા વિના દુખનો અત થશે
(અર્થાત્ ચામડાથી આકાશને વીંટી શકાય ર્તાહ અને
ભુવનેશ્વરીને જાણ્યા વિતા મોક્ષ પણુ થાય તાહિ)
માટે ભુવનેશ્વરીના જ્ઞાત માટે અવશ્ય યત્ત કરવો
જ જોઈએ આવા આશયથી જ વેદમાં શ્વેતાશ્વતર
શાખાતુ અધ્યયન કરતારાઓ કહે છે ફે ધ્યાનથોગ
ને અનુસગ્લા યોગ્રીઓએ પોતાના ગુણોથી ઢકાનેલી
પરમાત્માની શકિતવે જોઈ હતી માટે જમતી
સફળતા કરવા દરેક પ્રયત્નથી સર્યતો રાગ ત્યજ
દઈ મનને હૃદયમાં શેડીને ઇજા, ભય અથવા
પ્રેમ્યુકત ભડિતથી તે ભગવતીમાં જ નિધાવાળા
અનત ભગવતીમા જ તત્પર થવુ *જેઈએ આવો
વૈદ્યતનો હદેરો છે હરકોઈ ખહાવે સૂતા, ઊભતા
અને ચાવતા પણુ નિરતર દેવીતો જ નામોચ્ચાર
જે કરે છે, તે ખવનથી મુક્ત થાય છે, માંટે હે
રાજન્ ! દરેક પ્રયત્નથી પ્રથમ પગચિયાના ક્રમે વિરાર
સ્વ૩પ, સૂત્રાત્મારૂપ અને અતર્યામીરૂપ મહેશ્વરીતું
તમે ભજ્ન રગે અને પછી ચિત્ત શુદ્ધ થાય ત્યારે
સરિચિલ્ઞનદ શગ્દતા લક્ષ્ર્થરૂપ પ્રપચના વિલાસથી
રષ્તિ અને ખ્રહારૂપ તે ષરાશડિતનુ તમે આરાધત
કરો હ રાજન્ ! તે દેવીમા ચિત્તનો લય કરવો એ જ
એ સ્ૈવીતુ આચધત કહવાય છે આ પરાશકિતત,
ભક્ત અને ધામિક સૂ વશી તથા રદ્રવશી જે શૂરા
રાજાઓતુ ત્રરિગ પાંવેત્ર હોઈ ડીતિ, ખુદ, ધર્મે,
સદ્દરાતિ તથા પુણ્ય આપનાર છે તે મે કહ્યુ, હવે
તમે ખીશ્નુ શુ માભળવા ઈચ્છો છો?
જતમેજ્ય રાનતએ કહ્યુ “ પરાખા-ભુવને
શ્વરીએ પ્વે” ગૌરી, લથ્મી તથા ગરસ્વતીને અતુંકમે
શકર વિષ્ગ તથા ખ્રનાને આપ્વા હતા, (આ
વાત નીજ સ્કધના છઠ્ઠા અધ્યાયમાં આર્પ કેડી
સામ્ય અવસ્યાવાગી માપરૂપ ઉપાધિયુકત બ્રહ્મ-ભુવનેશ્વરી
દેવો છે
- એ રોતે રાજાની કથા સાંભળવા વિતેનો પ્રશ્ન
છોળ દઈ ભ વતીની કવા સાભળવા તમે પ્રશ્ન કરો, આવો
વ્યાઃના અભિપ્રાય જણી વઈ જનમેજય કહે છે
અધ્યાય ર૯ મો-લક્ષ્મી તથા ગૌરીની ડથપ
૪પ
છે ) પરતુ ગૌરી [હિમાલયની તથા દક્ષની કેન્યા છે,
એમ (લોયમા) પ્રસિદ્ધ છે અને મહાવક્ષ્મી ક્ષીર-
સમુદ્રની કન્યા કેહેનાય છે, તો મૂળ દેવી—ભુવને-
શ્વ્રીથી ઉત્પન્ન થયેલી ગૌરી તથા લક્ષ્મી ખીન્ન
એની કન્યા ડેવી રીતે? હે મહામુનિ! (લોકમાં જે
કહેવાય છે) એ અસભવિત જણાય છે, માટે આમા
સશય થાય છે, તો હે સશયોને દૂર કરવામા તત્પર
વ્યાસ! જ્ઞાનઝપ તલવારથી તે સશયને તમે કાપો—
દૂર કરો
વ્યાસે કહ્યુ હે રાજ! પરમ અદ્ભુત રહસ્ય
છુ કહુ છૂ, તમે સાભળો, કેમ કે હે દેવીના ભકત
તમને કઈ પણુ નહિ કહેવા યોગ્ય નથી પરાખા -
ભુવનેશ્વરીએ ન્વારે ત્રણુ દેવીએ ત્રણુ દેવોને આપી,
ત્યારથી માડી તે દેવો સૃઢિ૩પ કાર્ય કરવા લાગ્ય!
હે રાજન્ ! પછી કેટલાક સમયે ’ હાલાહન ’ નામના
મણપરાક્રમી દૈત્યો ઉત્પન્ન થયા તેઓએ ક્ષણ
વારમા મૈલોકયને જીતી લીધુ બ્રહ્માના વરદાતથી
ગવિંઇ થયેલા તે દૈત્યાએ પોતાની સેનાઓથી ડવાસ
પર્વતને તથા વૈકુડને પણુ વેરો ઘાલ્યો ત્યાઝે શકર
તથા વિષ્ણુએ યુદ્ધ માટે ઉધ્યાત્ર કર્યો અને સાઠ
હજર વર્ષ સુવી મહાઉગ્ર યુદ્ધ થયુ દેવોની તથા
દાનવોની સેતાઆમા મોટો હાહાકાર થઈ રહ્યો, તે
પછી મોગ પ્રયત્નથી તે ખને (શિવ-વિષ્યુ/ એ
એ દાનવોને માર્યો પછી હે રાજન્ ! પોતપોતાના
સ્થાનમાં જઈ તે ખને દેવો, જેને લીધ જ તે
દાતવોને પોતે મારી શક્યા હતા, તે પોતપોતાની
શક્તિઓ પાસે અભિમાન કરવા લાગ્યા ત્યાડે તે
ખનેનુ અભિમાન જણી મહાલક્મી તથા ગોરોએ
છીળયુકત હાસ્ય કર્યું, એટવે તેમતુ હાસ્ય જેઈ તે
ખને દેવોએ ન્માદિમાયાની માયાથી મોહિત થઈ,
અત્યત ક્રોધ કરી, (“ મૂર્ખતી પેડે છળહાસ્ય શુ કરો
છો’ એમ) અપમાનપૂર્વક ખત્ખ વચન પણુ
પ્હ્યા પછી એ બને દેવીઓ તે જ ક્ષણે તે દેવાનો
ત્યાગ કને અ:શ્ય થઈ ગયા, ત્યાડે હાહાકાર થઈ
રહ્યો તે વખતે એ શક્તિઓનુ અપમાન કરવાથી
વિષ તથા શકર તેજ્ગહિત, શક્તિ વિનાના, વ્યય
ચિત્તવાળા અને ખુદ્ધિ વગરના થઈ ગયા પછી મ્ાહ્મા
ચિતાથી આતુર ખન્યા ફે, “ આ શુ થયુ ? દેવતાઓમા
મુખ્ય આ ખને દેવો કાર્ય કરવા અશક્ત કેમ થયા?
ક્યા કારણે અણૂધાર્યું આ સકટ આવ 2 આ તિર
પરાધી જગતનો પ્રલય થસૉ કે શુ? આવુ ડારણુ
હુ સમજી શકતો નથી, હવે આનો ઉપાય શો ડરવે। 2”
આમ અત્યત ચિંતાતુર થઈ ખ્રહ્માએ નેત્રો ખધ ડરી
પ્યાન કરવા માડયુ, ત્યારે હે ઉત્તમ રાજા! “ યગ-
શકિતના કોપથી આ શુ થયુ છે ’ એમ જશીને ખ્ાહ્યદ
માવધાન થયા પછી તપના ભડાર એ ખ્રહ્માએ
કેટલાક સમય સુધી તો પોતાની શકિતતા પ્રભાવથી
તે શિવવિષ્ઝુનુ જે કાર્ય હતુ, તે પોતે જ કર્યું પછી
ધર્માત્મા ખ્રભ્માએ તે ખનેનુ ક”યાણુ કરવા પોતાના
પુત્ર મતુ વગેરેને તથા સતઝાદ્કિતે ખોલાવ્યા, ત્યારે
આવીને તમેલા તેઓને એ તપોનિધિએ કહ્યુ .
“હમણા હુ ઘણો જ કામમા લાગ્યો રહુ છુ અતે
પરાશકિતને પ્રસન્ન રાખવા જગતનો ભાર મે ઉપાડી
લીધો છે, તેથી તપ કરવા હુ સમર્થ તથી રિવ તથા
વિષ્ણુ પરાશકિતના કોપથી હમણા વ્યગ્રચિત્ત થઈ
ગયા છે, માટે તમે પગ્મ ભકિતથી યુકત થઈ અતિ.
અદ્ભુત તપ કરી તે પરમ શકિતને સતુટટ કરો, જેથી
એ શિવ—વિષ્ણુ પૂર્વના જેવા સ્વભાવવાળા થાય
અને પોતાની શક્તિઓથી યુક્ત પણુ થાય હે મારા.
પુત્રો! તમે એમ કરશો, તેથી તમારો યશ વવરો
જેના કુળમાં એ ખને શકિતએનો જન્મ થશે, તે
કુળ આખી પૃથ્વીને પવિત્ર કરશે અને પોતે પણુ
કૃતાર્થ થશે ’ ષ્રહ્માતુ તે વચત સાભળી દક્ષ વગેરે
ખધા તેમના પુનો નિર્મળ અત કરણુવાળા ધઈ
ભગવતીનુ આરાધન કરવાની ઇચ્છાથી વતમા ગયા.
વિતામહ્વત્ઃ થુસ્ચા ચતા: અર્યે વતાન્સરે ।
સ્તિર્ષાવવવ- વવ યક્ષાવા વિકષાન્તરઃ ॥ ૪૫ ॥
ઇતિ શૌદેવીભાગવતમણપુરાણમાં સપ્તમ સ્કધ વિવે
અધ્યાય ર૯મો તમામ
૪૮૬
શ્રીમદ્ ભગવતીલભ્રાગવત-સ્કપ્ર સાતમો
૪૪૪૪૪૪૪૪૪૪૪ ૪#૪૪૪#પતન#ન#નઇ૪૪#૪ૂ#૪૪૪૪//૪૪૪પ##-#####પ-------૪૪----”
અધ્યાય ૩ન્ મે”
ગૌરીકજન્મ તથા રેવીનાં પીદાટિ
આ્ત્રઉ ઝવાન
તતસ્તે તુ વનોટ્સે હિત્ાચઇસટાબ્રવાડ |
માથાવીઝઝપાશસ્ાલ્પશ્વેઇઃ લત્ાસિતાઃ ॥£ ॥
વ્યાસે કહ્યુ પછી તતા હિમાક્ષયતી તગડીનો
આશ્રય કરી વતપ્રદેશમાં માયાબીજતો જપ કરવામાં
તત્પર થડ એકાગ્રચિત્તે તપ કરવા લાગ્યા હે ગન્ન!
પરમ શંકિતતુ પ્યાત કરતા તેઆનતા એક વાખ
વર્ષો વીતી ગયા ત્યાડે પ્રસત્ન થઈ તે દેવીએ પ્રત્યક્ષ
દરન દીછુ પાશ, અકુશ, વર તથા અભયતે ધારણ
કરતા, ચાર ખા“એવાળા, તણું નેતરાવાળા કરુણા
રમથી ભરેલા અતે સચ્ચિદાનદસ્વરૃપ તે દેવીએ
રસ્ત આપ્યુ ત્યારે સર્ય લોષ્રાના માતા તેમને ન્નેઈ
તિર્મળ મુતિઓ સ્તુતિ કરવા લાગ્યા “(વ્યષ્ટિ—
સ્મૂદ્રદેડ્વા અભિમાતી) વિશ્વરૂપ તમને તમસ્કાર,
(સમછિ—સ્થૂલદેહતા અભિમાતી) વૈશ્વાતરમૂતિ
તમને તમરકાગ, (વ્યટિ-વિગદેહતા અભિમાતી)
તજ્સરૂપ તમને તમસ્કાર અને જેમા સર્વ લિગદેહે
અઓઉતપ્રોત થઈ રછા છે તે ( સમ્દિ-ધિગ્દેહતા
અભિમાની) સૂત્રાત્માના શરીરવાળા તમને નમસ્ુઃ૩
હો (ન્યટટિ—કારણુદેહના અભિમની) પ્રાગસ્વરૂપ
તમને તમસ્કાગ્હો, ( સમદટિ —પરણુદેહતા અભિમાતી !
અશકૃતમૂતિ તમને તમસ્કાગ હો (છવોનુ આધિ
છાત કટરથ—ષ્રહમ) પત્યકસ્વ3પ તમને નમમ્દ્રાર હો
અને (સર્વાધિણાત) ય્રહ્મમૂવિ તમને નમસ્ક્રાગ હો
સર્યસ્વરૂપ અને સર્વે લક્ષ્યાર્થરૂપષ તમને નમસ્કાર હે! ’
એમ ભંકેતથી ગળગગી વાણી વડ જગદગાની
સ્તુતિ કરીને દક્ષ વગેરે પવિત મુનિએએ તેમના
ચરણકમળમાં પ્રણામ કર્યા ત્યાગે કોયવ જેવુ મધુર
ખોલતા તે દેવી પ્રમન્ત થઈ ખોવ્યા “હે મડાભાગો!
તમે વરદાત માગો, હુ કાયમ વરદાન દેનારી મનાઈ
1 તે ધ્વીનુ એ વગન સાભળી તેઆ એ શિવ—
વિદયુના શરોરમાં શ્રાતિ ધાય અને તે ખનેને શક્તિના
2૮ “4 અવ્યાયમાં રરેક્સા બૅ શ્રાગોવી ગૌરીના જન્મ,
શિવનો મેપ તથા દેવીના અનેક પીઠાન] વર્ણન કસ્્નતે.
પ્રાપ્તિ થાય એ વરદાન માગ્]ુ પછી હે ઉત્તમ રજિ!
દક્ષે કરી પખુ વરદાન માગ્યું ડરે, “ હે દેવિ! માસ
કુળમાં તમાગે જત્મ થાએ, જેવી હે અબ! છુ
કૃતાર્થ થાઉં, વળી હે પરમેશ્વારે! તમે ડેવળ સ્વમુખે
જ જપ્, ધ્યાત, પૂજા તથા તમારા સ્થાનો મને કહો ’
દેવી બોલ્યા મારી ખે શક્તિઓનું અપમાં
કગ્વાથી તે ખનેની એ સ્થિતિ થઈ છે, માટે મારો
આવો અપશધ કદી ન કરવો હવે મારરી કૃપાના
લેશથી તે ખતેના શરીર સ્વમ્થ થશે, વળી તે ખને ખે
શક્તિએશમાથી એક નમાઝે ઘેગ્જત્મ લેશે અને બીજી
ક્ષીગ્સમુદ્રમાં ઉત્પન્ન થગે પછી માની પેરણાધી
તે ગાંકેતએ તેમને પ્રાસ થમે માયાબીજ માને
મુખ્ય મત્ર છે, ગાને મને હમેશા પ્રસન્ન ફરતા: છે,
માગ વિગ સ્વરૂપતુ ધ્યાત ફેસ્્વુ અથવા તમારી
આગળ ઉભેલા માસ આ ગ્વગ્પતુ ધ્યાન કરવું
અથના મારા સંગ્ચિદાનદ સ્વરૂપનું ધ્યાન કરવુ આ
સર્વ જગત માગ સ્થાન છે, માટે કાયમ તમારે માને
પૂજ કરવી અને તિત્ય ધ્યાન કરવુ
વ્યાસે કહ્યુ એમ કહી મ્ણિઠીયમાં વસતારા
તે લેવી અદૃશ્ય થયા અતે દય વગેરે સર્વ મુતિએ
ખ્રહ્મા પાસે પાછા ગયા તેમણે આદરથી એ સર્વ
વૃત્તાત ષ્રભ્રાને કહ્ય પછી હે ગન્ત! પરાખાની
દૃષાવી શિવ ગન વિષ) તે વેળા ગ્નગ્થ થઈ પોત
પોતાનુ કાર્ય કરના સમર્થ થયા અને ગર્વરહિત થય!
પછી કેગલાક સમયે હે મણરાક્ન ! દલને ઘેર પરા
શકિતનું તેજ અવતર્યું, તે વેળા ત્રણે વોમ્મા ઉત્સવ
થયો અતે સર્વ દેવાએ આનદ પામી પુષ્પોની વૃષ
કરી હે ર્ત! સ્વર્ગમાં હાથોથી જ તગાડેલા-
દૂદુભિ વાગવા લાગ્યા અને િર્મળ મનવાળા ભન્જ
નોના મન પ્રમન્ન થયા એ મગલમૂતિ ન્ત્મ્યા
ત્યારે નદીએ માગે વહેતી ધઈ, સૂર્ય અત્યત તેજસ્વી
ધયો અને ખધે મગળ થઈ રહયા પ્રડાહમસ્વરૂપ
એ દેવી સત્ય હોવાથી દક્ષે તેનું નામ “ સતી’ રાખ્યુ
એને પછી તે સતી પૂરે” ગડરવી શક્તિ હ્તા, તેથી
“ ડદભિ નગારા વગાડવા દાનો ગેવાનો સ્ત્યારે સમદ
નવી, આમ હર્ષના આવેરામાં ઉતાવળા થડેડા દેવોના દૂતોએ
લવે ૧૩ જ દુદભિરને વગાડગા, એ ભાવ છે
અધ્યાય ૩૦ મો-ગૌરીજન્મ તથા રવીનાં પીઠાટિ
ન્ન
૪૪૭
શકરતે તેણે આપ્યા હતા પણુ હે રાજા! દક્ષતા | અગ્નિથી ખાળી નાખ્યુ હતુ પછી ફરી એ શપ્તિરૂપ
દુદૈવના યોગથી તે સતી અડિનમા ખળી મર્યા હતા
_ જબમેજ્યે પૂછ્યુ હે મુનિ! આ તા અનર્થ
ઝરક વચન તમે સભનાવ્યુ જેમના તામસ્મરણુથી
મનુષ્યોને સસારરૂપ અગ્તિનો ભય થતો નથી, એવી
એ મભવમ્તુ-સતી આગ્નમાં કેમ બ”યા? દક્ષતા
ડયા કર્મફળથી તે મતી ખળી ગયા હતા #
વ્યાસે કહ્યુ ’ હે રાજન્ ! સતી ખળવામાં કારણુ
રૂપ જે પૂર્વ વુત્તાત છે તે નમે સાભનો કોઈકે
સમયે દર્વૌસા મુનિ ( જાખુના ગસ જેવા જળથી થયેલી
એઝ નદી છે, ઝ્યા ન્નખૂનદ નામનુ સૌનુ ઉત્પન્ન
થાય છે, તે સ્થાન) જ્નખૂનદેથ્વરો દેવી જ્યા ખિરાજે
છે ત્યા ગયા હતા ત્યા તેમણે દેવીના દર્શન કર્યા
ને માયાખીજતો જપ કરવા માડયો! પછી પ્રસત્ન થયવા
દૈવેશ્વરીએ પોતાના *હમા રહેવી, ભમતા ભમરાએ
થી વ્યાત્ત અને પુષ્પરસના મદથી ભરપૂર માળા
પસાદીર્પે આપી, તેને મુનિએ મસ્તકથી રવીકારી
પછી તગત ત્યાથી તીકળી એ તપસ્વી, જ્યા સતીનો
પિતા દક્ષ રહેતો હતો, ત્યા સતીના દર્શન માટે આકાશ
માગે” ગયા અને સતીના ચરણુમા નમ્યા ત્યારે એ મુનિને
ઘે પૂછું “હે નાથ! આ અલાકિક માળા કોતી
છે? પૃથ્ડી પર મનુષ્યોને દર્ગભ આ માળા તમે કેવી
શીતે મેળવી ?’ તેનુ એ વચન ગાભળી હર્ષના આસુથી
વ્યામ નેત્રોવાળા અને પ્રેમથાં ગળગળા અત ક્રણવાળા
દુર્વૌાસાએ “ દેવીનો એ અતુવ પ્રસાદ છે એમ કહ્યુ
ત્યારે સતીના પિતા-દક્ષે, એ મ્।ળાની મુનિ પાગે
માગણી કરી એટલે દર્વાસાએ ’ શકિતના ભડ્તને
ન આપવા યોગ્ય કોઈ પણુ વસ્તુ રૌલાકયમાં તથી ’
ઝોવી બુદ્ધથી એ માળા દક્ષને આપી દતે તે મળા
સ્તપૃથી સ્વીકારી અને પોતાના ઘરમાં જ્યા હી-
પુગ્યતુ અતિમૃદર શયન હતુ ત્યા રાખી પડી એ
માળાની ગધથી આનદ પામી ગનિમા એ સ્થને
મૈશુત કરવા તે તત્પર થયા હે રાન! એ પાપવી
તે દક્ષ રાજન સર્વનું કવ્યાણ કરનાગ શિવ તથા
સતી દેવી ઉપર દષભુકિવાળો થયો! હે રાજત્ !
તે અપતધથી સતીએ પતિવ્રતાનો ધર્મ બતાવવાની
ઈ-છાથી દક્ષથી જન્મેલા તે પોતાના શરીરને યોગરૂપી
તેજ હિમાલયમાં પ્રક્ટયુ હતુ
જતમેજ્યે પૂછ્યુ સતી તો શકસ્તે પ્રાણુથી
પણુ અધિડ પ્રિય હતા, થી તેમતો હેડ ખાળતા
તેમના વિયોગથી યાદુળ થઈ શકરે શુ ૭” હતુ
વ્યાસ ખો’યા પછી તો જે થયુ હતુ તે
મારથી કહી શકાતુ નથી હ રાન્ન ! શિવના કોપરૂપી
આડિનથી તલોષ્યનો પ્રલય થવા આવ્યો હતો ભદ્ર
કળીના ગણો સાધે વીરભદ્ર ઉત્પન્ન થયો હતા એ
વીરભદ્ર ત્રલોક્યનો તાશ કરવા ન્ત્યાર તયાગ થયો
હતો ત્યાર ખ્રહ્માદિ દેવો થકરને શરણે ગયા હતા
તે વેળા દક્ષના ગર્વસ્વનો ન્તેઠ્ે નાશ થઈ ગયો હતો,
તોપણ,કરણાતા ભડાર શકરે દેવોને અભય આપ્યુ
હતુ અને (વીરભદ્ર ક્રપીને અગ્તિમા હોમી દીધેલા
દક્ષના મૂ મરતકને ખદવે તેના ધડ ઉપર) ખોમ્ડાનુ
મસ્તક સાધીને દક્ષને જીવતો ડર્યા હતો, પછી ખેદ
પામેલા મહાત્મા એ મહેશ્વર અન્મ્થાતમા જઈ
ગ્રત્યત દુ ખી થઈ ગ્ડયા હના, અતે પરમ શકિતના
અશઝપ સતીને ત્યા અડિતમા ખળત્ય તેમણે જોયા
ત્યારે “એ મહાસતી!’ એમ વારવાર બોવતા
એમણે તેમને પોતાતી ખાધ ઉપર ચડાવ્યા હતા
પછી ભ્રમિતચિત્ત થડ શકર નદા તદા દેશોમાં
ભમવા લાગ્યા ત્યારે ષ્રહ્માદિ દેવો વર્ણી જ મોટી
ચિંતાને પામ્યા હતા એ વૅબા વિષ્ચએ તરત ધનુધ
ચડાવી, ખાણો વડે સતીના ( મૃતદેહના) અવયવોને
કાપી નાખ્યા હતા, જથી તે તે સ્થાનાંમા તે -મવયવો
પડયા હતા” પટી તે તે સ્થાતોમાં અનેક મૂતિને
ધારણુ કરતા થકર ગ્હ્યા હતા અને દેવોને તેમણે
કહ્યુ હતું કે, “ આ સ્થાનો પર જે લોડે પગ્મ ભક્તિથી
શિવાતુ ભજન કગ્મે તેઓને કાઈ પણુ દું [ભ નહિ
સહે ન્યા પોતાના અગો વિવે જગદખા નિત્ય સમીપ
રહ્યા છે, તે આ સ્થાનો પર જે મતુષ્યો પુરશરગ્યુ
કર્મ ડરશે, તેઓના મતો સિદ્ધ થશે અને માયાબીજ
- તતૌના અવ્યવા જ્યાં પડશે, ત્યા માહવી શિવ
રહેયો, નર્ણ તો તેને લઈ બ્રસાડની બખર પણ વિવ જતા
રહેશે, નવાવા અભિપ્રાયયો વિષ્યુએ સતીના અવવવોને ડાપી
નાખ્યા હતા, નનેમ દીડાકાગ અહો સૂચવે છે
૪૪૮
તો અવશ્ય સિદ્ધ થને ’ હે શ્રેઇ રા! અમ ડેહી
વિગ્હાતુર શકગે તે તે સ્થાતોમાં જપ, ધ્યાત તથ!
મર્માધતો સમય ગાયો હતો
જનમેજયે પૂછ્યુ હે નિર્દોધ વ્યાસ! તે સ્થાનો
આતે સિદ્ધપીઠા કયા છે, તેની સખ્યા કેગ્લી છે અને
તેઓના નામા થા છે, તે મતે કહો હે મહામુનિ!
કુપાળુ તમે ત્યા રહેલી દેવીએતા નામો મતે જલદી
કહો, જેથી છુ આ જન્મમાં જ કૃતાર્થ થાઉં
વ્યાસ ખોગ્યા. રાજત્ ! દેવીના એ પીડો હવે
હુ કહુ છુ, તમે સાભળા જેતા શવણુ માત્રથી મતુપ્ય
પાપર્ગ હત થાય છે સિદ્ધિ તથા સમ્રસ્રિતે ઇચ્છતા
લોકે,એ જે જે પાંઠ્દેમા આ દેવી ઉપાસવા યોગ્ય
તથા ધ્યાન કરવા યાગ્ય છે, તે પીઠાને હુ જ્ારાગગ
ષ્ડુ છુ કાશીમાં ( મતીતુ મુખ પડયુ હતુ, તેથી એ )
ગૌરોતા મુખમાં વસતા દેવી ‘વિગાલાતી ’ નામના
છે, તૈમિયારણ્ય ક્ષેનમમાં “ લિંગધાડિણી” દેવી
કહેવાયા છે, પ્રયાગમાં ‘લલિતા’, ગ]માદ્નમા
“કામુકી’, દક્ષિઝ માનમમાં “ ડ્મુદા’ અને ઉત્તર
માતતમા સર્વ કામતાએ પૂરતા ભગવતી “વિશ્વ
કામા’ કહેવાય છે ગોમત પર્વતમાં “ ગોમતી ’ દેવી,
મદરાચલમાં “ કામચારિણી ’, ગૈત્રરથમાં “ મદાત્ક॥ ,
હરિતિતાપુરમાં “જ્યતી , કાન્યકુ*માં “ ગૌરો,
મલયાનવમાં ’ રભા’, અપ્રમ્રપીઝમા “ કીતિમતી’
દૈવી, વિશ્વક્ષેત્રમા “ વિશ્વેશ્વરી ’, પુષ્કન્ક્ષેત્રમા “ પૂઝૂ-
હતા’, કેદારપીઠમા “ મત્માર્ગદાયિની ’, હિમાલયમાં
- મદા ’, ગોકર્ણમાં “ ભદ્કશિપ્મ ?, સ્થાનેશ્વરમાં ’ ભવા
ની *, ખિવ્વરમાં “ બિવ્વપડિકા’, શીગીલમાં “ માવવી”
ભદ્ર’શ્વરમા ’ ભદ્રા’, વરાહનેલમાં ’ જયા ’, કમના
લયમાં “ ડમવા’, રુદ્રડટિમાં રુદ્રાણી ’, કાવાજરમાં
“કાવી, શષ્વામમાં ’ મહાદેવી, થિવવિગમાં
“ જલપ્રિયા ’, મહાલિંગમાં ’ કપિ ના ’, મોકેટમાં “ મૂડુ
ટેશ્વરી ’, માયાયુરીમાં “ કુમારો ’, સતાનમાં “ લકિતા
ગિ »ગયામા ’ મગના ’, પુસ્ષાદ્તમમાં “વિમવા’,
સડ્સ્રાતમા ’ ઉત્પવાક્ષી, ’ હિરણ્યાતમાં % મ ત્પત#
વિપારામાં ’ અમોઘાજ્ી,’ પુડવર્ધતમાં “ પાડવા *,
સુપાર્જામા “નારાયણી, ગિક્ટમાં “સ્દ્રસૃદ્રો ’,
વિપુલમાં “ વિપુલાદેવી ’, મવયાચવમાં “કવ્યાણી ’,
શ્રીસદ ભગનગતીભાગવત-સ્ક’થ સાતમો
સવાદ્રીમાં “એકનીગ’, હરિશ દ્રમા “ ચદ્ધિક્ા , રામ”
તીથમા “ ગ્મણા ’, યમુનામાં “ગુચાવતી ’, ગોટતીર્થ-
“ડોટવી’, માધવવનમાં “સીંગધા” ગોદાવરીમ?
“નિસધ્યા’, ગગાદારમાં “ રતિપ્રિયા’, રિવડુડમાં ’ શુભા*
નદા, દેવિકાતગમાં “ તદિની ’, દ્વારકામાં “ રકિમણી »
વૃ દાવનમાં “રાધા ’, મથુરામાં “ દેવકી ’, પાતાવમાં
’ પરમેશ્વરી’, ચિવરમ્મા “સીતા, વિધ્યાચવમાં
વિધ્યાંધવામિની ’, ક્રવીરમાં “ મહાલ#મી ’, વિતાઃ
યકમા “ ઉમાદેવી ’, વૈઘતાથમાં “ આરોન્યા , મહા
કાલમાં “ મહેશ્વરી ’, ઉવ્ણુતીરનમા ’ અભવા ’, વિધ્ય-
પર્વતમાં “નિતખા’, માડત્યમાં ’ માડવી ’ તામતા
દેવી, માહેશ્વરીપુરમાં ’ સ્વાહા ’, ૪વગડમાં “ પ્રચડા
અમરડટકમાં ‘ગડિડા’, સોમેશ્વરમાં “ વરાઇગેઇ!,
પ્રભામમા ’ સુષ્કરવતી ,, સરસ્વતીમાં “ દેવમાતા 7
સમુદ્રકિતાડે “ પારાવાર, મહાલયમાં ’ મહાભાગ ’;
’ પતાષ્તીમાં “ પિગલેથ્વગી ’, કૃતશચિમાં “સિહિકા’ ડિ
કાતિકમાં “ અતિશાકરો , ઉત્પલાવર્તકરમા “ લેલા,
સોણુસગમમાં “ સુભદ્રા ’, સિદ્ધવનમાં “ લદ્મી માતા
ભરતતા આશ્રમમાં “અનગા ’, જલધરમાં “ વિશ્વન
મુખી”, કિષ્કિધ પર્વતમાં ’ તારા’, દેવદાહતા વતમાં
પુટ, કાશ્મીર દેશમાં ’ મેધા% હિમાચળ ઉપર
’ ભીમાદેવો ”, વિશ્વેશ્વગ ન્ેત્રમા ‘વુષટિ” ન કપા મોન
ચનમા “ગુહ”, કથાવરોહાગુમા “માતા ’, શખોન
હારમાં પગ, પિડાકારકમાં “ તિ”, ચદ્રભાગામાં
“કતા’, અચ્છોદમ્યા “ રિવધારિણી *, “વેણામાં ”
“ અમૃતા” ખદરીમાં “ ઉગી ’, ઉત્તરકુસુમા ‘ઔવ્ધિ
કુશક્ઠીપમાં ડુનાઇા’, હેમકનમા “ મન્મથા”, ડુમુંદ
મા સત્યવાદિની’, અશ્વ થમા “વદનીયા , ડુખેરતા
સ્થાતમાં “નિધિ ’, વેદના મુખમાં “ ગાયતી ’, શિવની
પાસે “પાર્વતી, દેવલોકમાં “ તદ્રાણી’, ઘ્રહ્માતા-
મુખમાં “સરસ્વતી ’, સૂયોના મડળમાં “પ્રભા
માતૃગપુમા “વેષ્ણુવી,’ ગતીઓમા “-મઝ તતી,’
ત્રીઓમા “તિલોત્તમા,’ ચિત્તમ્મ “ બામકલા’ અન
ગ પ્રાણીઓમાં “ ગક્તિ” દેવી રહે છે હે જનમે
જ્ય! આ એકનો તે આદ પીઠા છે? તેઃલી જ
4 ઉપર ૮૩ શ્લોકમાં “ તિગાત્તમાં ’ સુધી જ એકસોને.
આઠ પીઠો તથા દેવોઓના નામની સમાપ્તિ સમજવી.
અઘ્યાય ૩ર મોઇ-હિમાલયને ત્યાં પાવ’તીતુ* પ્રગટ થવુ*
28822204924
સખ્યાવાગી ત્યાની ઈશ્નરો દેવીએ કહેવાઈ છે તેમા
લગભગ ખધા પીકો, સતી દેવીના અગતા અવયવાથી
થયલા કહ્યા છે, તોપણુ ખીન્ન કેગ્વાક (સ્રીઓમા
_“તિલોત્તમા’ વગેરે) જે પ્રશ્વી પર મુખ્ય ગણાય
છે, તે પણુ આ પ્રસગને લીધ કહ્યા છે જે મતુપ્ય
એડ્મા આડ આ ઉત્તમ નામોનુ સ્મગ્ણુ અથવા
શ્રવણ કડે છે, ત સર્વ પાપોથી મુક્ત થડ ( મણિદ્ીપ
નામતા) દેવીના ઉત્તમ લોકમાં ન્નય છે આ
સર્વ પીઠોમા યાના કેગ્વા, જ] ત્યા શાદ્ધ વગેરે ડરી
પિતુ વગેરેતે તૃમ કેર્વા વિધિપૂર્વક ભગવતી 1 મોટી
પૂન્ત કરવી, જગતનુ વારવાર ગ્ક્ષણ કરતા જગદખા
ની ક્ષમા માગવી અને પોતાના આત્માને ડૃતાર્થ
થયનો માનવા હે જતમૅજય! પછી તે ત સ્થળે
ભક્ષ્યભોઝ/ય વગેરેથી સર્વ ષ્રામણોને જમાડવા અને
સુવાસિની સ્્રીઓને, ડુમારિકાર॥ને તથા નાના બાળકો
વગેરેને પણુ જમાડવા હે રાન્ન! તે તે તૃગમા
ચાડાલ વગેગે રહ્યા હોય, તેએ પણ દેવીસ્વ૩પ કહે
વાય છે, માઢે તેઓને પણ પૂજવા તે ગર્વ કોનોમા
હરકોઈ જતના દાન લેના વગેગે છોડવુ ઉત્તમ મનુષ્યે
શકિત પ્રમાણે મત્રનુ પુરશ્રગ્ણુ કર] અને હે રાજા !
તે તે પૌડમા વતતા દેવીતુ માયાબીજથી નિત્ય પૂજન
કરવુ, પુરશ્વરણુ કરવુ અન દેવીતી ભકિતમા તત્પર
થઈ મનુધ્યે ત્યા ધત વાપરવામાં મન્્નસાઈ કે (ુચ્ચાઈ
ન કરવી જે મતુ’ય એમ પ્રસન્ન મતવાળેો થઈ
દેવીની યાના કરે છે તેના પિનુઓ એક હન્તગ ક પ
સુધી અતિશય મો ખ્રહ્મનોકમાં વસે છે અને તે
પોતે પણ ભક્તિપગયણુ ગ્લી અતે ઉત્ડૃટટ ઝાન
મેળવી દેવીપુર-મતિનેપમાં રહે છે અને મતાર
ગમુદ્રધી હની 4 છે આ એપ્મા અ! નામનો
જ૫ ડરવાથી 1ણા વોષો સિદ્ધપણ પામ્યા છે અને
જે સ્વને સાક્ષાત્ અથવા પુસ્તકમાં ૫૫] ગઆ એકતા
આઠ નામો બમ્યા હોય, તે સ્થળે ત્ર 1 તવા મરકી
વનગેગ્ના ભય ૩] ઉત્પન્ન ઘત્ય જ નથી તેમ “7 પર્યડા
દિવને જેમ સમુદ્ર વધે છે, તેમ સોભાગ્ત નિત્ય વધે
નિત્તમા *બ્રશ્રકડા’ અને તર્ન પ્રાણીન્ડોમાં જે “રકત”
છે, તે તો પૂર્યાધ્ત સર્વ દેવીગઓનું જ સ્નેક ત્વરૂપ છે,
નેડડે તે બને જુને દેવોઓ ગણવાનો નવો.
શા ર્;
નં
૪૪૯
છે વળી આ એડસો આઠ નામોનો જપ ડગ્તા
મનુષ્યન કઈ પણ દર્વભ રહૅતુ 1થી અને દેવીની
ભકિતમા તત્પર તે મતુષ્ય અવશ્ય ડૃતાર્મ થાય છે,
એ2 જ નહિં પણુ દેવતાઓ તેને નમે છે, ડેમ
કે તે દેવીઝપ જ કલવાય છે, તેથી દેવો વડે પણુ
ખગેખગ પુજય છે, તો પઠી ઉત્તમ મનુષ્યો વડે
પૂન્ત્ય, એમા શુ કહે]? જે મનુષ્ય શ્રાદ્ધ સમવે
આ એકસો આક ઉત્તમ નામોના પાડ કરે છે, તેના
સર્વ પિતૃઓ તૃમ થઈ શ્રેટ ગતિ પામે છે હૅ
રાજેન્દ્ર! આ મુડિતક્ષે્રો સાથાત્ જ્ઞાનમય છે, માટે
બુદ્ધિમાન મનુષ્યે એ સિદ્ધ પીશ્ષોનો આભય કગ્વો
હે રાજત્ ! તમે જે પૂછયું હતુ, તે સર્વ, મહેશ્વગીનુ
ગ્હસ્યમ્મા અતિ ગ્હસ્ય મે કહ્યુ હવે તમે કરી નુ
સાભળવા ઈચ્છે છો 2૨૧-૧૦૨
પૂજ થલૂતત્તથા સગન ઘર્વ મરેશિસુ, |
રહ્સ્વાતિસ્ણય ૧ જિ મૂવઃ શ્રોતુમિચ્ઝલિ ॥
ઇતિ શ્રીટવીભાગવતમહાપુરાણમાં સમમ સ્કધ વિષે
અધ્યાય ૩૦ મો તમામ
અધ્યાય ૩૧ સે!*
હિમાલયને ત્યાં પાર્વતતીતુ પ્રગટ થવુ
જ્ઞનમેગવ ઝવાન
ઘરાઘતષીશમૌસાગાવિતલીત્ ૧ર સણ !
થયુજ મવતા પૂર્વ વિસ્તરાત તત્સ મે ॥ ૨]
જનમેજયે પૂછ] હિમાતયતા મસ્તક પર
એ પરમ તે” પ્રક્ટયુ હતુ, એમ પડેવા જે તમે
કલ્લુ, ને મને વિસ્તારે કડો શક્તિની કવા૩્પ
અમૃત પીતો કઃ બુષ્ટિમાન પુગ્ષ કાળે? મરા]
કે અમૃત પીતારતુ ૫૬] અમુક તમન મૃત્યુ થાય
છે, ત્તાડે આ ડવામૃત પૌત’-ાભનતા મૃત્યું થતુ
જ નધી (૫1 મે1 ૪ વાય છે )
વ્યાસે ડહ્યુ તમે ધન્ય, કૃતાર્ધ તથા માતત્માગગઓ।
વડે શિ1ઃ1 અપાડ ટો, તેથી ભાગ્યતાગી ધો,
કાન કે તમને દેડી પિષ નિષ્કપટ ભપ્તિ છે હે
સજન્! આ ધતિ.ન તમે ઘભનો નતીનો દે
- કલ અધ્યાવર્માં ગુંવાતર #હા (પો “પાર્ગતો’ નામનું 7
પરમ તે” ?માગયને ત્ય પ્રશ્ટયુ, એ કયા ચે તોને
કહ્વાઈ.
જુપ૦
૮.
અશ્તિમા બળી ગધા, ત્યારે મિવ તો ભ્રમિત થઈ
ભટક્યા જ કરતા હતા અને પછી મેઈક ષ્રદેરા પર
ર્વિગ ચયા હતા ત્યા પ્રપચના ભાનથી ગહિત અને
મર્ભાર્યાન? મનવાળા થઈ તે ‘જિ્તાન્દ્રિય ગકર દેવીના
સ્વરપનુ ધ્યાન કગ્તા મમય ગાળતા હતા તે વખતે
થકિતિહીન ચયેશુ સ્થાવરજ્ગમ ગિત સર્ગ -શ્લોષ્ય
નમુદ્રો, ડીપો તધા પર્તતો માથે મૌભાગ્ય વિતાનુ
થમ હતું સર્વના હૃધ્યકા આનદ સુકાઈ ગયો હતો
નર્વ લોકો ચિતાની રવા ગિત્તવાળા થઈ ઉદ્ામ થયા
સતા, અને ઉૃખ૩પી મમુદ્રમા રૂખી “ઈ ગેગી
થયા હતા; તેમ જ હે ગજા! ગતીતા અભાનવી
ગ્રણો તધા દેનતાઓનુ વર્તન વિપર્યત થમુ હતુ અને
અંપિભૃત તથા અંધિદેવોતુ વર્તત પણુ અવળું થયુ
થતુ પછી એ જ ગમયે “તારક નામનો મોમ
અનુર છ્રગ્ના પાનેવી વરદાત પામી ત્રણે લોકનો
નાયક ખન્યો હતો. “ મિવનો જે ગગો પુત્ર થને તે
તને માગે.’ એમ મોથા દેવોએ તેનુ મૃત્યું નડી
કર્યું હતુ પાઝુ શિવનો મગો યુત્ર હતો જ નહિ,
તેવી એ મરહાસુર ગાનત્યા ડગ્તો હતો અને આતદ
પામતો હતો તેનાવી દ ખ પામી પોતાના સ્વાનથી
ભ્રટ થયેલા સર્વ દેવો કિ,વને ચગો પુત્ર તહિ હોવાથી
અપાર ચિતામાં પચ્યા હતા, કે “ ગકરને આ તો છે
નહિ, તો તેમના પુરતો સભવ કેવી રીતે થાય 2
એટલે ભાગ્વહીન આપઇ કાર્ય ફેવી રીતે વમે?’
આમ ચિંતાતુર થયવા નર્ન દેવો વૈકુડ ધામમાં ગયા
અતે એકાતમા તેમણે વિષ.ને કહ્યુ ત્યારે તેમણે
ઉપાય કહ્યો : “તમેં ખધા ચિંતાતુ? કેમ થાઓ છેદ 2
કામનાએ પૂર્ણા ડસ્વામાં કપવુભ્નડ્પ, મગળમય
અને મપિ।વપમાં વષતારા ભુવનેશ્વરી છે જ ન્!
પણું આપાળ અપરાધવી જ ભગ.વતીગએો લક્ય
આપ્યુ તવી અને શપ’નને નિખામશ] આપવા માટે
જ ઇનટખાએ આ શિજ્ઞા કરી છે, છતા ખાળષ્ને
લાડ લડાવવામા તથા શિજ્તા કરવામાં પ! માતાનું
તેના પર તિદંયપાળ જેમ હોતુ નવી; તેમ જ ગુધુ-
દો”તા નિયંતા જગદખયનું આપઃ॥ પર નિવેયપધુ
છે ૪ તહિ, પુતતો અપગંધ તો પગને પગવે ચયા
જ કઝ તેતે કેવળ માત્પ વિતા બોને તોપ
શ્રીમદ્ ભગવતીભાગવત-સ્કધ સાતમો
્્ઃઃડઃડક”9 ચ”) મિ ?૦ ચ”? ?ઃઃ9૦િૂૂૂનઃ
લાફમા મહન કરે કે ₹ માટે નમે તિ’કપટ ચિત્તવ્રતિથી
તે શ્રેઇ માતાને શરગણે જએ, ઢીલ કરો મા, તે
તમ્યુરુ કાર્મ કરશન ’ એમ ચર્ત દેવોતે આના ટરીતે
દેવાના ધરપત મહાવિપયુ પોતાતી ની અતે
દેવોની સાથે તીક#યા અને પર્વતરાજ હિમાવય મણ
પર્વત પર તયા, ત્યા આવી ગર્ત દેવો પુસ્થ્રણ
કર્મૈ કગ્વા લાગ્યા તેએ.મ્ય કેટવાક નમાંધેમગ
અસા ડેટલાક નામ—જપમાં તત્પગ થયા, કેટલાક
દવીસૂકતનો પાડ કગ્વા લાગ્યા, કેટલાક તામતુ પાર
યણુ ફગ્વા તત્પર ખન્યા, કેટલાક મત્રખરાથ્રણુ ડરવા
લાગ્યા, કૈડલાક ફૃચ્છૂચાદ્રાયણાદિ વ્રત કરવા લાગ્યા,
કેટલાક” અતર્યાત્ર કરવા લાગ્યા, કેટલાક ન્યાસ કરવા
તત્પર થયા અને કેટલાફ સાવવાન થઈ બીજમત્રથી
પરાશકિતતી પૂન્ત ઝરવા લાગ્યા એમ હે જતમેજઇ:
વળા વર્ષોનો ચમય ગયા પછી અકરમત્ નૈત્
મહિનાની નવમીને શુશ્વાગ્ના દિતને તેઓની આગળ
વેદ્દમા જણાવેળું એ પ્રસિદ્ધ તેજ પ્રકટ થયું તેવી
ચાઝે દિગામાં ચાર મૂતિમાત વેદો સ્તુતિ કરતા હતાં,
કરોડો સૂર્ય જેવુ એ પ્રકાશતુ હતુ અને કરોડો ચદ્ર
જેવુ શીતળ હતુ એ નેઇ તજ કરોડો વીજગીએ
જેવુ વાલ હતુ અતે ઉપગ આડુઅ4ગુ કે મધ્યમા
માપી ગપ્રતુ ત હતુ આદેઅનરહિત એ તેજ
હાથ વગેરે અગોવાગ] ત હતુ, તેમ જ ગીરૂપ,
પુગ્ય૩પ કે તપુક3પ પાડ ત હતુ હે ગજા!
તેની કાતિથી દેરોના નેગો ( અન્્તઈ જઈ) ખધ થઈ
ગયા પણ પછી ધૈર્ત ધની ત દેનો જેટવામાં તેને જેવાં
લાગ્યા, તેટલામાં ગએ જ દિવ્ય મતોહર તેજ સીરૃપે
દખાયુ, ગત્યત રુદગ *્યગવાળા, કુમાર વયતા, તવા
વૌવનવાળા, ઊગતા પુછ બે ગ્તનવી કમળના દોડા-
ઓને ન્નણે તીંદના ટોય એવા, ઝપકા2 કરતી યુથ
ચૌઓના નમૂહધો ગમ્દ ડગ્તા ઝાઝગ તથા કદોચવાળા,
વેધનાના બા“તુગધ, ખેચ્ખા અતે ગળાની કરીઓવાંા,
અમૂલ્ય ર્પ્ાંગજાડેત ગળાના દાગીનાથી ગોલી
સ્હેહા, ડાયના તાતા પદયા પર ગોભતા મળા
ભમર જેકી ડાળી ગાલ ઉપર ગવી વાળતી બે
લગેળળા, ડ્ેય્ની પાછડના ગોળ ભાગધી સુંધઝ
મથા, કડની પાછકતા ગોળ ભાગધી યુઝ
- પ્રપડનારમાં રહેગા પ્રપવયાગ અને પ્રાણાઈનખત્ર.